Varaha Purana 7.29: Adhyaya 7, Shloka 29

The Sanctity of Gayā: Raibhya’s Encounter and Hymn to Viṣṇu

Gadādhara

Devanagari script

रैभ्य उवाच । गदाधरं विबुधजनैरभिष्टुतं धृतक्ष्ममं क्षुधितजनार्त्तिनाशनम् । शिवं विशालासुरसैन्यमर्दनं नमाम्यहं हतसकलाशुभं स्मृतौ ॥ ७.२९ ॥

Recitation with translationVaraha Purana 7.29

Transliteration

raibhya uvāca | gadādharaṁ vibudhajanair abhiṣṭutaṁ dhṛtakṣamam kṣudhita-janārtti-nāśanam | śivaṁ viśālā-sura-sainya-mardanaṁ namāmy ahaṁ hata-sakalāśubhaṁ smṛtau || 7.29 ||

Translation

रैभ्य उवाच—विबुधजनैरभिष्टुतं गदाधरं, धृतक्ष्ममं क्षुधितजनार्त्तिनाशनम्; शिवं विशालासुरसैन्यमर्दनं, स्मृतौ हतसकलाशुभं अहं नमामि।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रैभ्यः: Raibhya
• रैभ्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: रैभ्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• गदाधरम्: Gadādhara (mace-bearer)
• गदाधरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गदा + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘गदां धरति’

• विबुधजनैः: by the hosts of gods
• विबुधजनैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: विबुध + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन (Instrumental Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः ‘विबुधानां जनाः’ (people of the gods)

• अभिष्टुतम्: praised
• अभिष्टुतम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: अभि√स्तु (धातु) + क्त → अभिष्टुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त: ‘praised’

• धृतक्ष्मम्: who upheld the earth
• धृतक्ष्मम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: धृत (√धृ + क्त) + क्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः ‘धृता क्ष्मा येन’ (one who has held the earth)

• क्षुधितजनार्त्तिनाशनम्: destroyer of the suffering of the hungry
• क्षुधितजनार्त्तिनाशनम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: क्षुधित + जन + आर्ति + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘क्षुधितानां जनानाम् आर्तेः नाशनम्’ (destroyer of the distress of hungry people)

• शिवम्: auspicious
• शिवम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; विशेषण: ‘auspicious/beneficent’

• विशालासुरसैन्यमर्दनम्: crusher of the vast demon-army
• विशालासुरसैन्यमर्दनम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: विशाल + असुर + सैन्य + मर्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; तत्पुरुषः: ‘विशालानाम् असुराणां सैन्यस्य मर्दनम्’ (crusher of the army of mighty demons)

• नमामि: I bow to
• नमामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-एकवचन

• हतसकलाशुभम्: destroyer of all inauspiciousness
• हतसकलाशुभम्: विशेषण (Qualifier of ‘गदाधरम्’)
• Type: Adjective
• Root: हत (√हन् + क्त) + सकल + अशुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; तत्पुरुषः: ‘हतानि सकलानि अशुभानि येन’ (he by whom all inauspiciousness is destroyed)

• स्मृतौ: in remembrance/when remembered
• स्मृतौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन (Locative Singular)

Speaker

Raibhya

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Purāṇic Hymnology
• Sanskrit Philology

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves a standard Purāṇic stotra-style formula that links divine kingship to social welfare (relief of hunger) and cosmic stability (support of the earth), reflecting how Purāṇic texts integrate political-ethical ideals with mythic theology.

Which geographic location is identified?

No specific geographic site is named in this verse; its imagery is pan-cosmic (earth-support, conflict with asuras) rather than tied to a particular tīrtha or region.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds an ethical ideal of alleviating human suffering—especially hunger—alongside maintaining worldly order, presenting protection and welfare as key virtues associated with the praised figure.