Shloka 42
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
सुमेरुः शुशुभेशुभ्रो राजव त्समधिष्ठितः / तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः
Transliteration
sumeruḥ śuśubheśubhro rājava tsamadhiṣṭhitaḥ / taruṇādityavarṇābho vidhūma iva pāvakaḥ
Translation
సుమేరు శుభ్రముగా ప్రకాశించి రాజసింహాసనముపై స్థితుడైనవానివలె శోభించెను; అది నవసూర్యవర్ణముతో, ధూమరహిత అగ్నివలె వెలిగెను।
Word by Word
सुमेरुःSumeru
सुमेरुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसु + मेरु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Determinative: 'श्रेष्ठः मेरुः'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुशुभेshone; was splendid
शुशुभे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
शुभ्रःwhite; bright
शुभ्रः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of सुमेरुः)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
राजवत्like a king
राजवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial comparison)
TypeIndeclinable
Rootराजवत् (अव्यय/तुल्य-प्रयोग)
Formअव्यय (indeclinable comparative particle: 'like a king')
समधिष्ठितःwell-established; firmly seated
समधिष्ठितः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of सुमेरुः)
TypeAdjective
Rootसम् + अधि + स्था (धातु) → समधिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अधिष्ठितः = seated/established)
तरुणादित्यवर्णाभःhaving the hue of the young sun
तरुणादित्यवर्णाभः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootतरुण + आदित्य + वर्ण + आभ (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (Determinative: 'तरुणादित्यस्य वर्ण इव आभा यस्य'), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधूमःsmokeless
विधूमः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootवि + धूम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
इवlike
इव:
उपमान-सूचक (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय (simile particle)
पावकःfire
पावकः:
उपमान (Upamāna/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन