Varaha Purana 116.3: Adhyaya 116, Shloka 3

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

फलमूलानि शाकानि द्वादश्यां वा कदाचन ॥ पयोव्रतं च तत्काले पुनरेव निरामिषः

Recitation with translationVaraha Purana 116.3

Transliteration

phalamūlāni śākāni dvādaśyāṃ vā kadācana|| payovrataṃ ca tatkāle punar eva nirāmiṣaḥ

Translation

फलमूलानि शाकानि द्वादश्यां वा कदाचन; पयोव्रतं च तत्काले पुनरेव निरामिषः।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• फल-मूलानि: fruits and roots
• फल-मूलानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (फलानि च मूलानि च)

• शाकानि: vegetables/greens
• शाकानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• द्वादश्याम्: on the Dvādaśī (12th lunar day)
• द्वादश्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• वा: or
• वा: Samuccaya/Vikalpa (विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (or)

• कदाचन: sometimes
• कदाचन: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (at some time)

• पयः-व्रतम्: milk-vow (subsisting on milk)
• पयः-व्रतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पयसा व्रतम् / पयः-आहारव्रतम्)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• तत्-काले: at that time
• तत्-काले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (तस्मिन् काले)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण अव्यय (again)

• एव: indeed
• एव: Sambandha/Emphasis (निपात-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारणार्थक (indeed/only)

• निरामिषः: meatless/without flesh-food
• निरामिषः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निरामिष (प्रातिपदिक: निर् + आमिष)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन; विशेषण (without meat)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Vratā Literature
• Ecological Ethics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It provides textual evidence for calendrical dietary observances (dvādaśī) and specialized vows (payo-vrata) within Purāṇic practice traditions.

Which geographic location is identified?

No geographic location is mentioned.

What is the primary ethical instruction?

Adopt restraint through regulated diet and vows, emphasizing non-harm through a non-meat regimen.