Devi
देवी उपनिषत् (अथर्ववेदसम्बद्धा) शाक्तोपनिषत्सु प्रमुखा, यत्र देवी परब्रह्मरूपेण प्रतिपाद्यते। अस्यां देव्या एव जगतः कारणत्वं—निमित्तोपादानभेदेन—तथा सर्वदेवताशक्तिप्रदातृत्वं च निरूप्यते। सा निर्गुणा परा च, सगुणा विश्वरूपा च; माया-विद्ये तस्याः शक्त्यौ, याभ्यां बन्धमोक्षौ व्याख्येयौ। वाचः मन्त्रस्य च अधिष्ठात्री देवी इति भावः, उपनिषदां ब्रह्मविद्यायाः भक्तिमार्गस्य च संगतिं दर्शयति।
Start ReadingKey Teachings
Devī as Parabrahman: the supreme, non-dual reality underlying all names and forms
Nirguṇa–saguṇa unity: Devī is both beyond attributes and manifest as the cosmos and deities
Devī as both material and efficient cause (upādāna and nimitta kāraṇa) of creation
Māyā/Śakti doctrine: Devī veils (avidyā) and reveals (vidyā), enabling bondage and liberation
Antaryāmin: Devī as the indwelling consciousness in all beings, the inner ruler of mind and senses
Integration of guṇas and prakṛti within Devī’s sovereignty; nature is her dynamic power
Mantra and vāc: sacred sound and speech as Devī’s expressive body; realization is aided by mantra-knowledge
Bhakti–jñāna convergence: devotion culminates in non-dual knowledge of Devī as Ātman/Brahman
Soteriology: liberation (mokṣa) arises from recognizing Devī as one’s own Self and the ground of the world
Verses of the Devi
32 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः । कासि त्वं महादेवि । सा अब्रवीत्—अहं ब्रह्मस्वरूपिणी । मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् शून्यं च अशून्यं च । अहम् आनन्दानानन्दाः, विज्ञानाविज्ञाने अहम् । ब्रह्मा ब्रह्मणि व...
सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः। ऊचुः—“कासि त्वं महादेवि?” सा अब्रवीत्—“अहं ब्रह्मस्वरूपिणी। मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् प्रवर्तते—शून्यं च अशून्यं च। अहमेव आनन्दानानन्दाः; अहमेव विज्ञानाविज्ञाने। ब्रह्मा ब्रह्मणि एव वेदितव्यः।” इत्य् आह अथर्वणि श्रुतिः॥
Brahman as Devī; non-duality encompassing opposites (knowledge/ignorance, void/non-void)Verse 2
सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः । कासि त्वं महादेवि । सा अब्रवीत्—अहं ब्रह्मस्वरूपिणी । मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् शून्यं च अशून्यं च । अहम् आनन्दानानन्दाः, विज्ञानाविज्ञाने अहम् । ब्रह्मा ब्रह्मणि व...
सर्वे वै देवा देवीम् उपतस्थुः। ऊचुः—“कासि त्वं महादेवि?” सा अब्रवीत्—“अहं ब्रह्मस्वरूपिणी। मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् प्रवर्तते—शून्यं च अशून्यं च। अहमेव आनन्दानानन्दाः; अहमेव विज्ञानाविज्ञाने। ब्रह्मा ब्रह्मणि एव वेदितव्यः।” इत्य् आह अथर्वणि श्रुतिः॥
Identity of Devī with Brahman; transcendence of dualitiesVerse 3
अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...
अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि; अहमखिलं जगत्। वेदोऽहमवेदोऽहम्; विद्याहमविद्याहम्। अजाहमनजाहम्; अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम्। अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्च चरामि; आदित्यैरुत विश्वदेवैः। अहं मित्रावरुणावुभौ बिभर्मि; अहमिन्द्राग्नी, अहमश्विनावुभौ। अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं दधामि; विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणमुत प्रजापतिं दधामि। अहं दधामि द्रविणं हविष्मते सुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते॥
Sarvātmatva (all-as-Self); Brahman/Devī as immanent and transcendent; integration of deities as functions of one RealityVerse 4
अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...
