Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे कालसद्भाववर्णनं नाम त्रयोदशोंऽध्याय सुत उवाच अथान्तरेषु सर्वेषु अतीतानागतेष्विह / तुल्याभिमानिनः सर्वे जायन्ते नामरूपतः

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో, వాయుప్రోక్త పూర్వభాగ ద్వితీయ అనుషంగపాదములో ‘కాలసద్భావవర్ణన’ అనే పదమూడవ అధ్యాయము. సూతుడు పలికెను—ఇక్కడ అన్ని అంతరకాలములలో, గతములోనూ భవిష్యత్తులోనూ, అందరూ నామరూపములచే సమానాభిమానముతో జన్మించుదురు।

Verse 2

देवाश्चाष्टविधा ये च तस्मिन्मम्वन्तरे ऽधिपाः / ऋषयो मनवश्चैव सर्वे तुल्यप्रयोजनाः

ఆ మన్వంతరములో అధిపతులైన ఎనిమిది విధాల దేవతలు, అలాగే ఋషులు మరియు మనువులు—అందరూ సమాన ప్రయోజనముగలవారు.

Verse 3

महर्षिसर्गः संक्रान्तो वंशं स्वायंभुवस्य तु / विस्तरेणानुपूर्व्या च कीर्त्य मानं निबोधत

మహర్షిసృష్టి కొనసాగి వచ్చింది; ఇక స్వాయంభువ మనువు వంశాన్ని విస్తారంగా, క్రమక్రమంగా కీర్తించబడునదాన్ని వినుడి, గ్రహించుడి।

Verse 4

मनोः स्वायंभूवस्यासन् दश पौत्रास्तु तत्समाः / यैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना

స్వాయంభువ మనువుకు అతనితో సమానమైన పది మంది పౌత్రులు ఉండిరి; వారివలన ఈ సమస్త భూమి—సప్తద్వీపములతో, పట్టణములతో కూడ—వ్యాప్తమైంది.

Verse 5

ससमुद्रा करवती प्रतिवर्षं निवेशिता / स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वमाद्ये त्रेतायुगे तथा

సముద్రాలతో చుట్టబడిన ఆ కరావతీ భూమి ప్రతి సంవత్సరము స్థాపించబడింది; స్వాయంభువ మన్వంతరానికి పూర్వం, ఆద్య త్రేతాయుగములో కూడా అలాగే జరిగింది।

Verse 6

प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तैः पौत्रैः स्वायंभुवस्य तु / प्रजा सत्त्वतपोयुक्तैस्तैरियं विनिवेशिता

ప్రియవ్రతుని ఆ కుమారులు, స్వాయంభువుని మనుమలు—సత్త్వము, తపస్సుతో యుక్తులై—ఈ ప్రజలను సుస్థిరంగా స్థాపించారు।

Verse 7

प्रियव्रतात्प्रजोपेतान् वीरान्काम्यान्व्यजायत / कन्या सा तु महाभाग कर्दमस्य प्रजा पतेः

ప్రియవ్రతుని నుండి ప్రజాసంపన్నులైన, వీరులైన, మనోహరులైన కుమారులు జన్మించారు; అలాగే, ఓ మహాభాగ, ప్రజాపతి కర్దముని ఆ కన్య కూడా (జన్మించింది)।

Verse 8

कन्ये द्वे दश पुत्राश्च सम्राट् कुक्षिश्च ते शुभे / तयोर्वै भ्रातरः शूराः प्रजापतिसमा दश

ఓ శుభే, సమ్రాట్ మరియు కుక్షి—ఈ ఇద్దరికీ రెండు కుమార్తెలు, పది కుమారులు కలిగారు; వారి పది సోదరులు శూరులు, ప్రజాపతుల సమానులు।

Verse 9

आग्नीध्रश्चाग्निबा हुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः / ज्योतिष्मान् द्युतिमान्हव्यः सवनः सभ्र एव च

ఆగ్నీధ్ర, అగ్నిబాహు, మేధా, మేధాతిథి, వసు, జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్య, సవన, సభ్ర—ఇవే వారి నామాలు।

Verse 10

प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चत्तान्सप्तसप्तसु पार्थिवान् / द्वीपेषु तेषु धर्मेण द्वीपान्ताश्च निबोधत

ప్రియవ్రతుడు ఆ ఏడు ద్వీపాలలో ఏడు-ఏడు భూపతులను ధర్మపూర్వకంగా అభిషేకించాడు; ఆ ద్వీపాల సరిహద్దులనూ తెలుసుకోండి।

Verse 11

जंबूद्वीपेश्वरं चक्रे आग्नीध्रं सुमहाबलम् / प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः

అతడు జంబూద్వీపాధిపతిగా మహాబలవంతుడైన ఆగ్నీధ్రుణ్ని నియమించాడు; అలాగే ప్లక్షద్వీపాధిపతిగా మేధాతిథిని స్థాపించాడు।

Verse 12

शाल्मले तु वपुष्मन्तं राजानं सो ऽभिषिक्तवान् / ज्योतिष्मन्तं कुशद्वीपे राजानं कृतवान्प्रभुः

శాల్మల ద్వీపంలో అతడు వపుష్మంతుని రాజుగా అభిషేకించాడు; కుశద్వీపంలో ప్రభువు జ్యోతిష్మంతుని రాజుగా నియమించాడు।

Verse 13

द्युतिमन्तं च राजानं क्रैञ्चद्वीपे ऽभ्यषेचयत् / शाकद्वीपेश्वरं चापि हव्यं चक्रे प्रियव्रतः

క్రైంచద్వీపంలో అతడు ద్యుతిమంతుని రాజుగా అభిషేకించాడు; అలాగే శాకద్వీపాధిపతిగా ప్రియవ్రతుడు హవ్యుణ్ని నియమించాడు।

Verse 14

पुष्कराधिपतिं चैव सवनं कृतवान्प्रभुः / पुष्करे सवनस्याथ महावीतः सुतो ऽभवत्

ప్రభువు సవనుణ్ని పుష్కరాధిపతిగా నియమించాడు; పుష్కరంలో సవనునికి మహావీతుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు।

Verse 15

धातकिश्चापि द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवता वरौ / महावीतं स्मृतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः

ధాతకి కూడా ఆ శ్రేష్ఠ పుత్రవంతునికి ఇద్దరు కుమారులు. ఆ మహాత్ముని నామమున ‘మహావీత’ అనే వర్షం ప్రసిద్ధమైంది.

Verse 16

नाम्ना च धातकेश्चापि धातकीखण्ड उच्यते / हव्यो व्यजनयत्पुत्राञ् शाकद्वीपेश्वराञ् प्रभुः

ధాతకి నామమున అది ‘ధాతకీఖండ’ అని పిలువబడింది. ప్రభువు హవ్యుడు శాకద్వీపాధిపతులైన కుమారులను జన్మింపజేశాడు.

Verse 17

जलदं च कुमारं च सुकुमारं मणीवकम् / कुसुमोत्तरमोदाकौ सप्तमं च महाद्रुगम्

జలద, కుమార, సుకుమార, మణీవక, కుసుమోత్తర, మోదాక మరియు ఏడవవాడు మహాద్రుగ—ఇవే (కుమారులు).

Verse 18

जलदं जलदस्याथ प्रथमं वर्षमुच्यते / कुमारस्य तु कौमारं द्वितीयं परिकीर्तितम्

జలదుని (దేశం) ‘జలద’ మొదటి వర్షమని చెప్పబడింది. కుమారుని ‘కౌమార’ రెండవ వర్షమని కీర్తించబడింది.

Verse 19

सुकुमारं तृतीयं तु सुकुमारस्य तत्स्सतम् / मणीवस्य चतुर्थं तु मणीवकमिहोच्यते

సుకుమారుని ‘సుకుమార’ మూడవ వర్షమని స్మరించబడింది. మణీవుని నాలుగవ వర్షం ఇక్కడ ‘మణీవక’ అని చెప్పబడింది.

Verse 20

कुसुमोत्तरवर्षं यत्पञ्चमं कुसुमोत्तरम् / मोदकस्यापि मोदाकं षष्ठं वर्षं प्रकीर्त्तितम्

ఐదవ వర్షం ‘కుసుమోత్తర’ అని ప్రసిద్ధి; అదే కుసుమోత్తరవర్షం. అలాగే ఆరవ వర్షం ‘మోదాక’ అని కీర్తింపబడింది; అది మోదకంలా ఆనందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 21

महाद्रुमस्य नाम्ना च सप्तमं तन्महाद्रुमम् / तेषां तु नामभिस्तानि सप्त वर्षाणि तत्र वै

ఏడవ వర్షం ‘మహాద్రుమ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి. అక్కడ వారి పేర్లతోనే ఆ ఏడు వర్షాలు నిర్దేశించబడ్డాయి.

Verse 22

क्रैञ्चद्वीपेश्वरस्यापि पुत्रो द्युतिमतस्तु वै / कुशलो मनोनुगस्छोष्णः पावनश्चान्धकारकः

క్రైంచద్వీపాధిపతి ద్యుతిమంతుని కుమారులు—కుశలుడు, మనోనుగుడు, శోష్ణుడు, పావనుడు, అంధకారకుడు—అని చెప్పబడింది.

Verse 23

मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सुता द्युतिमतस्तु वै / तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रैञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः

ద్యుతిమంతునికి ముని, దుందుభి అనే కుమారులూ ఉన్నారు; వారి వారి పేర్లతో క్రైంచద్వీపంలో ఉన్న శుభ దేశాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.

Verse 24

कुशलस्य तु देशो ऽभूत कौशलो नाम विश्रुतः / देशो मनोनुगस्यापि मानोनुगे इते स्मृतः

కుశలుని దేశం ‘కౌశల’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది; అలాగే మనోనుగుని దేశం ‘మానోనుగ’ అని స్మరించబడింది.

Verse 25

उष्णस्योष्णः स्मृतो देशः पावनस्यापि पावनः / अन्धकारस्य देशस्तु आन्धकारः प्रकीर्त्तितः

ఉష్ణమైనదాని దేశం ఉష్ణమే అని స్మరించబడింది; పవిత్రమైనదాని దేశం కూడా పవిత్రమే. అంధకారానికి చెందిన దేశం ‘ఆంధకార’మని ప్రసిద్ధి పొందింది.

Verse 26

मुनेश्च मौनिदेशो वै दुन्दुभेर्दुन्दुभिः स्मृतः / एते जनपदाः सप्त क्रैञ्चद्वीपे तु भास्वराः

ముని యొక్క దేశం ‘మౌని-దేశం’గా, దుందుభి యొక్క దేశం ‘దుందుభి’గా స్మరించబడింది. ఈ ఏడు జనపదాలు క్రైంచద్వీపంలో ప్రకాశవంతమైనవి.

Verse 27

ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्तैवासन्महौजसः / उद्भिज्जो वेणुमांश्चैव वैरथो लवणो धृतिः

జ్యోతిష్మాన్ కుశద్వీపంలో మహాతేజస్సు గల ఏడు జనపదాలు ఉన్నాయి—ఉద్భిజ్జ, వేణుమాన్, వైరథ, లవణ, ధృతి (మొదలైనవి).

Verse 28

षष्ठः प्रभाकरश्चा पि सप्तमः कपिलः स्मृतः / उद्भिज्जं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम्

ఆరవది ‘ప్రభాకర’ మరియు ఏడవది ‘కపిల’ అని స్మరించబడింది. మొదటి వర్షం ‘ఉద్భిజ్జ’, రెండవది ‘వేణుమండలం’.

Verse 29

तृतीयं वै रथाकारं चतुर्थं लवणं स्मृतम् / पञ्चमं धृतिमद्वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्

మూడవది ‘రథాకార’, నాలుగవది ‘లవణ’ అని స్మరించబడింది. ఐదవ వర్షం ‘ధృతిమత్’, ఆరవ వర్షం ‘ప్రభాకర’.

Verse 30

सप्तमं कपिलं नाम कपिलस्य प्रकीर्त्तितम् / तेषां देशाः कशद्वीपे तत्सनामान एव च

ఏడవది ‘కపిల’ అనే నామము కపిలునికే ప్రసిద్ధమైంది. కశద్వీపంలో వారి దేశాలు కూడా అదే పేర్లతోనే ప్రసిద్ధి చెందాయి.

Verse 31

आश्रमाचारयुक्ताभिः प्रजाभिः समलङ्कृताः / शाल्मलस्येश्वराः सप्त सुतास्ते च वपुष्मतः

ఆశ్రమధర్మాచారములతో యుక్తమైన ప్రజలచే వారు అలంకరింపబడ్డారు. శాల్మలునికి ఏడు అధిపతి కుమారులు ఉండిరి; వారు అందరూ తేజోవంతులు.

Verse 32

श्वेतश्च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा / वैद्युतो मानसश्चापि सुप्रभः सप्तमस्तथा

శ్వేత, హరిత, జీమూత, రోహిత, వైద్యుత, మానస మరియు ఏడవడు సుప్రభ—ఇవే వారి నామాలు.

Verse 33

श्वेतस्तु देशः श्वेतस्य हरितस्य सुहारितः / जीमूतस्यापि जीमूतो रोहितस्यापि रोहितः

శ్వేతుని దేశం ‘శ్వేత’; హరితునిది ‘సుహారిత’. జీమూతునిది ‘జీమూత’ మరియు రోహితునిది ‘రోహిత’ దేశము.

Verse 34

वैद्युतो वैद्युतस्यापि मानसस्य तु मानसः / सुप्रभः सुप्रभस्यापि सप्तैते देशपालकाः

వైద్యుతుని దేశం ‘వైద్యుత’; మానసునిది ‘మానస’. సుప్రభునిది ‘సుప్రభ’ కూడా—ఈ ఏడుగురు దేశపాలకులు.

Verse 35

प्लक्ष द्वीपं प्रवक्ष्यामि जंबूद्वीपादनन्तरम् / सप्त मेधातिथे पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरा नृपाः

ఇప్పుడు జంబూద్వీపం తరువాతి ప్లక్షద్వీపాన్ని నేను వివరిస్తాను. మేధాతిథి యొక్క ఏడు కుమారులు ప్లక్షద్వీపాధిపతి రాజులు.

Verse 36

ज्येष्ठः शान्तभयो नाम द्वितीयः शिशिरः स्मृतः / सुखोदयस्तृतीयस्तु चतुर्थो नन्द उच्यते

వారిలో పెద్దవాడి పేరు శాంతభయ; రెండవవాడు శిశిర అని ప్రసిద్ధి. మూడవవాడు సుఖోదయ, నాలుగవవాడు నంద అని చెప్పబడెను.

Verse 37

शिवस्तु पेचमस्तेषां क्षेमकः षष्ठ उच्यते / ध्रुवस्तु सप्तमो ज्ञेयः पुत्रा मेधातिथेः स्मृताः

వారిలో ఐదవవాడు శివ; ఆరవవాడు క్షేమక అని చెప్పబడెను. ఏడవవాడు ధ్రువ అని తెలుసుకోవాలి—ఇవే మేధాతిథి కుమారులు.

Verse 38

सप्तानां नामभिस्तेषां तानि वर्षाणि सप्त वै / तस्माच्छान्तभयं चैव शिशिरं च सुखोदयम्

ఆ ఏడు మందరి పేర్లతోనే అక్కడ ఏడు వర్షాలు (ప్రాంతాలు) ప్రసిద్ధి. అందువల్ల శాంతభయ, శిశిర, సుఖోదయ అనే వర్షాలు ఉన్నాయి.

Verse 39

आनन्दं च शिवं चैव क्षेमकं च ध्रुवं तथा / तानि तेषां समानानि सप्त वर्षाणि भागशः

అలాగే ఆనంద, శివ, క్షేమక, ధ్రువ అనే వర్షాలు కూడా ఉన్నాయి. ఆ ఏడు వర్షాలు వారికి సమాన భాగాలుగా విభజించబడ్డాయి.

Verse 40

निवेशितानि तैस्तानि पूर्वं स्वायंभूवेन्तरे / मेधा तिथेस्तु पुत्रैस्तैः प्लक्षद्वीपेश्वरैर्नृबैः

అవి పూర్వం స్వాయంభువ మన్వంతరంలో వారిచేతనే స్థాపింపబడినవి; తిథి కుమారుడైన మేధా మొదలైన వారు ప్లక్షద్వీపాధిపతి నరపతులు.

Verse 41

वर्णाश्रमाचारयुक्ताः प्लक्षद्वीपे प्रजाः कृताः / प्लक्षद्वीपादिषु त्वेषु शाकद्वीपान्तिकेषु वै

ప్లక్షద్వీపంలో ప్రజలు వర్ణాశ్రమాచారాలతో యుక్తులుగా ఏర్పడినారు; అలాగే ప్లక్షద్వీపాది ఈ ద్వీపాలు శాకద్వీపానికి సమీపమైనవే.

Verse 42

ज्ञेयः पञ्चसु धर्मो वै वर्णाश्रमविभाजकः / सुखमायुश्च रूपं च बलं धर्मश्च नित्यशः

ఈ ఐదింటిలో వర్ణాశ్రమ విభజనను చేసే ధర్మం తెలుసుకోవలసినది; మరియు నిత్యం సుఖం, ఆయువు, రూపం, బలం, ధర్మం (వృద్ధి చెందుతాయి).

Verse 43

पञ्चस्वेतेषु द्वीपेषु सर्वसाधा रणं स्मृतम् / प्रक्षद्वीपः परिष्क्रान्तो जंबूद्वीपं निबोधत

ఈ ఐదు ద్వీపాలలో (ఈ నియమం) సర్వసాధారణమని స్మృతించబడింది. ప్లక్షద్వీప వర్ణన పూర్తైంది; ఇప్పుడు జంబూద్వీపాన్ని వినండి.

Verse 44

आग्नीध्रं ज्येष्ठदायादं काम्यापुत्रं महाबलम् / प्रियव्रतो ऽभ्य षिञ्चत्तं जंबूद्वीपेश्वरं नृपम्

కామ్యా పుత్రుడైన, మహాబలశాలీ మరియు జ్యేష్ఠ వారసుడైన ఆగ్నీధ్రుని ప్రియవ్రతుడు అభిషేకించి జంబూద్వీపాధిపతి నరపతిగా నియమించాడు.

Verse 45

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि प्रजापतिसमा नव / ज्येष्ठो नाभिरिति ख्यातस्तस्य किंपुरुषो ऽनुजः

ఆయనకు ప్రజాపతుల సమానమైన తొమ్మిది మంది కుమారులు కలిగిరి. వారిలో పెద్దవాడు ‘నాభి’గా ప్రసిద్ధుడు; అతని అనుజుడు ‘కింపురుషుడు’.

Verse 46

हरिवर्षस्तृतीयस्तु चतुर्थो ऽभूदिलावृतः / रम्यस्तु पञ्चमः पुत्रो हिरण्वान् षष्ठ उच्यते

మూడవవాడు హరివర్షుడు, నాలుగవవాడు ఇలావృతుడు అయ్యెను. ఐదవ కుమారుడు రమ్యుడు; ఆరవవాడు ‘హిరణ్వాన్’ అని చెప్పబడెను.

Verse 47

कुरुस्तु सप्तमस्तेषां भद्राश्वश्चाष्टमः स्मृतः / नवमः केतुमालश्च तेषां देशान्निबोधत

వారిలో ఏడవవాడు కురువు, ఎనిమిదవవాడు భద్రాశ్వుడు అని స్మరించబడెను. తొమ్మిదవవాడు కేతుమాలుడు; వారి దేశాలను వినుడి.

Verse 48

नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हिमाख्यं तु पिता ददौ / हेमकूटं तु यद्वर्षं ददौ किपुरुषाय तत्

తండ్రి నాభికి దక్షిణంలోని ‘హిమ’ అనే వర్షాన్ని ఇచ్చెను. ‘హేమకూట’ అనే వర్షాన్ని కింపురుషునికి దానమిచ్చెను.

Verse 49

नैषधं यत्स्मृतं वर्षं हरिवर्षाय तं ददौ / मध्यमं यत्सुमेरोस्तु ददौ स तदिलावृतम्

‘నైషధ’ అని స్మరించబడే వర్షాన్ని హరివర్షునికి ఇచ్చెను. సుమేరు మధ్యభాగంలోని భూమిని ఇలావృతునికి ఇచ్చెను.

Verse 50

नीलं तु यत्स्मृतं वर्षं रम्यायैतप्तिता ददौ / श्वेतं यदुत्तरं तस्मात्पित्रा दत्तं हिरण्वते

‘నీల’మని ప్రసిద్ధమైన వర్షాన్ని తప్తితా రమ్యకు ఇచ్చెను; దాని ఉత్తరాన ఉన్న ‘శ్వేత’ వర్షాన్ని తండ్రి హిరణ్వతునకు దత్తమిచ్చెను.

Verse 51

यदुत्तरे शृङ्गवतो वर्षं तत्कुरवे ददौ / साल्यवन्तं तथा वर्षं भद्राश्वाय न्यवेदयत्

దాని ఉత్తరాన ఉన్న శృంగవత్ వర్షాన్ని కురువుకు ఇచ్చెను; అలాగే ‘సాల్యవంత’ వర్షాన్ని భద్రాశ్వునకు సమర్పించెను.

Verse 52

गन्धमादनवर्षं तु केतुमाले न्यवेदयत् / इत्येतानि मयोक्तानि नव वर्षाणि भागशः

‘గంధమాదన’ వర్షాన్ని కేతుమాలకు సమర్పించెను. ఈ విధంగా భాగాల ప్రకారం నేను ఈ తొమ్మిది వర్షాలను చెప్పితిని.

Verse 53

आग्नी ध्रस्तेषु वर्षेषु पुत्रांस्तानभ्यषेचयत् / यथाक्रमं स धर्मात्मा ततस्तु तपसि स्थितः

ఆ వర్షాలలో అగ్నిధ్రుడు తన కుమారులను యథాక్రమంగా అభిషేకించెను; ఆ ధర్మాత్ముడు అనంతరం తపస్సులో స్థితుడయ్యెను.

Verse 54

इत्येतौः सप्तभिः कृत्स्ना सप्तद्वीपा निवे शिताः / प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तैः पौतैः स्वायंभुवस्य च

ఈ విధంగా ప్రియవ్రతుని ఆ ఏడు కుమారులు—స్వాయంభువ మనువుకు మనుమలైన వారు—సంపూర్ణ ఏడు ద్వీపాలలో నివేశం (వ్యవస్థ) స్థాపించిరి.

Verse 55

एवं वर्षेषु सर्वेषु सन्निवेशाः पुनः पुनः / क्रियन्ते प्रलये वृत्ते सप्त सप्तसु पार्थिवैः

ఇలా సమస్త వర్షాలలో ప్రళయం గడిచిన తరువాత, ఏడు పార్థివులు ఏడు ఏడు ప్రాంతాలలో మళ్లీ మళ్లీ నివాసవ్యవస్థను స్థాపిస్తారు।

Verse 56

एवं स्वभावः कल्पानां द्वीपानां च निवेशने / यानि किंपुरुषाद्यानि वर्णाण्यष्टौ श्रुतानि तु

కల్పములకును ద్వీపముల నివేశనకును ఇదే స్వభావము; కింపురుషాది అని చెప్పబడిన ఎనిమిది వర్ణములు శ్రుతిలో వినబడినవే।

Verse 57

तेषां स्वभावतः सिद्धिः सुखप्रायमयत्नतः / विपर्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च

వారి సిద్ధి స్వభావతఃనే, ప్రధానంగా సుఖమయమై యత్నం లేకుండానే ఉంటుంది; వారిలో విపర్యయం లేదు, జరా మరణ భయం కూడా లేదు।

Verse 58

धर्माधर्मौं न तेष्वास्ता नोत्तमाधममध्यमाः / न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टासु सर्वशः

వారిలో ధర్మాధర్మములు లేవు, ఉత్తమ-మధ్యమ-అధమ భేదమూ లేదు; ఆ ఎనిమిది క్షేత్రాలలో ఎక్కడా యుగావస్థ ఉండదు।

Verse 59

नाभेर्निसर्गं वक्ष्यामि हिमाह्वे ऽस्मिन्निबोधत / नाभिस्त्वज नयत्पुत्रं मेरुदेव्यां महाद्युतिम्

ఇప్పుడు ‘హిమ’ అని పిలువబడే ఈ ప్రాంతంలో నాభి వంశవృత్తాంతాన్ని చెప్పుదును—వినండి. నాభి, మేరుదేవి గర్భంలో మహాతేజస్సుగల కుమారుడు అజను కనెను।

Verse 60

ऋषभं पार्थिवश्रेष्ठं सर्वक्षत्रस्य पूर्वजम् / ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः

ఋషభుడు భూపతులలో శ్రేష్ఠుడు, సమస్త క్షత్రియుల ఆదిపురుషుడు. ఋషభుని నుండి వీరుడు భరతుడు జన్మించాడు; అతడు వందమంది కుమారులలో అగ్రజుడు.

Verse 61

सोभिषिच्यर्षभः पुत्रं महाप्रव्रज्यया स्थितः / हिमाह्वं दक्षिणं वर्षं भरताय न्यवेदयत्

ఋషభుడు కుమారునికి అభిషేకం చేసి తాను మహాప్రవ్రజ్యలో స్థితుడయ్యాడు. ‘హిమాహ్వ’ అనే దక్షిణ వర్షాన్ని భరతునికి సమర్పించాడు.

Verse 62

तस्मात्तु भारतं वर्षं तस्य नाम्ना विदुर्बुधाः / भरतस्यात्मजो विद्वान्सुमतिर्नाम धार्मिकः

అందువల్ల పండితులు ఆ దేశాన్ని అతని పేరుతో ‘భారతవర్షం’ అని తెలుసుకుంటారు. భరతుని కుమారుడు ధార్మికుడైన పండితుడు ‘సుమతి’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

Verse 63

बभूव तस्मिन् राज्ये तंभरतस्त्वभ्यषेचयत् / पुत्रसंक्रामितश्रीस्तु वनं राजा विवेश सः

ఆ రాజ్యంలో అతడు రాజయ్యాడు; భరతుడు అతనికి అభిషేకం చేశాడు. రాజ్యశ్రీని కుమారునికి బదిలీ చేసి రాజు తానే వనంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 64

तेजसस्तत्सुतश्चापि प्रजापतिरमित्रजित् / तेजसस्यात्मजो विद्वानिन्द्रद्युम्न इति स्मृतः

తేజసుని కుమారుడు కూడా ‘అమిత్రజిత్’ అనే ప్రజాపతి అయ్యాడు. తేజసుని పండిత కుమారుడు ‘ఇంద్రద్యుమ్న’ అని స్మరించబడతాడు.

Verse 65

परमेष्ठी सुतश्चापि निधने तस्य चाप्यभूत् / प्रतीहारः कुलं तस्य नाम्ना जज्ञे तदन्वयः

పరమేష్ఠీకి ఒక కుమారుడూ జన్మించాడు; అతని మరణానంతరం అతని వంశంలో ‘ప్రతీహార’ అనే పేరుతో ఒక కులం పుట్టి, ఆ అన్వయం కొనసాగింది.

Verse 66

प्रतिहर्तेति विख्यातो जज्ञे तस्यापि धीमतः / उन्नेता प्रतिहर्तुस्तु भूमा तस्य सुतः स्मृतः

ఆ ధీమంతునికి ‘ప్రతిహర్త’ అని ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. ప్రతిహర్తకు ‘ఉన్నేత’ అనే కుమారుడు, ఉన్నేతకు ‘భూమా’ అనే కుమారుడు అని స్మరించబడుతుంది.

