Rig Veda 6.47.20: Mandala 6, Sukta 47, Mantra 20
Sukta 6.47
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6; hymn 6.47 is in the Bharadvāja family collection)
Devata: Primarily Indra; also Brhaspati invoked (guidance in the ‘go-iṣṭi’), with collective ‘devāḥ’ in the opening
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.47; individual verse-level verification recommended)
Samhita Patha (Devanagari)
अगव्यूति क्षेत्रमागन्म देवा उर्वी सती भूमिरंहूरणाभूत् । बृहस्पते प्र चिकित्सा गविष्टावित्था सते जरित्र इन्द्र पन्थाम् ॥
Transliteration
agavyū́ti kṣétram ā́ganma devā urvī́ satī́ bhū́mir aṃhūraṇā́bhūt | bṛ́haspate prá cikitsā́ gáviṣṭāv ítthā saté jaritré índra pánthām ||
Translation
देवा वयं गव्यूतिक्षेत्रम् आगन्म; उर्वी सती भूमिर् अंहूरणा अभूत्। बृहस्पते गविष्टौ प्र चिकित्सस्व; इत्था इन्द्र जरित्रे सत्यं जय्यं पन्थानं धेहि।
Word by Word
अगव्यूतिcowless / lacking cattle (as an epithet)
अगव्यूति:
कर्तृ (विशेष्य-रूपेण ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootअगव्यूति- (प्रातिपदिक; अ-गव्यूति ‘गवां वियोजन/अनुपलब्धि’ इत्यर्थे) अथवा ‘अगव्य-ऊति’ (गवाम् अभावः/अगव्यं + ऊति ‘सहाय/रक्षा’) समासान्त-स्त्री
क्षेत्रम्field, territory
क्षेत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षेत्र- (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अगन्मwe went / we came
अगन्म:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + आ (उपसर्ग)
देवाःO gods / the gods
देवाः:
सम्बोधन/कर्तृ (वाक्ये ‘हे देवाः’ इति संबोधन-प्रायः)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
उर्वीbroad, wide
उर्वी:
कर्तृ (भूमिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउर्वी- (प्रातिपदिक)
सतीbeing, existing
सती:
कर्तृ (भूमिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootअस् (धातु) → सत् (वर्तमान कृदन्त) → सती (स्त्री)
भूमिःthe earth, ground
भूमिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभूमि- (प्रातिपदिक)
अंहूःnarrowness, distress; a strait
अंहूः:
विशेषण-भावे (भूमिः … अंहूः ‘संकुचा/दुर्गा’ इव)
TypeNoun
Rootअंहू- (प्रातिपदिक; ‘अंहस्’ सम्बन्धि—संकट/कष्ट/संकुचित-मार्ग)
रणाभूत्became a battle/strife; turned into conflict
रणाभूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + रणा- (उपसर्ग/पूर्वपद ‘रण’ ‘युद्ध/संघर्ष’ अथवा ‘रण’ ‘वेग/प्रवृत्ति’)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
चिकित्साperceive! take notice! consider!
चिकित्सा:
क्रिया
TypeVerb
Rootचित्/चिकित्स् (धातु; ‘to perceive, to notice, to consider’)
गविष्टौin the quest for cattle
गविष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगविष्टि- (प्रातिपदिक; ‘गो-इष्टि’ = गवां कामना/अन्वेषणम्)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
सतेyou two being / existing (the two)
सते:
कर्तृ (युगल-कर्तृ: इन्द्र-बृहस्पती इत्यादि)
TypeParticiple (Adjective)
Rootअस् (धातु) → सत् (वर्तमान कृदन्त) → सते (द्विवचन/बहुवचन? वैदिक)
जरित्रेto the praiser, to the singer
जरित्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजरितृ- (प्रातिपदिक; √गॄ/गिर् ‘to sing, praise’ → ‘praiser’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path, way
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपन्था/पथिन्- (प्रातिपदिक; ‘path’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.