Shloka 75
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
ऋषिभिर्दैवतैश्चापि पिर्तृगन्धवराक्षसैः / यक्षभूतपिशाचैश्च मनुष्यमृगपक्षिभिः / तेषां सृष्टिरियं प्रोक्ता युगैः सह विवर्त्तते
Transliteration
ṛṣibhirdaivataiścāpi pirtṛgandhavarākṣasaiḥ / yakṣabhūtapiśācaiśca manuṣyamṛgapakṣibhiḥ / teṣāṃ sṛṣṭiriyaṃ proktā yugaiḥ saha vivarttate
Translation
ఋషులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, యక్షులు, భూతాలు, పిశాచాలు, అలాగే మనుష్యులు, మృగాలు, పక్షులు—ఇవన్నీ కలసి ఈ సృష్టి చెప్పబడింది; ఇది యుగాలతో పాటు పరివర్తన చెందుతూ సాగుతుంది.
Word by Word
ऋषिभिःby/with sages
ऋषिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
दैवतैःby/with deities
दैवतैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Neuter, Instrumental (3rd), Plural
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle: also/even)
पितृगन्धवराक्षसैःby/with Pitṛs, Gandharvas, and Rākṣasas
पितृगन्धवराक्षसैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ + गन्धर्व + राक्षस (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (इतरेतर-द्वन्द्व); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
यक्षभूतपिशाचैःby/with Yakṣas, Bhūtas, and Piśācas
यक्षभूतपिशाचैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष + भूत + पिशाच (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (इतरेतर-द्वन्द्व); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मनुष्यमृगपक्षिभिःby/with humans, beasts, and birds
मनुष्यमृगपक्षिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनुष्य + मृग + पक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (इतरेतर-द्वन्द्व); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental (3rd), Plural
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन — Genitive (6th), Plural
सृष्टिःcreation
सृष्टिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन — Feminine, Nominative (1st), Singular
इयम्this
इयम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Feminine, Nominative, Singular; विशेषण (demonstrative)
प्रोक्ताis said/declared
प्रोक्ता:
विधेय (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Past passive participle (PPP), Feminine, Nominative, Singular
युगैःwith/through ages (yugas)
युगैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन — Neuter, Instrumental (3rd), Plural
सहtogether with
सह:
सहकार (Accompaniment/सहकार)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहकारार्थक-अव्यय (preposition-like: with)
विवर्ततेevolves/turns about/continues in cycles
विवर्तते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + वृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद — Present indicative, 3rd person singular, Ātmanepada