Verse 67

उद्गीथस्तस्य पुत्रो ऽभूतप्रस्ताविश्चापि तत्सुतः / प्रस्तावेस्तु विभुः पुत्रः पृथुस्तस्य सुतो ऽभवत्

భూమాకు కుమారుడు ‘ఉద్గీథ’ అయ్యాడు; అతని కుమారుడు ‘ప్రస్తావి’. ప్రస్తావికి కుమారుడు ‘విభు’; విభుకు కుమారుడు ‘పృథు’ జన్మించాడు.

Verse 68

पृथोश्चापि सुतो नक्तो नक्तस्यापि गयः सुतः / गयस्यापि नरः पुत्रो नरस्यापि सुतो विराट्

పృథుకు కుమారుడు ‘నక్త’; నక్తకు కుమారుడు ‘గయ’. గయకు కుమారుడు ‘నర’; నరకు కుమారుడు ‘విరాట్’ జన్మించాడు.

Verse 69

विराट्सुतो महावीर्यो धीमांस्तस्य सुतो ऽभवत् / धीमतश्च महान्पुत्रो महतश्चापि भौवनः

విరాట్‌కు కుమారుడు ‘మహావీర్య’; అతనికి కుమారుడు ‘ధీమాన్’ జన్మించాడు. ధీమాన్‌కు కుమారుడు ‘మహాన్’; మహాన్‌కు కుమారుడు ‘భౌవన’ కూడా అయ్యాడు.

Verse 70

भौवनस्य सतस्त्वष्टा विरजास्तस्य चात्मजः / रजा विरजसः पुत्रः शतजिद्रजसस्तथा

భౌవనుడైన సత్ నుండి త్వష్టా జన్మించాడు; అతని కుమారుడు విరజాః. విరజాఃకు కుమారుడు రజా, రజాకు కుమారుడు శతజిత్.

Verse 71

तस्य पुत्रशतं त्वासीद्राजानः सर्व एव तु / विश्वज्योतिष्प्रधानास्ते यैरिमा वर्द्धिताः प्रजाः

అతనికి వంద మంది కుమారులు ఉండిరి; వారందరూ రాజులే. విశ్వజ్యోతితో ప్రధానులైన వారు; వారి వల్లనే ఈ ప్రజలు వృద్ధి చెందారు.

Verse 72

तैरिदं भारतं वर्षं सप्तद्वीपमिहाङ्कितम् / तेषां वंशप्रसूतैस्तु भुक्तेयं भारती पुरा

వారిచేత ఈ భారతవర్షం, సప్తద్వీపాలతో కూడి, ఇక్కడ గుర్తింపబడి స్థాపించబడింది. వారి వంశజులు పురాతనకాలంలో ఈ భారతీ భూమిని పాలించి అనుభవించారు.

Verse 73

कृतत्रेतादियुक्तास्तु युगाख्या ह्येकसप्ततिः / ये ऽतीतास्तैर्युगैः सार्धं राजानस्ते तदन्वयाः

కృత, త్రేతా మొదలైన యుగాలతో కూడిన ‘యుగ’ అనే ఏకసప్తతి (71) పరిణామాలు గడిచిపోయాయి; ఆ యుగాలతో పాటు వారి వంశంలోని రాజులూ గతించిపోయారు.

Verse 74

स्वायंभुवेंऽतरे पूर्वं शतशो ऽथ सहस्रशः / एवं स्वायं भुवः सर्गो येनेदं पूरितं जगत्

స్వాయంభువ మన్వంతరానికి ముందు వందలుగా, తరువాత వేలలుగా (సృష్టులు) జరిగాయి. ఈ విధంగా స్వాయంభువుని సృష్టిచేత ఈ జగత్తు నిండిపోయింది.

Verse 75

ऋषिभिर्दैवतैश्चापि पिर्तृगन्धवराक्षसैः / यक्षभूतपिशाचैश्च मनुष्यमृगपक्षिभिः / तेषां सृष्टिरियं प्रोक्ता युगैः सह विवर्त्तते

ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, యక్షులు, భూతాలు, పిశాచాలు, అలాగే మనుష్యులు, మృగాలు, పక్షులు—ఇవన్నీ కలసి ఈ సృష్టి చెప్పబడింది; ఇది యుగాలతో పాటు పరివర్తన చెందుతూ సాగుతుంది.