HomeVaraha PuranaAdhyaya 72Shloka 12
Previous Verse
Next Verse

Varaha Purana 72.12: Adhyaya 72, Shloka 12

Instruction on the Unity of the Triad

Brahmā–Viṣṇu–Rudra

नारायणः शिवो विष्णुः शङ्करः पुरुषोत्तमः । एतैस्तु नामभिर्ब्रह्म परं प्रोक्तं सनातनम् । तं च चिन्तामयं योगं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥ ७२.१२ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 72.12

nārāyaṇaḥ śivo viṣṇuḥ śaṅkaraḥ puruṣottamaḥ | etais tu nāmabhir brahma paraṁ proktaṁ sanātanam | taṁ ca cintāmayaṁ yogaṁ pravadanti manīṣiṇaḥ || 72.12 ||

स नारायणः शिवो विष्णुः शङ्करः पुरुषोत्तमः। एतैर्नामभिरनादि-नित्यं परं ब्रह्मोच्यते; तं च चिन्तामयं योगं मनीषिणो वदन्ति॥

नारायणःNārāyaṇa
नारायणः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (नराणां अयनम्/आश्रयः इति व्युत्पत्तिः)
शिवःŚiva
शिवः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शङ्करःŚaṅkara
शङ्करः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुरुषोत्तमःthe Supreme Person
पुरुषोत्तमः:
कर्ता/उद्देश्य (Subject/Predicate list)
TypeNoun
Rootपुरुषोत्तम (प्रातिपदिक) = पुरुष + उत्तम
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पुरुषेषु उत्तमः)
एतैःby these
एतैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), बहुवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)
नामभिःwith (these) names
नामभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), बहुवचन
ब्रह्मBrahman (the Absolute)
ब्रह्म:
कर्ता/विशेष्य (Subject/Topic)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन
परम्supreme
परम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of ब्रह्म)
प्रोक्तम्is said/declared
प्रोक्तम्:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव
सनातनम्eternal
सनातनम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ब्रह्म)
तम्that
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन; (ब्रह्म/योगम् इत्यस्य निर्देशः)
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
चिन्तामयम्consisting of contemplation/thought
चिन्तामयम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootचिन्तामय (प्रातिपदिक) = चिन्ता + मय
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (चिन्तया मयः = ‘consisting of thought’) विशेषण (of योगम्)
योगम्yoga
योगम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रवदन्तिdeclare/teach
प्रवदन्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मनीषिणःthe wise (sages)
मनीषिणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Varāha (default dialogue framework; speaker not explicit in excerpt)

C
Classical Literature
P
Purāṇic Sanskrit
V
Vaiṣṇavism
Ś
Śaiva-Vaiṣṇava equivalence
I
Indic Philosophy

FAQs

It reflects a Purāṇic strategy of harmonizing major divine epithets (Vaiṣṇava and Śaiva) by presenting them as names for the same supreme Brahman, illustrating sectarian integration within classical Sanskrit literature.

No geographic location is mentioned in this verse; it is primarily a theological-philosophical statement about naming and the supreme principle.

The verse emphasizes contemplative discipline (cintāmaya-yoga) and philosophical discernment: the wise approach the supreme reality through reflective awareness rather than through divisive naming.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App