अहं पञ्चमहाभूतानि च, अपञ्चभूतं च; अहमेवाखिलं जगत्। अहं वेदः, अहमेव अवेदः; अहं विद्या, अहमेव अविद्या। अहं अजः, अहमेव अनजः। अधः ऊर्ध्वं च तिर्यक् च अहमेव। अहं रुद्रैः वसुभिश्च सह चरामि; आदित्यैः विश्वदेवैश्च सहापि। अहं मित्रावरुणौ उभौ बिभर्मि; अहमेव इन्द्राग्नी, अहमेव अश्विनौ उभौ। अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं च दधामि। विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणं च प्रजापतिं च दधामि। हविष्मते, सुप्राव्ये यजमानाय, सुन्वते च द्रविणं अहं दधामि।
Brahman as Devī (non-dual identity; immanence and transcendence)Verse 5
अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...
अहं पञ्चमहाभूतानि च, अपञ्चभूतं च; अहमेवाखिलं जगत्। अहं वेदः, अहमेव अवेदः; अहं विद्या, अहमेव अविद्या। अहं अजः, अहमेव अनजः। अधः ऊर्ध्वं च तिर्यक् च अहमेव। अहं रुद्रैः वसुभिश्च सह चरामि; आदित्यैः विश्वदेवैश्च सहापि। अहं मित्रावरुणौ उभौ बिभर्मि; अहमेव इन्द्राग्नी, अहमेव अश्विनौ उभौ। अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं च दधामि। विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणं च प्रजापतिं च दधामि। हविष्मते, सुप्राव्ये यजमानाय, सुन्वते च द्रविणं अहं दधामि।
Non-duality (Advaita) expressed as Devī’s all-inclusive SelfhoodVerse 6
अहं पञ्चभूतान्यपञ्चभूतानि । अहमखिलं जगत् । वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् । अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् । अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यहमादित्यैरुत विश्वदेवैः । अहं मित्रावरुणावुभौ बि...
अहं पञ्चमहाभूतानि च, अपञ्चभूतं च; अहमेवाखिलं जगत्। अहं वेदः, अहमेव अवेदः; अहं विद्या, अहमेव अविद्या। अहं अजः, अहमेव अनजः। अधः ऊर्ध्वं च तिर्यक् च अहमेव। अहं रुद्रैः वसुभिश्च सह चरामि; आदित्यैः विश्वदेवैश्च सहापि। अहं मित्रावरुणौ उभौ बिभर्मि; अहमेव इन्द्राग्नी, अहमेव अश्विनौ उभौ। अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं च दधामि। विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणं च प्रजापतिं च दधामि। हविष्मते, सुप्राव्ये यजमानाय, सुन्वते च द्रविणं अहं दधामि।
Śakti as Brahman; identity of the Self with the totality (sarvātmatva)Verse 7
अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनाम् अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन् । मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । य एवं वेद स देवीपदमाप्नोति । ते देवा अब्रुवन् । नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः...
अहं राष्ट्री वसूनां सङ्गमनी; अहं अस्य जगतः पितरं मूर्ध्नि जनयामि। मम योनिरप्सु, समुद्रस्य अन्तः। य एवं वेद, स देवीपदं प्राप्नोति। ते देवाः ऊचुः—देव्यै नमः, महादेव्यै नमः; शिवायै सततं नमः। भद्रायै प्रकृत्यै नमः; नियताः वयं तां प्रणताः स्म।
Brahman as Devī (Śakti/Prakṛti) and mokṣa through vidyā (realization)Verse 8
अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनाम् अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन् । मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे । य एवं वेद स देवीपदमाप्नोति । ते देवा अब्रुवन् । नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः । नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः...
अहं राष्ट्री वसूनां सङ्गमनी; अहं अस्य जगतः पितरं मूर्ध्नि जनयामि। मम योनिरप्सु, समुद्रस्य अन्तः। य एवं वेद, स देवीपदं प्राप्नोति। ते देवाः ऊचुः—देव्यै नमः, महादेव्यै नमः; शिवायै सततं नमः। भद्रायै प्रकृत्यै नमः; नियताः वयं तां प्रणताः स्म।
Brahman as Devī (Śakti/Prakṛti) and mokṣa through vidyā (realization)Verse 9
तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरां नाशयते तमः ॥ देवीं वाचमजनयन्त देवाः तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्...
