Shloka 53
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रमाणतः / तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः प्रतिष्ठिताः
Transliteration
āyāmataścatustriṃśatsahasrāṇi pramāṇataḥ / tatra te śubhakarmāṇaḥ ketumālāḥ pratiṣṭhitāḥ
Translation
దాని దీర్ఘ పరిమాణం ముప్పై నాలుగు వేల యోజనాలు; అక్కడ శుభకర్ములు అయిన కేతుమాలవాసులు స్థిరంగా నివసిస్తున్నారు।
Word by Word
आयामतःin length/lengthwise
आयामतः:
अपादान/परिमाण (Extent)
TypeIndeclinable
Rootआयाम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): पञ्चमी-अर्थे
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चतुस्त्रिंशत्thirty-four
चतुस्त्रिंशत्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुस्त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्द; सहस्राणि इत्यस्य विशेषण
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म/प्रमाण (Measure/Extent)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; परिमाणवाचक
प्रमाणतःaccording to measure
प्रमाणतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (according to measure)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
तेthey/those
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; निर्देश (those)
शुभकर्माणःof auspicious deeds
शुभकर्माणः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शुभं कर्म येषाम्/शुभकर्मणः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
केतुमालाःthe Ketumālās
केतुमालाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकेतुमाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (नामरूपेण), प्रथमा, बहुवचन (जनपदनाम)
प्रतिष्ठिताःare established/dwell
प्रतिष्ठिताः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्रति-√स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगभाव