Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description

प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं प्रचक्षते / नववर्षं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपं यथातथम्

prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyaṃ pracakṣate / navavarṣaṃ pravakṣyāmi jaṃbūdvīpaṃ yathātatham

ప్రకృతులకన్నా పరమైనదాన్ని అచింత్యమని అంటారు; ఇప్పుడు జంబూద్వీపంలోని నవవర్షాలను యథాతథంగా నేను వివరిస్తాను।

prakṛtibhyaḥfrom the prakṛtis/natures
prakṛtibhyaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Pañcamī vibhakti (Ablative/5th), Bahuvacana (pl.)
parambeyond, higher
param:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā/Dvitīyā (Nom./Acc.), Ekavacana (sg.); used predicatively with yad/tad
yatthat which
yat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā/Dvitīyā (Nom./Acc.), Ekavacana (sg.); relative pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)/Karta (contextual)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Prathamā/Dvitīyā (Nom./Acc.), Ekavacana (sg.); demonstrative pronoun (correlative to yat)
acintyaminconceivable
acintyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-cintya (कृदन्त; √cint + ya)
FormGerundive (yat); Napuṃsakaliṅga (n.), Prathamā/Dvitīyā (Nom./Acc.), Ekavacana (sg.)
pracakṣatethey declare
pracakṣate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √cakṣ (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana (pl.), Ātmanepada
nava-varṣamthe nine regions (varṣas)
nava-varṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnava (प्रातिपदिक, संख्या) + varṣa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Dvitīyā vibhakti (Acc./2nd), Ekavacana (sg.); dvigu: nava varṣāṇi yasya/tat = 'nine regions/years'
pravakṣyāmiI shall describe
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √vac (धातु)
FormLuṭ lakāra (Periphrastic future), Uttama-puruṣa (1st), Ekavacana (sg.), Parasmaipada
jaṃbū-dvīpamJambūdvīpa
jaṃbū-dvīpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaṃbū (प्रातिपदिक) + dvīpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Dvitīyā vibhakti (Acc./2nd), Ekavacana (sg.); tatpuruṣa: jaṃbūnāṃ dvīpaḥ / jaṃbū-śabda-sambandhī dvīpaḥ
yathā-tathamas it is, in due manner
yathā-tatham:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + tathā/tatham (अव्यय)
FormAvyayībhāva adverbial compound; manner adverb