तां अग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम्—दुर्गां देवीं शरणं अहं प्रपद्ये; सा सुतरां तमो नाशयति। देवीं वाचम् अजनयन् देवाः; तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति। सा नः मन्द्रेषम् ऊर्जं दुहाना धेनुः—वाक्—अस्मान् उपसुष्टुता एतु।
Śakti as liberating power (avidyā-tamo-nāśa), Vāk/Śabda as manifestation of BrahmanVerse 10
तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् । दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरां नाशयते तमः ॥ देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति । सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्...
अहं तां दुर्गां देवीं शरणं प्रपद्ये—अग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं, वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम्; सा सुतरां तमो नाशयति। देवाः देवीं वाचमजनयन्; तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति। सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मान् उपसुष्टुता आगच्छतु।
Māyā-śakti / Devī as Brahma-śakti; removal of tamas (avidyā) through divine power and VākVerse 11
कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् । सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम् ॥ महालक्ष्मीश्च विद्महे सर्वसिद्धिश्च धीमहि । तन्नो देवी प्रचोदयात् ॥
कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम्, सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं पावनां शिवां नमामः। महालक्ष्मीञ्च विद्महे, सर्वसिद्धिं च धीमहि; तन्नो देवी प्रचोदयात्।
Devī as the one Brahma-śakti appearing as multiple deities (eka-śakti, aneka-rūpa); grace (anugraha) as the impetus for knowledge and siddhiVerse 12
कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् । सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम् ॥ महालक्ष्मीश्च विद्महे सर्वसिद्धिश्च धीमहि । तन्नो देवी प्रचोदयात् ॥
कालरात्रिं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम्, सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं पावनां शिवां नमामः। महालक्ष्मीञ्च विद्महे, सर्वसिद्धिं च धीमहि; तन्नो देवी प्रचोदयात्।
Devī as one reality with many names/forms; anugraha leading to jñāna and mokṣaVerse 13
अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥ कामो योनिः कामकला वज्रपाणिर्गुहा हसा । मातरिश्वाभ्रमिन्द्रः पुनर्गुहा सकला मायया च पुनः कोशा विश्वमाता दिवि द्योम् ॥१३–१४॥
अदितिर्ह्यजनिष्ट, हे दक्ष, तव दुहिता; तां देवा भद्रा अमृतबन्धवोऽन्वजायन्त। कामो योनिः, कामकला, वज्रपाणिः, गुहा, हासः; मातरिश्वा, अभ्रं, इन्द्रः; पुनर्गुहा, सकला; मायया च पुनः कोशाः; विश्वमाता दिवि द्योम्नि विराजते।
Māyā-śakti and the manifestation of Brahman as the cosmic Mother; kośa-doctrine; guhā (heart-cave) as locus of realizationVerse 14
अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव । तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥ कामो योनिः कामकला वज्रपाणिर्गुहा हसा । मातरिश्वाभ्रमिन्द्रः पुनर्गुहा सकला मायया च पुनः कोशा विश्वमाता दिवि द्योम् ॥१३–१४॥
अदितिर्ह्यजनिष्ट, हे दक्ष, तव दुहिता; तां देवा भद्रा अमृतबन्धवोऽन्वजायन्त। कामो योनिः, कामकला, वज्रपाणिः, गुहा, हासः; मातरिश्वा, अभ्रं, इन्द्रः; पुनर्गुहा, सकला; मायया च पुनः कोशाः; विश्वमाता दिवि द्योम्नि विराजते।
Non-dual immanence of Devī as Śakti across cosmic functions and inner psychophysical layers (kośas)Verse 15
एषात्मशक्तिः । एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा । एषा श्रीमहाविद्या । य एवं वेद स शोकं तरति । नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातरः अस्मान्पातु सर्वतः ॥१५–१७॥
एषात्मशक्तिः; एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्तेऽस्तु भगवति, भवति, मातरः; अस्मान् पातु सर्वतः।
Ātma-śakti; vidyā leading to mokṣa (śoka-taraṇa); Devī as both māyā’s binding and liberating wisdomVerse 16
एषात्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातः अस्मान् पातु सर्वतः॥१५–१७॥
एषा आत्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्तेऽस्तु भगवति भवति मातः; अस्मान् सर्वतः पातु॥
Shakti as Atman/Brahman; Maya and MokshaVerse 17
एषात्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्ते अस्तु भगवति भवति मातः अस्मान् पातु सर्वतः॥१५–१७॥
एषा आत्मशक्तिः। एषा विश्वमोहिनी पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा। एषा श्रीमहाविद्या। य एवं वेद स शोकं तरति। नमस्तेऽस्तु भगवति भवति मातः; अस्मान् सर्वतः पातु॥
Non-dual Shakti-Brahman identity; liberation through knowledgeVerse 18
सैषाष्टौ वसवः। सैषैकादश रुद्राः। सैषा द्वादशादित्याः। सैषा विश्वेदेवाः सोमपा असोमपाश्च। सैषा यातुधान्यः असुरा रक्षांसि पिशाचयक्षाः सिद्धाः। सैषा सत्त्व-रजस्-तमांसि। सैषा प्रजापतीन्द्रमनवः। सैषा ग्रहा ...
सैव अष्टौ वसवः; सैव एकादश रुद्राः; सैव द्वादश आदित्याः; सैव विश्वेदेवाः सोमपाः असोमपाश्च। सैव यातुधान्यः असुरा रक्षांसि पिशाचयक्षाः सिद्धाश्च। सैव सत्त्व-रजस्-तमांसि। सैव प्रजापतिः इन्द्रः मनवश्च। सैव ग्रहा नक्षत्रज्योतींषि कलाकाष्ठादिकालरूपिणी। तामहं नित्यं प्रणौमि—तापापहारिणीं देवीं भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम्, अनन्तां विजयां शुद्धां शरण्यां शिवदां शिवाम्॥
Brahman/Devī as sarvātmakatva (all-encompassing reality); guṇas and māyā; bhukti–muktiVerse 19
सैषा अष्टौ वसवः । सैषा एकादश रुद्राः । सैषा द्वादश आदित्याः । सैषा विश्वेदेवाः सोमपाः असोमपाश्च । सैषा यातुधान्यः असुराः रक्षांसि पिशाचयक्षाः सिद्धाः । सैषा सत्त्व-रजस्-तमांसि । सैषा प्रजापतीन्द्रमनवः...
सैषा एव अष्टौ वसवः, सैषा एकादश रुद्राः, सैषा द्वादश आदित्याः, सैषा विश्वेदेवाः—सोमपाः असोमपाश्च। सैषा यातुधान्यः, असुराः, रक्षांसि, पिशाचयक्षाः, सिद्धाश्च। सैषा सत्त्व-रजस्-तमांसि। सैषा प्रजापतिः, इन्द्रः, मनवश्च। सैषा ग्रहाः, नक्षत्राणि, ज्योतींषि, कलाकाष्ठादिकालरूपिणी। तां अहं नित्यं प्रणौमि—तापापहारिणीं देवीं, भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम्, अनन्तां विजयां शुद्धां शरण्यां शिवदां शिवाम्।
Brahman/Śakti as the immanent-totality (sarvātmakatva), including guṇas and kāla; mokṣa through devotion/knowledgeVerse 20
वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम् । अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम् ॥ एवमेकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः । ध्यायन्ति परमानन्दमया ज्ञानाम्बुराशयः ॥२०–२१॥
वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम्, अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम्। एवं एकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः ध्यायन्ति—परमानन्दमयाः, ज्ञानाम्बुराशयः।
Mantra-bīja as a support for Brahman/Śakti-realization; jñāna leading to ānanda (mokṣa)Verse 21
वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम् । अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम् ॥ एवमेकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः । ध्यायन्ति परमानन्दमया ज्ञानाम्बुराशयः ॥२०–२१॥
वियदाकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम्, अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम्। एवं एकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः ध्यायन्ति—परमानन्दमयाः, ज्ञानाम्बुराशयः।
Mantra-upāsanā culminating in jñāna-ānanda (mokṣa)Verse 22
वाङ्मया ब्रह्मभूतस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितम् । सूर्यो वामश्रोत्रबिन्दुः संयुताष्टकतृतीयकः ॥ नारायणेन संयुक्तो वायुश्चाधरसंयुतः । विच्चे नवार्णकोऽर्णः स्यान्महदानन्ददायकः ॥२२–२३॥
वाङ्मया ब्रह्मस्वरूपा तस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितं (अक्षरं) निष्पद्यते। वामश्रोत्रे सूर्य एव बिन्दुरूपः, अष्टकस्य तृतीयेन संयुक्तः। नारायणेन सह संयुक्तं, वायुः चाधरभागेन संयुक्तः। ‘विच्चे’ इति नवार्णमन्त्रो महदानन्दप्रदः कथ्यते।
Mantra-śakti as Brahman (Śabda-Brahman), Devī as the ground of speech and liberationVerse 23
वाङ्मया ब्रह्मभूतस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितम् । सूर्यो वामश्रोत्रबिन्दुः संयुताष्टकतृतीयकः ॥ नारायणेन संयुक्तो वायुश्चाधरसंयुतः । विच्चे नवार्णकोऽर्णः स्यान्महदानन्ददायकः ॥२२–२३॥
वाङ्मया ब्रह्मस्वरूपा तस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितं (अक्षरं) निष्पद्यते। वामश्रोत्रे सूर्य एव बिन्दुरूपः, अष्टकस्य तृतीयेन संयुक्तः। नारायणेन सह संयुक्तं, वायुः चाधरभागेन संयुक्तः। ‘विच्चे’ इति नवार्णमन्त्रो महदानन्दप्रदः कथ्यते।
Mantra as liberating knowledge (vidyā) and Devī as BrahmanVerse 24
हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां प्रातःसूर्यसमप्रभाम् । पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तकाम् । त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे ॥ नमामि त्वामहं देवीं महाभयविनाशिनीम् । महादुर्गप्रशमनीं महाकारुण्यरूपिणीम् ॥...
हृत्पुण्डरीकस्य मध्ये स्थितां प्रातःसूर्यसमप्रभां देवीं भजे। पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तां, त्रिनेत्रां रक्तवसनां, भक्तानां कामान् दुहन्तीं नमामि। अहं त्वां देवीं नमामि—महाभयविनाशिनीं, महादुर्गप्रशमनीं, महाकारुण्यरूपिणीम्।
Upāsanā leading to mokṣa; Devī as inner Antaryāmin and compassionate Brahman-powerVerse 25
हृत्पुण्डरीकमध्यस्थां प्रातःसूर्यसमप्रभाम् । पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तकाम् । त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे ॥ नमामि त्वामहं देवीं महाभयविनाशिनीम् । महादुर्गप्रशमनीं महाकारुण्यरूपिणीम् ॥...
हृत्पुण्डरीकस्य मध्ये स्थितां प्रातःसूर्यसमप्रभाम्। पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयकरां, त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे। अहं त्वां देवीं नमामि—महाभयविनाशिनीं, महादुर्गप्रशमनीं, महाकारुण्यरूपिणीम्॥
Saguna Brahman (Devī as immanent Brahman in the heart); Bhakti as a means toward mokṣaVerse 26
यस्याः स्वरूपं ब्रह्मादयो न जानन्ति तस्मादुच्यतेऽज्ञेया । यस्या अन्तो न विद्यते तस्मादुच्यतेऽनन्ता । यस्या ग्रहणं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽलक्ष्या । यस्या जननं नोपलभ्यते तस्मादुच्यतेऽजा । एकैव सर्वत्र व...
