Parabrahma
परब्रह्मोपनिषत् अथर्ववेदसम्बद्धा लघूपनिषत्सु गण्यमाना च, परब्रह्मणः—निर्गुणस्य, निरुपाधिकस्य, नामरूपातीतस्य—तत्त्वं संक्षेपेण प्रतिपादयति। अस्याः मुख्योऽभिप्रायः आत्मब्रह्मैक्यज्ञानं, यत् मोक्षस्य साक्षात्कारणम्; बन्धः तु अविद्यया कल्पितः। ‘नेति नेति’ इति निवारणमार्गेण सर्वविषयात्मकधर्मान् निराकृत्य स्वयम्प्रकाशचैतन्यरूपः आत्मा एव परब्रह्मेति निश्चयः उपदिश्यते। बाह्यकर्मकाण्डस्यापि सीमां दर्शयित्वा, विवेक-वैराग्य-ध्यानादिभिः अन्तर्मुखतां, सन्न्यासस्य च आन्तरं स्वरूपं, उपनिषत् दृढयति।
Key Teachings
- Parabrahman as the supreme
attributeless reality (nirguṇa)
beyond name and form
- Ātman–Brahman identity: liberation through direct knowledge (jñāna)
not through external attainment
- Neti-neti (apophatic method): Brahman indicated by negating all objectifiable categories
- Avidyā as the root of bondage; vidyā (self-knowledge) as immediate freedom
- Viveka (discrimination) between the eternal (nitya) and non-eternal (anitya)
- Vairāgya (dispassion) and sannyāsa as inner renunciation of egoic identification
- Consciousness as self-luminous (svayaṃ-prakāśa)
the ground of all cognition
- Mokṣa as recognition of ever-present freedom rather than a produced state
Verses of the Parabrahma
Explore the verses of this Upanishad.
No verses available for this Upanishad yet.