Adhyaya 49
PralayaDissolutionKalpa80 Shlokas

Adhyaya 49: Primordial Human Creation, the Rise of Desire, and the Origins of Settlements, Measures, and Agriculture

मानुषसृष्टिवर्णनम् (Mānuṣa-sṛṣṭi-varṇanam)

Cosmic Dissolution

இந்த அதிகாரத்தில் ஆதிமனிதப் படைப்பின் ஒழுங்கு கூறப்படுகிறது. தொடக்கத்தில் மனிதர்கள் ஆசையற்ற, சமநிலை கொண்ட, அமைதியானவர்களாக இருந்தனர்; பின்னர் காலப்போக்கில் விருப்பமும் காமமும் எழுந்ததால் சொந்தம் என்ற உணர்வு, சேமிப்பு, கைப்பற்றுதல் வளர்ந்தது. அதனால் கிராமம்-நகரம் போன்ற குடியிருப்புகள் உருவானது, நில எல்லைகள் நிர்ணயிக்கப்பட்டன, எடை-அளவு மற்றும் அளவீட்டு முறைகள் நிலைபெற்றன, மேலும் வேளாண்மை தொடங்கி விதை விதைத்தல், தானியச் சேமிப்பு போன்ற வாழ்வியல் ஒழுங்குகள் அமைந்தன।

Divine Beings

Brahmā (Svayambhū, Parameṣṭhin, Vibhu)

Celestial Realms

Prājāpatya-sthāna (post-mortem station for brāhmaṇas/householders in context)Aindra-sthāna (post-mortem station for kṣatriyas)Māruta-sthāna (post-mortem station for vaiśyas)Gāndharva-sthāna (post-mortem station for śūdras)Amṛta-sthāna (station of yogins)

Key Content Points

Brahmā’s staged creation of mithuna-beings from mouth, chest, thighs, and feet; moral-psychological differentiation through sattva/rajas/tamas and the beginning of sexual union as a cosmic pattern.Early human condition: non-monthly fertility, mental/intentional generation, long lifespan, natural contentment, and the later onset of rāga and lobha that introduces conflict and environmental scarcity.Civilizational response to dualities: construction of forts and settlements; creation of measurement units from paramāṇu up to yojana; typology of pura, kheṭaka, droṇīmukha, śākhānagara, karvaṭa, grāma, vasati, dramī, and ghoṣa.Tretāyuga developments: rainfall and waterways; spontaneous herbs and plants; depletion through appropriation; Brahmā’s ‘milking’ of Earth to generate cultivated grains/pulses; formalization of kṛṣi and vārtā.Normative closure: Brahmā establishes maryādā and assigns varṇa-appropriate dharma and post-mortem ‘stations’ (sthāna-kalpanā) for brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, celibate ṛṣis, forest-dwellers, householders, renunciants, and yogins.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 49Mānuṣa sṛṣṭi Markandeya PuranaBrahma creation of varnasmithuna creation sattva rajas tamasorigin of agriculture in Puranamilking of Earth Sumeru calfPuranic measures yojana angulapura khetaka dronimukha definitionsvarnashrama maryada Markandeya PuranaTreta Yuga transition Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सृष्टिप्रकारणनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः । ऊनपञ्चाशोऽध्यायः- ४९ । क्रौष्टुकिरुवाच । अर्वाक्स्रोतस्तु कथितो भवता यस्तु मानुषः । ब्रह्मन् ! विस्तरतो ब्रूहि ब्रह्मा समसृजद्यथा ॥

இவ்வாறு ஸ்ரீ மார்கண்டேய புராணத்தில் ‘ஸ்ருஷ்டி-ப்ரகாரம்’ எனப்படும் நாற்பத்தெட்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. இப்போது நாற்பத்தொன்பதாம் அத்தியாயம் தொடங்குகிறது. க்ரௌஷ்டுகி கூறினார்— “மனிதப் படைப்பின் ஓட்டத்தை (அர்வாக்-ஸ்ரோதஸ்) நீங்கள் விளக்கியுள்ளீர்கள்; ஓ பிராமணரே, பிரம்மா அதை எவ்வாறு படைத்தான் என்பதை விரிவாகச் சொல்லுங்கள்।”

Verse 2

यथा च वर्णानसृजद्यद् गुणाश्च महामते । यच्च येषां स्मृतं कर्म विप्रादीनां वदस्व तत् ॥

ஓ மகாமதி, அவர் வர்ணங்களை எவ்வாறு படைத்தார், அவற்றுக்குரிய குணங்கள் யாவை என்பதை விளக்குவாயாக; மேலும் பிராமணர்களிலிருந்து தொடங்கி அவர்களுக்குரிய சாஸ்திரவிதியான கர்ம-தர்மங்களையும் கூறுவாயாக।

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच । ब्रह्मणः सृजतः पूर्वं सत्याभिध्यायिनस्तथा । मिथुनानां सहस्रं तु मुखात् सोऽथासृजन् मुने ॥

மார்கண்டேயர் கூறினார்—படைப்பின் தொடக்கத்தில் பிரம்மா தமது வாயிலிருந்து ஆயிரம் ஜோடிகளை உருவாக்கினார்; அவர்கள் சத்தியத்தைத் தியானிப்போர் (ஸத்யாபித்யாயி) ஆவார்।

Verse 4

जातास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः स्वतेजसः । सहस्रमन्यद् वक्षस्तः मिथुनानां ससर्ज ह ॥

பிறந்தவர்கள் ஸத்த்வம் மேலோங்கியவர்கள்; தம் சொந்த தேஜஸால் ஒளிர்ந்தனர். பின்னர் அவர் தமது மார்பிலிருந்து மேலும் ஆயிரம் ஜோடிகளைப் படைத்தார்।

Verse 5

ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यमर्षिणः । ससर्जान्यत् सहस्रं तु द्वन्द्वानामूरुतः पुनः ॥

அவர்கள் அனைவரும் ரஜஸ் மேலோங்கியவர்கள்—வலிமையுடையவர்களும், கோபத்திற்கும் ஆளானவர்களும். மீண்டும் அவர் தமது தொடைகளிலிருந்து மேலும் ஆயிரம் ஜோடிகளை உருவாக்கினார்।

Verse 6

रजस्तमोभ्यामुद्रिक्ता ईहाशीला स्तु ते स्मृताः । पद्भ्यां सहस्रमन्यच्च मिथुनानां ससर्ज ह ॥

அவர்கள் ரஜஸ்-தமஸ் இரண்டும் மேலோங்கியவர்கள் என்றும், உழைப்பை நோக்கிய இயல்புடையவர்கள் என்றும் கூறப்படுகின்றனர். பின்னர் அவர் தமது பாதங்களிலிருந்து மேலும் ஆயிரம் ஜோடிகளைப் படைத்தார்।

Verse 7

उद्रिक्तास्तमसा सर्वे निःश्रीका ह्यल्पचेतसः । ततः संहर्षमाणास्ते द्वन्द्वोत्पन्नास्तु प्राणिनः ॥

அனைவரும் தமஸால் மூடப்பட்டு, ஒளியற்றவர்களாகவும் குறைந்த அறிவுடையவர்களாகவும் இருந்தனர். பின்னர் மகிழ்ச்சி-உந்துதலால் தூண்டப்பட்டு உயிர்கள் இருமை வடிவில், ஜோடிகளாக எழுந்தன.

Verse 8

अन्योन्यहृर्च्छ्याविष्टा मैथुनायोपचक्रमुः । ततः प्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः ॥

ஒருவருக்கொருவர் ஏக்கத்தால் பிடிக்கப்பட்டு அவர்கள் மைதுனச் சேர்க்கையில் ஈடுபட்டனர். அந்நாளிலிருந்து இக்கல்பத்தில் ஆண்-பெண் ஜோடிகளின் தோற்றம் ஏற்பட்டது.

Verse 9

मासि मास्यर्तवं यत्तु न तदासीत्तु योषिताम् । तस्मात्तदा न सुषुवुः सेवितैरपि मैथुनैः ॥

அப்போது பெண்களுக்கு மாதந்தோறும் வரும் ரஜஸ்/மாதவிடாய் சுழற்சி இல்லை. ஆகவே மைதுனம் நடந்தாலும் அக்காலத்தில் பிள்ளை பிறக்கவில்லை.

Verse 10

आयुषोऽन्ते प्रसूयन्ते मिथुनान्येव ताः सकृत् । ततः प्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः ॥

வாழ்நாள் முடிவில் அந்தப் பெண்கள் பிரசவித்தனர்—ஒரே முறை மட்டும்—அதுவும் ஜோடிகளையே. அந்நாளிலிருந்து இக்கல்பத்தில் ஜோடி-பிறப்பு நிலைபெற்றது.

Verse 11

ध्यानेन मनसा तासां प्रजानां जायते सकृत् । शब्दादिर्विषयः शुद्धः प्रत्येकं पञ्चलक्षणः ॥

அந்த உயிர்கள் தியானத்தால்—மனத்தினாலேயே—ஒருமுறை சந்ததியை உண்டாக்குகின்றன. சப்தம் முதலான பொருள்கள் தூயவை; ஒவ்வொன்றிலும் ஐந்து இலக்கணங்கள் உள்ளன.

Verse 12

इत्येषा मानुषी सृष्टिर्या पूर्वं वै प्रजापतेः । तस्यान्ववायसम्भूता यैरिदं पूरितं जगत् ॥

இது முன்பு பிரஜாபதிக்குச் சொந்தமான மனிதப் படைப்பு. அதன் வம்சத் தொடரில் பிறந்தவர்களால் இவ்வுலகம் நிரம்பியது.

Verse 13

सरित्सरः समुद्रांश्च सेवन्ते पर्वतानपि । तास्तदा ह्यल्पशीतोष्णा युगे तस्मिंश्चरन्ति वै ॥

அவர்கள் நதிகள், ஏரிகள், கடல்கள், மேலும் மலைகளிலும் உலாவினர். அந்த யுகத்தில் குளிரும் வெப்பமும் மிகச் சிறிதளவே இருந்தது.

Verse 14

तृप्तिं स्वाभाविकीं प्राप्ता विषयेषु महामते । न तासां प्रतिघातोऽस्ति न द्वेषो नापि मत्सरः ॥

மகாமதியே, அவர்கள் புலனின்பங்களில் இயல்பான திருப்தியை அடைந்தனர். அவர்களுக்கு தடையுமில்லை, மோதலுமில்லை—வெறுப்பும் இல்லை, பொறாமையும் இல்லை.

Verse 15

पर्वतोदधिसेविन्यो ह्यनिकेतास्तु सर्वशः । ता वै निष्कामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः ॥

அவர்கள் மலைகளையும் கடல்களையும் சார்ந்து, எங்கும் நிலையான இல்லமின்றி இருந்தனர். ஆசையின்றி உலாவி, மனம் எப்போதும் மகிழ்ச்சியாய் இருந்தது.

Verse 16

पिशाचोरगरक्षांसि तथा मत्सरिणो जनाः । पशवः पक्षिणश्चैव नक्रा मत्स्याः सरीसृपाः ॥

பிசாசுகள், பாம்புகள், ராட்சசர்கள், மேலும் பொறாமையுடைய மனிதர்கள்; மிருகங்களும் பறவைகளும்; முதலைகள், மீன்கள், மற்றும் ஊர்வனங்களும் (உண்டாயின/இருக்கின்றன).

Verse 17

अवारका ह्यण्डजा वा ते ह्यधर्मप्रसूतयः । न मूलफलपुष्पाणि नार्तवा वत्सराणि च ॥

அவர்கள் அனுபவத்தில் தடையற்றவர்கள்; அண்டஜர்கள்; உண்மையில் அதர்மத்திலிருந்து பிறந்தவர்கள். உணவிற்காக வேர், கனி, மலர் எதுவும் இல்லை; ரஜஸ்ப்-பிரவೃತ್ತியால் குறிக்கப்படும் பருவச் சுழலும் இல்லை।

Verse 18

सर्वकालसुखः कालो नात्यर्थं घर्मशीतता । कालेन गच्छता तेषां चित्रा सिद्धिरजायत ॥

காலம் எப்போதும் இனிமையாக இருந்தது; மிகுந்த வெப்பமும் இல்லை, மிகுந்த குளிரும் இல்லை. அவர்களுக்குக் காலம் நகர்ந்தபோது அற்புதமான சித்திகள் தோன்றின।

Verse 19

ततश्च तेषां पूर्वाह्ने मध्याह्ने च वितृप्तता । पुनस्तथेच्छतां तृप्तिरनायासेन साभवत् ॥

அப்போது அவர்கள் முற்பகலிலும் நண்பகலிலும் திருப்தியடைந்தனர்; மேலும் விரும்பியவர்களுக்கு அதேபோல்—எந்த முயற்சியும் இன்றி—திருப்தி மீண்டும் உண்டாயிற்று।

Verse 20

इच्छताञ्च तथायासो मनसः समजायत । अपां सौक्ष्म्यं ततस्तासां सिद्धिर्नानारसोल्लसा ॥

மேலும் விரும்பியவர்களுக்கு அதேபோல் மனத்தின் முயற்சியும் எழுந்தது. அப்போது நீர்களின் நுண்மை தோன்றியது; பலவகை ரசங்களால் ஒளிரும் ஒரு சித்தியும் உண்டாயிற்று।

Verse 21

समजायत चैवान्या सर्वकामप्रदायिनी । असंस्कार्यैः शरीरैश्च प्रजास्ताः स्थिरयौवनाः ॥

மேலும் ஒரு சித்தியும் தோன்றியது; அது எல்லா விருப்பங்களையும் அளிப்பது. அந்த உயிர்களின் உடல்கள் எந்தச் சுத்திகரிப்பு/சம்ஸ்காரமும் வேண்டாதவை; அவர்களின் சந்ததி நிலையான யௌவனத்திலேயே நிலைத்திருந்தது।

Verse 22

तासां विना तु संकल्पं जायन्ते मिथुनाः प्रजाः । समं जन्म च रूपं च म्रियन्ते चैव ताः समम् ॥

அவர்களுக்கு எந்தச் சங்கல்பமும் இன்றியே ஜோடி சந்ததி பிறந்தது. அவர்களின் பிறப்பும் தோற்றமும் ஒரேபோல இருந்தது; அவர்களின் மரணமும் அதேபோலவே நிகழ்ந்தது.

Verse 23

अनिच्छाद्वेषसंयुक्ता वर्तन्ते तु परस्परम् । तुल्यरूपायुषः सर्वा अधमोत्तमताṃ विना ॥

அவர்கள் ஒருவரோடு ஒருவர் வாழ்ந்து, ஆசையும் வெறுப்பும் இன்றியவர்களாக இருந்தனர். உருவத்திலும் ஆயுளிலும் அனைவரும் சமம்; தாழ்வு-மேன்மை வேறுபாடு இல்லை.

Verse 24

तत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु । आयुः प्रमाणं जीवन्ति न च क्लेशाद्विपत्तयः ॥

அவர்களின் ஆயுள் அளவு நான்கு ஆயிரம் மனித ஆண்டுகள். அவர்கள் அந்த முழுக் காலமும் வாழ்ந்தனர்; நோய் முதலிய துன்பங்களால் எந்தத் துரதிர்ஷ்டமும் எழவில்லை.

Verse 25

क्वचित् क्वचित् पुनः साभूत् क्षितिर्भाग्येन सर्वशः । कालेन गच्छता नाशमुपयान्ति यथा प्रजाः ॥

சில வேளைகளில் மீண்டும் பூமி நல்வாழ்வால் முழுமையாகச் செழித்தது; ஆனால் காலம் நகர்ந்தபோது அவர்கள் அழிவை அடைந்தனர்—உயிர்கள் அடைவதுபோல்.

Verse 26

तथा ताः क्रमशो नाशं जग्मुः सर्वत्र सिद्धयः । तासु सर्वासु नष्टासु नभसः प्रच्युताः नराः ॥

இவ்வாறு எங்கும் அந்தச் சித்திகள் மெதுமெதுவாக அழிந்தன. அவை அனைத்தும் அழிந்தபோது மனிதர்கள் வானத்திலிருந்து கீழே விழுந்தனர்.

Verse 27

प्रायशः कल्पवृक्षास्ते संभूता गृहम्-संज्ञिताः । सर्वे प्रत्युपभोगाश्च तासां तेभ्यः प्रजायते ॥

பெரும்பாலும் அந்தக் காமநிறைவேற்றும் மரங்கள் ‘வீடுகள்’ எனப் பெயர்பெற்றன. அவற்றிலிருந்தே அந்த மக்களுக்கு உடனடி அனுபவப் பொருட்கள் அனைத்தும் தோன்றின.

Verse 28

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस् तास् त्रेतायुगमुखे तदा । ततः कालेन वै रागस् तासाम् आकस्मिकोऽभवत् ॥

இவ்வாறு திரேதாயுகத்தின் தொடக்கத்தில் அவர்கள் அந்த (மர-வீடுகள்) மூலம் வாழ்ந்தனர். பின்னர் காலப்போக்கில் அவர்களிடையே திடீரென ஆசை/காமம் எழுந்தது.

Verse 29

मासि मास्य् आर्तवोत्पत्त्या गर्भोत्पत्तिः पुनः पुनः । रागोत्पत्त्या ततस् तासां वृक्षास् ते गृहम्-संज्ञिताः ॥

மாதந்தோறும் மாதவிடாய் ஓட்டம் தோன்றியபோது மீண்டும் மீண்டும் கருவுறுதல் நிகழ்ந்தது. பின்னர் ஆசை எழுந்தபோது அந்த மரங்களை அவர்கள் ‘வீடுகள்’ எனக் கருதி ஏற்றனர்.

Verse 30

ब्रह्मन् अन्वपरेषां तु पेतुः शाखा महीरुहाम् । वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्व् आभरणानि च ॥

ஓ பிராமணரே, பிறருக்காகப் பெரிய மரங்களின் கிளைகள் தாமே விழுந்தன. ஆடைகள் தோன்றின; மேலும் அவற்றின் கனிகளில் அணிகலன்களும் வெளிப்பட்டன.

Verse 31

तेष्व् एव जायते तेषां गन्धवर्णरसान्वितम् । अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु ॥

அந்த (மரங்களிலேயே) அவர்களுக்காகத் தேன் தோன்றியது—மணமும் நிறமும் சுவையும் உடையது; தேனீக்கள் இன்றியது; மிகுந்த வலிமை கொண்டது; ஒவ்வொரு சிறு அறையிலும்.

Verse 32

तेन वा वर्तयन्ति स्म मुखे त्रेयायुगस्य वै । ततः कालान्तरेणैव पुनर् लोभान्वितास् तु ताः ॥

அந்த தேனினாலேயே அவர்கள் உண்மையாகத் திரேதாயுகத்தின் தொடக்கத்தில் வாழ்ந்தனர். பின்னர் சில கால இடைவெளிக்குப் பின் அவர்கள் மீண்டும் பேராசையால் ஆட்கொள்ளப்பட்டனர்.

Verse 33

वृक्षांस् ताः पर्यगृह्णन्त ममत्वाविष्टचेतसः । नेशुस् तेनापचारेण तेऽपि तासां महीरुहाः ॥

‘என்னுடையது’ என்ற பற்றுணர்வால் பிடிக்கப்பட்ட மனத்துடன் அவர்கள் அந்த மரங்களைப் பிடித்து உரிமை கோரத் தொடங்கினர். அந்தப் பெருமரங்கள் அந்தத் தவறான நடத்தையால் புண்பட்டு சினந்து எதிர்ப்பாக அழைத்தன.

Verse 34

ततो द्वन्द्वान्य् अजायन्त शीतोष्णक्षुन्मुखानि वै । तास् तद्-द्वन्द्वोपघातार्थं चक्रुः पूर्वं पुराणि तु ॥

அப்போது குளிர்-வெப்பம், பசி முதலிய இருமைகள் தோன்றின. அந்த இருமைகளால் உண்டான துன்பங்களைத் தணிக்க அவர்கள் முதலில் நகரங்கள்/கோட்டையமைந்த குடியிருப்புகளை உருவாக்கினர்.

Verse 35

मरुधन्वसु दुर्गेषु पर्वतेषु दरीषु च । संश्रयन्ति च दुर्गाणि वार्क्षं पार्वतम् औदकम् ॥

அவர்கள் பாலைவனங்களில், மலைகளில், குகைகளில் உள்ள கோட்டைகளில் அடைக்கலம் புகுந்தனர்; மேலும் மர/மரக்கோட்டைகள், மலைக்கோட்டைகள், நீரால் சூழப்பட்ட கோட்டைகள் ஆகியவற்றை நாடினர்.

Verse 36

कृत्रिमं च तथा दुर्गं मित्वा मित्वात्मनोऽङ्गुलैः । मानार्थानि प्रमाणानि तास् तु पूर्वं प्रचक्रिरे ॥

அதேபோல் அவர்கள் தங்களுடைய விரல்களால் அளந்து செயற்கை கோட்டைகளின் அளவுகளை நிர்ணயித்தனர். மேலும் அளவிடுதலுக்காக முதன்முதலில் அளவுக் கோல்கள் (பிரமாணங்கள்) அமைத்தனர்.

Verse 37

परमाणुः परं सूक्ष्मं त्रसरेणुर्महीरजः । बालाग्रञ्चैव लिक्षां च यूकां चाथ यवोदरम् ॥

பரமாணு மிக நுண்ணிய அளவாகும். அதன் பின் வரிசையாக த்ரஸரேணு, பூமித் தூசி, முடியின் முனை, லிக்ஷா (பேனின் முட்டை), யூகா (பேன்), பின்னர் ‘யவோதர’ எனப்படும் யவத் தானிய அளவு கூறப்படுகிறது.

Verse 38

क्रमादष्टगुणान्याहुर्यवानष्टौ तथाङ्गुलम् । षडङ्गुलं पदं तच्च वितस्तिर्द्विगुणं स्मृतम् ॥

இவற்றில் ஒவ்வொன்றும் முன்பதின் எட்டுமடங்கு என வரிசையாகக் கூறப்படுகிறது. எட்டு யவங்கள் ஒரு அங்குலம்; ஆறு அங்குலங்கள் ஒரு பாதம்; அதன் இருமடங்கு ‘விதஸ்தி’ (விட்டம்) என நினைவுறுத்தப்படுகிறது.

Verse 39

द्वे वितस्ती तथा हस्तो ब्राह्म्यतीर्थादिवेष्टनः । चतुर्हस्तं धनुर्दण्डो नाडिकायुगमेव च ॥

இரண்டு விதஸ்திகள் ஒரு ஹஸ்தம் (க்யூபிட்); அது பிரம்மதீர்த்தம் முதலிய இடங்களிலிருந்து கையைச் சுற்றி அளந்து நிர்ணயிக்கப்படுகிறது. நான்கு ஹஸ்தங்கள் ஒரு தனுஸ்/தண்டம்; மேலும் நாடிகைகளின் ஜோடியும் குறிப்பிடப்படுகிறது.

Verse 40

धनुषां द्वे सहस्रे तु गव्यूतिस्तच्चतुर्गुणम् । प्रोक्तञ्च योजनं प्राज्ञैः संख्यानार्थमिदं परम् ॥

இரண்டாயிரம் தனுஸ் ஒன்று ‘கவ்யூதி’; அதன் நான்குமடங்கு ஞானிகள் ‘யோஜன’ என அழைக்கின்றனர். இது கணக்கீடும் தூர அளவீடும் பொருட்டு கூறப்பட்டது.

Verse 41

चतुर्णामथ दुर्गाणां स्वसमुत्थानि त्रीणि तु । चतुर्थं कृत्रिमं दुर्गं ते चक्रुर्यत्नतस्तु वै ॥

கோட்டைகளின் நான்கு வகைகளில் மூன்று இயல்பாகவே தோன்றிய (ஸ்வயம்பூ) கோட்டைகள்; நான்காவது செயற்கை கோட்டை, அதை அவர்கள் நிச்சயமாக முயற்சியுடன் அமைத்தனர்.

Verse 42

पुरञ्च खेṭकञ्चैव तद्वद् द्रोणीमुखं द्विज । शाखानगरकञ्चापि तथा कर्वटकेन्द्रमी ॥

ஓ இருபிறப்பாளனே! புரம் (நகரம்) மற்றும் கேடகம் (சந்தை-நகர்/கோட்டையுடன் கூடிய குடியிருப்பு), அதுபோல த்ரோணீமுகம்; மேலும் சாகாநகரகம் (கிளைநகர்) மற்றும் கர்வடகம் (சிறுநகர்/வழித்தங்கல் குடியிருப்பு) எனவும் கூறப்படுகின்றன.

Verse 43

ग्रामं सघोषविन्यासं तेषु चावसथान् पृथक् । सोत्सेधवप्रकारञ्च सर्वतः परिखावृतम् ॥

கோஷங்கள் (தெருக்கள்/உபகுடியிருப்புகள்) உடன் கூடி, அவற்றின் உள்ளே தனித்தனி வீடுகளுடன் அமைந்து; உயர்ந்த பிராகாரம் (மேடு/மதில்) மற்றும் சுற்றிலும் பிராசீரம் (சுவர்) கொண்டதாகவும், எல்லாத் திசைகளிலும் பரிகா (அகழி) சூழ்ந்ததாகவும் இருப்பது ‘கிராமம்’ எனப்படும்.

Verse 44

योजनार्धार्धविष्कम्भमष्टभागायतं पुरम् । प्रागुदकप्रवणं शस्तं शुद्धवंशबहिर्गमम् ॥

ஓ த்விஜோத்தமனே! புரம் (நகரம்) என்பதன் அகலம் அர்த்தார்த்த-யோஜனை (யோஜனையின் நான்கில் ஒன்று) எனக் கூறப்படுகிறது; அதன் நீளம் அதைவிட அஷ்டாம்சம் (எட்டில் ஒரு பங்கு) அதிகமாக இருக்க வேண்டும். கிழக்கை நோக்கியும் நீர்நிலையை நோக்கியும் சரிவாக இருந்து, வெளியேறும்/அணுகும் வழி தூய்மையாக ஒழுங்குடன் இருந்தால் அந்த நகரம் புகழப்படுகின்றது.

Verse 45

तदर्धेन तथा खेṭं तत्पादेन च कर्वटम् । न्यूनं द्रोणीमुखं तस्मादन्तभागेन चोच्यते ॥

அதன் (புரத்தின்) பாதி ‘கேடகம்’ எனக் கூறப்படுகிறது. அதன் நான்கில் ஒன்று ‘கர்வடம்’. ‘த்ரோணீமுகம்’ அதைவிடவும் (கர்வடத்தை விடவும்) உள்ளார்ந்த பங்கின் அளவின்படி சிறியது எனச் சொல்லப்படுகிறது.

Verse 46

प्राकारपरिखाहीनां पुरं खर्वटमुच्यते । शाखानगरकञ्चान्यन्मन्त्रिसामन्तभुक्तिमत् ॥

மதிலும் (பிராகாரம்) அகழியும் (பரிகா) இல்லாத குடியிருப்பு ‘கர்வாடம்/ககர்வாடம்’ என அழைக்கப்படுகிறது. மற்றொன்று ‘சாகாநகரகம்’; அது அமைச்சர்களும் சாமந்தர்களும் (உட்பட்ட தலைவர்கள்) மேற்பார்வையில் பராமரிக்கப்படுவது எனக் கருதப்படுகிறது.

Verse 47

तथा शूद्रजनप्रायाः स्वसमृद्धिकृषीबलाः । क्षेत्रोपभोग्यभूमध्ये वसतिर्ग्रामसंज्ञिता ॥

அதேபோல், பெரும்பாலும் சூத்ர மக்கள் நிறைந்ததாகவும், வேளாண் வலிமையாலும் தன்னிறைவு செழிப்பாலும் உறுதியடைந்ததாகவும், வயல்கள் மற்றும் பயிரிடத்தக்க நிலங்களின் நடுவில் அமைந்ததாகவும் உள்ள குடியிருப்பு ‘கிராமம்’ என அழைக்கப்படுகிறது.

Verse 48

अन्यस्मान्नगरादेर्या कार्यमुद्दिश्य मानवैः । क्रियते वसतिः सा वै विज्ञेया वसतिर्नरैः ॥

நகரம் முதலியவற்றிலிருந்து விலகி, ஏதோ ஒரு வேலை அல்லது நோக்கத்திற்காக மக்கள் அமைக்கும் குடியிருப்பை ‘வஸதி’ (வேலைக்குடியிருப்பு/சிற்றூர்) என்று அறிய வேண்டும்.

Verse 49

दुष्टप्रायो विना क्षेत्रैः परभूमिचरो बली । ग्राम एव द्रमीसंज्ञो राजवल्लभसंश्रयः ॥

பெரும்பாலும் தீயவனாகவும், தன் வயல்கள் இல்லாதவனாகவும், வலிமையுடன் பிறரின் நிலங்களில் அலைவனாகவும் இருப்பவன்—கிராமத்தில் வாழ்ந்தாலும் ‘த்ரமீ’ எனப்படுவான்; அதாவது அரசனின் அருளைச் சார்ந்தவன்.

Verse 50

शकटारूढभाण्डैश्च गोपालैर्विपणं विना । गोस्मूहैस्तथा घोषो यत्रेच्छाभूमिकेतनः ॥

எங்கு இடையர்கள் வண்டிகளில் பொருட்களை ஏற்றிக்கொண்டு, மாடுகளின் கூட்டங்களுடன் வாழ்கிறார்களோ, ஆனால் அங்கு சந்தை இல்லை—அத்தகைய இடம் ‘கோஷ’ எனப்படுகிறது; கிடைக்கும் நிலத்தில் விருப்பம்போல் அமைந்த மேய்ப்பர் முகாம்.

Verse 51

त एवṃ नगरादीṃस्तु कृत्वा वासार्थमात्मनः । निकेतनानि द्वन्द्वानां चक्रुरावसथाय वै ॥

இவ்வாறு தங்கள் வாசத்திற்காக நகரம் முதலிய குடியிருப்புகளை நிறுவி, அவர்கள் குடியிருக்க வீடுகளை அமைத்தனர்—வெப்பம்-குளிர் போன்ற இருமைகளிலிருந்து காக்கும் தஞ்சங்களாகவே.

Verse 52

गृहाकाराः यथा पूर्वं तेषामासन्नहीरुहाः । तथा संस्मृत्य तत्सर्वं चक्रुर्वेश्मानि ताः प्रजाः ॥

முன்பு அவர்களின் வீடுகளின் வடிவங்கள் கொடிகள் மற்றும் செடிகளால் செய்யப்பட்டிருந்ததுபோல, அதையெல்லாம் நினைத்து அந்த மக்கள் மீண்டும் தங்கள் குடியிருப்புகளை அமைத்தனர்.

Verse 53

वृक्षस्यैवङ्गताः शाखास्तथैवञ्चापरी गताः । नताश्चैवोन्नताश्चैव तद्वच्छाखाः प्रचक्रिरे ॥

மரத்தின் சில கிளைகள் ஒரு திசையில் செல்லவும், சில வேறு திசையில் செல்லவும்; சில கீழே வளைவதும், சில மேலே எழுவதும் போல—அதே முறையில் அவர்கள் கிளைகளை வீட்டின் கட்டமைப்பாக அமைத்தனர்.

Verse 54

याः शाखाः कल्पवृक्षाणां पूर्वमासन् द्विजोत्तम । ता एव शाखा गेहानां शालात्वं तेन तासु तत् ॥

இருமுறை பிறந்தவர்களில் சிறந்தவரே, முன்பு கல்பவிருட்சங்களுக்குச் சேர்ந்த கிளைகளே இப்போது வீடுகளின் கிளைகளாயின; ஆகவே அவற்றில் ‘சாலா’—வீட்டு மண்டப/வீட்டு அமைப்பு—என்ற நிலை தோன்றியது.

Verse 55

कृत्वा द्वन्द्वोपघातन्ते वार्तोपायमचिन्तयन् । नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेष्वशेषतः ॥

இருமைகளின் துன்பத்தால் தாக்கப்பட்ட அவர்கள் வாழ்வாதார வழிகளை எண்ணத் தொடங்கினர்; ஏனெனில் தேனுடன் கூடிய கல்பவிருட்சங்கள் முற்றிலும் அழிந்துபோயின.

Verse 56

विषादव्याकुलास्ता वै प्रजास्तृष्णाक्षुधार्दिताः । ततः प्रादुर्बभौ तासां सिद्धिस्त्रेतामुखे तदा ॥

அந்த மக்கள் துயரால் வாடி, தாகமும் பசியும் கொண்டு துன்புற்றனர். அப்போது திரேதா யுகத்தின் தொடக்கத்தில் அவர்களுக்காக ஒரு ‘சித்தி’—பலன் தரும் வழி/அடைவு—வெளிப்பட்டது.

Verse 57

वार्तास्वसाधिता ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः । तासां वृष्ट्युदकानीह यानि निम्नगतानि वै ॥

பின்னர் உழவு மற்றும் பயிர்செய்கையால் முறையாக ஏற்படுத்தப்பட்ட பிற மழைகளும் விருப்பம்போல் பெய்தன. அந்த மழையிலிருந்து தாழ்வான பள்ளங்களில் இங்கே வழிந்தோடிய நீர்கள் அங்கேச் சேகரிக்கப்பட்டன.

Verse 58

वृष्ट्यावरणुद्धैरभवत् स्रोतः खातानि निम्नगाः । ये पुरस्तादपां स्तोका आपन्नाः पृथिवीतले ॥

மழைநீர் தடுக்கப்பட்டபோது, ஓடைகளின் பாதைகளும் நதிச்சாலைகளும் உருவானன—முன்பு பூமியின் மேற்பரப்பில் விழுந்த அதே நீர்த்துளிகளே.

Verse 59

ततो भूमेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदा भवन् । अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ॥

பின்னர் பூமி அந்த நீர்களுடன் கலந்த சேர்க்கையால் அக்காலத்தில் மூலிகைகள் தோன்றின—உழவால் உழப்படாதவை, விதை விதைக்கப்படாதவை—இருவகை, பயிரிடத்தக்கதும் காட்டு வகையும்; எண்ணிக்கை பதினான்கு எனக் கூறப்பட்டது.

Verse 60

ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षा गुल्माश्च जज्ञिरे । प्रादुर्भावस्तु त्रेतायामाद्यो 'यमौषधस्य तु ॥

மரங்களும் புதர்களும் தோன்றின; அவை தத்தம் காலங்களில் மலரும் கனியும் தந்தன. திரேதா யுகத்தில் மூலிகைகளின் முதல் வெளிப்பாடு இதுவே.

Verse 61

तेनौषधेन वर्तन्ते प्रजास्त्रेतायुगॆ मुने । रागलोभौ समासाद्य प्रजाश्चाकस्मिकौ तदा ॥

முனிவரே, திரேதா யுகத்தில் உயிர்கள் அந்த மூலிகை-ஆஹாரத்தால் வாழ்ந்தன. ஆனால் பின்னர் பற்றும் பேராசையும் எழுந்தபோது, இவ்விதமான குற்றங்களால் உயிர்கள் திடீரெனத் தூண்டப்பட்டன.

Verse 62

ततस्ताः पर्यग्वह्णन्त नदीक्षेत्राणि पर्वतान् । वृक्षगुल्मौषधीश्चैवमात्मन्यायाद्यथाबलम् ॥

அப்போது அவர்கள் தத்தம் வலிமைக்கேற்ப நதிகள், வயல்கள், மலைகள், அதுபோல மரங்கள், புதர்கள், மூலிகைகள் ஆகியவற்றையும் ‘இது என் சொத்து’ என்று கூறி கைப்பற்றத் தொடங்கினர்।

Verse 63

तेन दोषेण ता नेशुरौषध्यो मिषतां द्विज । अग्रसद् भूर्युगपत्तास्तदौषध्यो महामते ॥

அந்த குற்றத்தினால், ஓ இருமுறை பிறந்தவரே, அவர்கள் கண்முன்னே அந்த மூலிகைகள் அழிந்தன. ஓ ஞானியே, அதே மூலிகைகள் ஒரே நேரத்தில் மிகுந்த அளவில் உண்டுபோயின।

Verse 64

पुनस्तासु प्रणष्टासु विभ्रान्तास्ताः पुनः प्रजाः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुः क्षुधार्ताः परमेष्ठिनम् ॥

அவை (மூலிகைகள்) மீண்டும் அழிந்தபோது, உயிரினங்கள் மறுபடியும் மயக்கமடைந்தன. பசியால் துன்புற்று அவர்கள் பரமேஷ்டி பிரம்மாவைச் சரணடைந்தனர்।

Verse 65

स चापि तत्त्वतो ज्ञात्वा तदा ग्रस्तां वसुन्धराम् । वत्सं कृत्वा सुमेरुं तु दुदोह भगवान् विभुः ॥

அவரும் (பிரம்மா) உண்மையை அறிந்து, பூமி ‘விழுங்கப்பட்டதுபோல்’ இருப்பதைப் பார்த்து, அனைத்துவல்ல இறைவன் சுமேரு மலையை கன்றாகக் கொண்டு அவளைப் பால் கறந்தான்।

Verse 66

दुग्धेयं गौस्तदा तेन शस्यानि पृथिवीतले । जज्ञिरे तानि बीजानि ग्राम्यारण्यास्तु ताः पुनः ॥

அந்த ‘பசு’ (பூமி) இவ்வாறு அவரால் பால் கறக்கப்பட்டபோது, பூமியின் மேற்பரப்பில் தானியங்கள் தோன்றின. அந்த விதைகள்—விளைநிலத்திற்குரியதும் காடினதும்—இரண்டும் மீண்டும் உண்டாயின।

Verse 67

ओषध्यः फलपाकान्ता गणाः सप्तदशाः स्मृताः । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः ॥

கனி பழுத்து நிறைவு பெறும் மருந்துத் தாவரங்களும் பயிரிடப்படும் தாவரங்களும் பதினேழு வகுப்புகளாகச் சொல்லப்படுகின்றன. அவற்றில் நெல், யவம், கோதுமை, அணு-தானியம், எள் ஆகியவை அடங்கும்.

Verse 68

प्रियङ्गवो ह्युदाराश्च कोरदूषाः सचीणकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः ॥

மேலும் பிரியங்கு, உதார, கோரதூஷ, சீணக; மேலும் பருப்புகளில் மாஷ (உளுந்து), முத்க (பாசிப்பயறு), மசூர (மசூர்), நிஷ்பாவ (பீன்ஸ்) மற்றும் குலத்த (கொள்ளு) ஆகியனவும் உள்ளன.

Verse 69

आढकाश्चणकाश्चैव गणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनान्तु ग्राम्याणां जातयः पुरा ॥

மேலும் ஆடகா மற்றும் சணகமும்; இவ்வாறு பதினேழு வகுப்புகள் நினைவில் வைக்கப்படுகின்றன. இவையே பழங்காலத்தில் ஊர்ப்புறச் சாகுபடியின் தாவர வகைகளாக இருந்தன.

Verse 70

ओषध्यो जज्ञियाश्चैव ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः ॥

பயிரிடப்பட்டதும் காடில் பிறந்ததும் ஆகிய ஓஷதி தாவரங்கள் பதினான்கு எனக் கூறப்படுகின்றன; அவற்றில் நெல், யவம், கோதுமை, அணு-தானியம், எள் ஆகியனவும் உள்ளன.

Verse 71

प्रियङ्गुसप्तमा ह्येते अष्टमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा यत्तिला सगवेधुकाः ॥

அவற்றில் பிரியங்கு ஏழாவது, குலத்த எட்டாவது என நினைவில் கூறப்படுகிறது; மேலும் ஷ்யாமாக, நீவார, யத்-திலம், கவേധுகம் ஆகியனவும் சேரும்.

