Atma Upanishad 29 — Verse 29

Sanskrit (Devanagari)

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥

बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

Padapatha (Word Split)

बुद्धेः । एव । गुणौ । एतौ । न । तु । नित्यस्य । वस्तुनः ।

अतः । तौ । मायया । क्लृप्तौ । बन्ध-मोक्षौ । न । च । आत्मनि ।

(पूर्वार्धः सह: नावृत्तिः… वस्तुनि)

IAST Transliteration

buddher eva guṇāv etau na tu nityasya vastunaḥ | atas tau māyayā klṛptau bandhamokṣau na cātmani || 28–29 ||

Translation

‘अस्ति’ ‘नास्ति’ इत्युभौ प्रत्ययौ बुद्धेरेव गुणौ, न नित्यस्य परमार्थवस्तुनः। अत एव माया-कल्पितौ बन्धमोक्षौ आत्मनि न विद्येते॥

Academic Translation

These two are indeed qualities of the intellect alone, not of the eternal Reality. Therefore those two—bondage and liberation—are fabricated by māyā and are not in the Self.

Verse Context

• Buddhi-dharma vs. Ātma-svarūpa; nitya-śuddha-buddha-mukta nature of Self
• Mahavakya: Frames Mahāvākya realization as correction of intellect (buddhi) rather than change in Ātman; aligns with ‘Prajnānam Brahma’ (Brahman as consciousness) beyond mental attributes.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka-style)