Shloka 61
Priyavrata-vaṃśa and Saptadvīpa Vibhāga (प्रियव्रतवंशः सप्तद्वीपविभागश्च)
Devanagari script
सोभिषिच्यर्षभः पुत्रं महाप्रव्रज्यया स्थितः / हिमाह्वं दक्षिणं वर्षं भरताय न्यवेदयत्
Transliteration
sobhiṣicyarṣabhaḥ putraṃ mahāpravrajyayā sthitaḥ / himāhvaṃ dakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat
Translation
ఋషభుడు కుమారునికి అభిషేకం చేసి తాను మహాప్రవ్రజ్యలో స్థితుడయ్యాడు. ‘హిమాహ్వ’ అనే దక్షిణ వర్షాన్ని భరతునికి సమర్పించాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अभिषिच्यhaving anointed (consecrated)
अभिषिच्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√सिच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
ऋषभःR̥ṣabha
ऋषभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सः) समानाधिकरण
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महाप्रव्रज्ययाby/with the great renunciation (pravrajyā)
महाप्रव्रज्यया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्रव्रज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/साधन), एकवचन
स्थितःhaving taken up / abiding in
स्थितः:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ऋषभः) विशेषण
हिम-आह्वम्called Hima (Himāhva)
हिम-आह्वम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहिम (प्रातिपदिक) + आह्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वर्षम्) विशेषण
दक्षिणम्southern
दक्षिणम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वर्षम्) विशेषण
वर्षम्region/land (varṣa)
वर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भरतायto Bharata
भरताय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
न्यवेदयत्handed over, entrusted
न्यवेदयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√विद् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद