Shloka 66
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
प्रतिहर्तेति विख्यातो जज्ञे तस्यापि धीमतः / उन्नेता प्रतिहर्तुस्तु भूमा तस्य सुतः स्मृतः
Transliteration
pratiharteti vikhyāto jajñe tasyāpi dhīmataḥ / unnetā pratihartustu bhūmā tasya sutaḥ smṛtaḥ
Translation
ఆ ధీమంతునికి ‘ప్రతిహర్త’ అని ప్రసిద్ధుడైన కుమారుడు జన్మించాడు. ప్రతిహర్తకు ‘ఉన్నేత’ అనే కుమారుడు, ఉన్నేతకు ‘భూమా’ అనే కుమారుడు అని స్మరించబడుతుంది.
Word by Word
प्रतिहर्ता-इति“Pratihartā” (so called)
प्रतिहर्ता-इति:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देश)
TypeNoun
Rootप्रतिहर्तृ (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘इति’ इत्यनेन नामनिर्देशः (quotative)
विख्यातःrenowned/known as
विख्यातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
जज्ञेwas born
जज्ञे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (also)
धीमतःof the wise/intelligent (one)
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive qualifier (‘of the wise’)
उन्नेताUnnetā (name)/leader
उन्नेता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउद् + नी (धातु) → उन्नेतृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agent noun
प्रतिहर्तुःof Pratihartā
प्रतिहर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रतिहर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक अव्यय (but/indeed)
भूमाBhūmā
भूमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूमान्/भूमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतःis said/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate (‘is said/remembered as’)