Verse 72

कुरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्याः स्मृता ह्येता ओषध्यश्च चतुर्दश ॥

குருவிந்தம், மார்கடகம், மேலும் ‘வேணு-யவ’ என அழைக்கப்படுபவையும் உள்ளன. இவை பயிரிடப்படும் மற்றும் காடுகளில் வளரும் தாவர-ஔஷதிகள்; மொத்தம் பதினான்கு வகைகள் என நினைவுகூரப்படுகின்றன.

Verse 73

यदा प्रसृष्टा ओषध्यो न प्ररोहन्ति ताः पुनः । ततः स तासां वृद्ध्यर्थं वार्तोपायञ्चकार ह ॥

உருவான தாவரங்கள் மீண்டும் முளைக்காமல் போனபோது, அவற்றின் பெருக்கத்திற்காக அவர் ‘வார்த்தா’ எனும் வாழ்வாதார முறையை ஏற்படுத்தினார்.

Verse 74

ब्रह्मा स्वयम्भूर्भगवान् हस्तसिद्धिं च कर्मजाम् । ततः प्रभृत्यथौषध्यः कृष्टपच्यास्तु जज्ञिरे ॥

பகவான் ஸ்வயம்பூ பிரம்மா கைநுணுக்கத்தையும், செயலால் உண்டாகும் சாதனையையும் வெளிப்படுத்தினார். அக்காலத்திலிருந்து தாவரங்கள் உழுது பயிரிடத்தக்க (கிருஷ்ய) மற்றும் சமைத்து உண்ணத்தக்க (பாக்ய) உணவாக அமைந்தன.

Verse 75

संसिद्धायान्तु वार्तायां ततस्तासां स्वयं प्रभुः । मर्यादां स्थापयामास यथान्यायं यथागुणम् ॥

வார்த்தா எனும் வாழ்வாதார அமைப்பு நிறைவு பெற்றபோது, ஆண்டவர் தாமே நீதிக்கும் குணங்களுக்கும் ஏற்ப அவர்களுக்கான எல்லைகளையும் விதிகளையும் நிறுவினார்.

Verse 76

वर्णानामाश्रमाणाञ्च धर्मान् धर्मभृतां वर । लोकानां सर्ववर्णानां सम्यग्धर्मार्थपालिनाम् ॥

தர்மத்தைத் தாங்குவோரில் சிறந்தவரே, அப்போது அவர் உலகங்களுக்காக வர்ண-ஆசிரமக் கடமைகளை நிறுவினார்—அனைத்து வர்ணங்களும் முறையாக தர்மத்தையும் அர்த்தத்தையும் பேணுவதற்காக.

Verse 77

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम् । स्थानमैन्द्रं क्षत्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम् ॥

விதிக்கப்பட்ட கர்மங்களில் பற்றுடைய பிராமணர்களுக்கு பிரஜாபதி லோகம் பரமகதி என அறிவிக்கப்பட்டது. போரில் பின்வாங்கி ஓடாத க்ஷத்திரியர்களுக்கு இந்திரலோகம் பரமகதி என கூறப்பட்டது.

Verse 78

वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधर्ममनुवर्तताम् । गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचर्यानुवर्तताम् ॥

தம் ச்வதர்மத்தைப் பின்பற்றும் வைசியர்களுக்கு மருதர்களின் (வாயுத் தேவதைகள்) லோகம் இலக்கு. சேவைத் தர்மத்தில் நிலைக்கும் சூத்ரப் பிறப்பினருக்கு கந்தர்வலோகம் இலக்கு என நிர்ணயிக்கப்பட்டது.

Verse 79

अष्टाशीति सहस्राणामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । स्मृतं तेषान्तु यत् स्थानं तदेव गुरुवासिनाम् ॥

ஊர்த்வரேதஸ்—அதாவது பிரம்மச்சரிய நிஷ்டையுடைய—எண்பத்தெட்டு ஆயிரம் முனிவர்களுக்குக் கூறப்பட்ட வாசஸ்தலம் எதுவோ, அதே வாசஸ்தலம் குருவுடன் தங்கி சேவை செய்பவர்களுக்கும் கூறப்பட்டது.

Verse 80

सप्तर्षीणां तु यत् स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् । प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्रह्मणः क्षयम् । योगिनाममृतं स्थानमिति वै स्थानकल्पना ॥

சப்தரிஷிகளுக்குக் கூறப்பட்ட வாசஸ்தலம் அதுவே வனவாசிகளுக்கும் கூறப்பட்டது. இல்லறத்தார்க்கு பிரஜாபதி லோகம்; ந்யாசிகளுக்கு (துறவிகளுக்கு) பிரம்மத்தில் லயம்; யோகிகளுக்கு அமரப் பதம். இவ்வாறு கதிகளின் பகிர்வு.

Frequently Asked Questions

It examines how psychological guṇas (sattva, rajas, tamas) shape human types and social order, and how moral decline (rāga/lobha, possessiveness) transforms an effortless primordial condition into one requiring labor, regulation (maryādā), and dharma-based restraint.

Rather than detailing a specific Manu’s genealogy, it supplies a cosmogonic-social bridge: from early mānuṣī sṛṣṭi to the Tretā transition, explaining the emergence of dualities, settlement life, agriculture, and the institutionalization of varṇāśrama dharma—framework elements that underlie Manvantara governance and human continuity.

This Adhyāya is not within the Devī Māhātmya (Adhyāyas 81–93) and contains no Śākta stuti or Devī-episode; its distinct contribution is a prājāpatya-oriented account of human creation, civilizational measures, and the establishment of varṇāśrama boundaries and post-mortem ‘stations’ (sthāna-kalpanā).