Rig Veda 6.50.2: Mandala 6, Sukta 50, Mantra 2

Sukta 6.50

Rishi: Śaśabindu (attributed seer of RV 6.50 in the Śaunaka tradition; also transmitted under Bhāradvāja-line book context)

Devata: Viśve Devāḥ (All Gods) with prominent invocations of Sūrya/Agni as mediating powers

Chandas: Triṣṭubh (dominant for this hymn/section)

Samhita Patha (Devanagari)

सुज्योतिषः सूर्य दक्षपितॄननागास्त्वे सुमहो वीहि देवान् । द्विजन्मानो य ऋतसापः सत्याः स्वर्वन्तो यजता अग्निजिह्वाः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.50.2

Transliteration

su-jyótiṣaḥ sū́rya dákṣa-pitṝ́n anāgā́s tve su-máho vīhi devā́n | dví-janmāno yá ṛtá-sā́paḥ satyā́ḥ svàr-vanto yajatā́ agní-jihvāḥ ||

Translation

हे सुज्योतिषः सूर्य, हे सुमहन्, त्वदीये विस्तारेऽननागाः दक्षपितरः देवान् च इह नय। ये द्विजन्मानः ऋतसापः सत्याः स्वर्वन्तः यजताः अग्निजिह्वाः—तान् अस्मान् प्रति आवह।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुज्योतिषः: of good light / radiant
• सुज्योतिषः: Kartā (देवानां विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु- + ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• सूर्य: O Sūrya
• सूर्य: (सम्बोधन) —
• Type: Noun (vocative)
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• दक्षपितॄन्: the skillful Fathers (ancestral fathers)
• दक्षपितॄन्: Karma (वीहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दक्षपितृ (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समासः ‘दक्षः पितृणाम्’/‘दक्षः पितृ-’)

• अनागाः: sinless, guiltless
• अनागाः: Kartā (देवानां विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अन्- + आगस् (प्रातिपदिक)

• त्वे: in/with you
• त्वे: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वम् (सर्वनाम)

• सुमहो: O very-great one
• सुमहो: (सम्बोधन) —
• Type: Adjective
• Root: सु- + महस्/मह (प्रातिपदिक)

• वीहि: convey, bring
• वीहि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहति) + वि-

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (वीहि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• द्विजन्मानः: the twice-born (having two births)
• द्विजन्मानः: Kartā (य इत्यस्य विशेष्याः)
• Type: Adjective (substantival)
• Root: द्वि- + जन्मन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)

• य: who
• य: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• ऋतसापः: attaining/serving ṛta (cosmic order)
• ऋतसापः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋत- + साप (प्रातिपदिक; समासः)

• सत्याः: true
• सत्याः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• स्वर्वन्तः: possessing heaven/light (splendid)
• स्वर्वन्तः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वर् + वन्त् (प्रातिपदिक)

• यजताः: worthy of worship
• यजताः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रातिपदिक; √यज् से)

• अग्निजिह्वाः: having Agni as (their) tongue (i.e., whose mouth is fire)
• अग्निजिह्वाः: Kartā (य-सम्बद्ध-विशेषणम्)
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: अग्नि + जिह्वा (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि ‘अग्निः जिह्वा यस्य’)