यस्याः स्वरूपं ब्रह्मादयोऽपि न जानन्ति, तस्माद् ‘अज्ञेया’ इति कथ्यते। यस्याः अन्तो न विद्यते, तस्माद् ‘अनन्ता’। यस्याः ग्रहणं नोपलभ्यते, तस्माद् ‘अलक्ष्या’। यस्याः जननं नोपलभ्यते, तस्माद् ‘अजा’। एकैव सर्वत्र वर्तते, तस्माद् ‘एका’। एकैव विश्वरूपिणी, तस्माद् ‘नैका’। अत एव सा ‘अज्ञेया-अनन्ता-अलक्ष्या-अजा-एका-नैका’ इति उच्यते॥
Nirguṇa Brahman; apophatic theology (neti-neti); non-duality with apparent multiplicity (māyā/śakti)Verse 27
मन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी । ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी ॥ यस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता । तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम् । नमामि भवभीतोऽ...
मन्त्राणां मातृका देवी, शब्दानां ज्ञानरूपिणी। ज्ञानानामपि परा चिन्मयातीतस्वरूपा, शून्यानां शून्यसाक्षिणी॥ यस्याः परतरं नास्ति, सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता। तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम्—भवभीतोऽहं नमामि, संसारार्णवतारिणीम्॥
Śabda-śakti and Cit (consciousness) as Brahman; mokṣa as crossing saṃsāra; sākṣin (witness)Verse 28
मन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी । ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी ॥ यस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता । तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम् । नमामि भवभीतोऽ...
मन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी। ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी॥ यस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता। तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम्। नमामि भवभीतोऽहं संसारार्णवतारिणीम्॥
Brahman/Śakti as Cit (pure consciousness) and sākṣin (witness); Mokṣa (liberation)Verse 29
इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति । शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ॥ दशवारं पठेद...
इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति। इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति। शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति। शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः॥ दशवारं पठेद्यस्तु सद्यः पापैः प्रमुच्यते। महादुर्गाणि तरति महादेव्याः प्रसादतः॥
Upāsanā (devotional practice) as a means toward purification (pāpa-kṣaya) and liberation-supporting merit; grace (prasāda)Verse 30
इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति । शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ॥ दशवारं पठेद...
इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति। इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति। शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति। शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः॥ दशवारं पठेद्यस्तु सद्यः पापैः प्रमुच्यते। महादुर्गाणि तरति महादेव्याः प्रसादतः॥
Upāsanā (devotional practice) and prasāda (grace) as purification and obstacle-removalVerse 31
इदमथर्वशीर्षं योऽधीते पञ्चाथर्वशीर्षजपफलमवाप्नोति । इदमथर्वशीर्षं ज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति शतलक्षं प्रजप्त्वापि सोऽर्चासिद्धिं च विन्दति । शतमष्टोत्तरं चास्याः पुरश्चर्याविधिः स्मृतः । दशवारं पठेद्य...
योऽयं देव्यथर्वशीर्षं अधीते स पञ्चाथर्वशीर्षजपफलम् अवाप्नोति। एतद् अथर्वशीर्षं ज्ञात्वा यो देव्याः अर्चां स्थापयति, शतलक्षं जप्त्वापि स अर्चासिद्धिं विन्दति। अस्याः शतमष्टोत्तरं पुरश्चर्याविधिः स्मृतः। यस्तु दशवारं पठति स सद्यः पापैः प्रमुच्यते; महादेव्याः प्रसादतः महादुर्गाणि तरति।
Mokṣa (purification and grace as means toward liberation)Verse 32
प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । तत्सायं प्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति । निशीथे तुरीयसन्ध्यायां जप्त्वा वाक्सिद्धिर्भवति । नूतनप्रतिमायां जप्त्वा देवतासांनिध...
प्रातः अधीयानः रात्रिकृतं पापं नाशयति; सायम् अधीयानः दिवसकृतं पापं नाशयति। एवं सायं प्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति। निशीथे तुरीयसन्ध्यायां जप्त्वा वाक्सिद्धिर्भवति। नूतनप्रतिमायां जप्त्वा देवतासांनिध्यं भवति। प्राणप्रतिष्ठायां जप्त्वा प्राणानां प्रतिष्ठा भवति। भौमाश्विन्यां महादेवीसन्निधौ जप्त्वा महामृत्युं तरति। य एवं वेद—इत्युपनिषत्।
Mokṣa (overcoming pāpa and mṛtyu through upāsanā and Devī-anugraha)Ask anything about the Devi Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
