Shloka 17
Adhyaya 49 — Primordial Human Creation, the Rise of Desire, and the Origins of Settlements, Measures, and Agriculture
अवारका ह्यण्डजा वा ते ह्यधर्मप्रसूतयः ।
न मूलफलपुष्पाणि नार्तवा वत्सराणि च ॥
avārakā hyaṇḍajā vā te hyadharmaprasūtayaḥ /
na mūlaphalapuṣpāṇi nārtavā vatsarāṇi ca
அவர்கள் அனுபவத்தில் தடையற்றவர்கள்; அண்டஜர்கள்; உண்மையில் அதர்மத்திலிருந்து பிறந்தவர்கள். உணவிற்காக வேர், கனி, மலர் எதுவும் இல்லை; ரஜஸ்ப்-பிரவೃತ್ತியால் குறிக்கப்படும் பருவச் சுழலும் இல்லை।
FAQs
When adharma predominates, life-forms and social order arise in abnormal ways (egg-birth, lack of ordinary seasonal rhythms). The verse frames moral order (dharma) as linked to natural order (ṛtu/seasonality and regulated fertility).
Primarily within Sarga/Pratisarga-style material (creation and re-creation descriptions) and also touches Manvantara-type narration insofar as it describes conditions of an age.
‘No ṛtu (ārtava)’ symbolically indicates a world not governed by ṛta (cosmic law). Egg-birth can signify unmediated, non-ritualized generation—existence arising without saṃskāra (refining rites).