Varaha Purana 113.58: Adhyaya 113, Shloka 58

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry

Prelude to the Sanatkumāra Dialogue

Devanagari script

मां त्वं मग्नामसि त्रातुं लोकनाथ इहार्हसि ॥ आदिकालात्मकः कृष्णः सर्वलोकात्मको विभुः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 113.58

Transliteration

māṃ tvaṃ magnām asi trātuṃ lokanātha ihārhasi || ādikālātmakaḥ kṛṣṇaḥ sarvalokātmako vibhuḥ ||

Translation

मां त्वं मग्नामसि त्रातुं लोकनाथ इहार्हसि। आदिकालात्मकः कृष्णः सर्वलोकात्मको विभुः॥

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• मग्नाम्: sunk/drowned (female form, qualifying ‘me’)
• मग्नाम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: मग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मज्ज्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)

• असि: you are
• असि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन

• त्रातुम्: to save
• त्रातुम्: प्रयोजन/उद्देश्य (Purpose)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to protect/save’

• लोकनाथ: O lord of the worlds
• लोकनाथ: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: लोकनाथ (प्रातिपदिक: लोक + नाथ)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: लोकस्य नाथः

• इह: here
• इह: अधिकरण (Context/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (adverb)

• अर्हसि: you ought/are able (to)
• अर्हसि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; धातु: अर्ह् (to be fit/ought)

• आदिकालात्मकः: whose nature is the primordial time
• आदिकालात्मकः: प्रथमा-समनाधिकरण/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: आदिकालात्मक (प्रातिपदिक: आदि-काल + आत्मक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष

• कृष्णः: Kṛṣṇa
• कृष्णः: कर्ता/विशेष्य (Subject/Head)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वलोकात्मकः: whose nature is all the worlds
• सर्वलोकात्मकः: प्रथमा-समनाधिकरण/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सर्वलोकात्मक (प्रातिपदिक: सर्वलोक + आत्मक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष

• विभुः: the all-powerful one
• विभुः: प्रथमा-समनाधिकरण (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Pṛthivī (default; petition aligns strongly with Earth-in-distress motif)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Vaiṣṇavism
• Environmental Humanities

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The supplication resonates with the wider Varāha Purāṇa theme of Earth’s peril and restoration, making it valuable for studying Purāṇic environmental symbolism and rescue narratives.

Which geographic location is identified?

No specific place is named; the verse uses the cosmic title “lord of the world” and the immediacy marker “here” (iha).

What is the primary ethical instruction?

It frames protection of the vulnerable (here, the Earth-persona) as a central responsibility of rightful lordship, supporting stewardship-oriented readings.