Rig Veda 5.69.3: Mandala 5, Sukta 69, Mantra 3
Sukta 5.69
Rishi: Atri (Ātreya tradition; hymns of Mandala 5 largely associated with the Atris)
Devata: Aditi; Mitra-Varuṇa (Ādityas) invoked for rāyí and śam/yoḥ
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical cadence for Mandala 5 hymns to Ādityas)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रातर्देवीमदितिं जोहवीमि मध्यंदिन उदिता सूर्यस्य । राये मित्रावरुणा सर्वतातेळे तोकाय तनयाय शं योः ॥
Transliteration
prā́tar devī́m áditiṃ johavīmi madhyáṃdina ut-itā́ sū́ryasya | rāyé mitrā́varuṇā sarvá-tātā íḷe tokā́ya tanáyāya śáṃ yóḥ ||
Translation
प्रातर्देवीमदितिं जोहवीमि मध्यंदिन उदिता सूर्यस्य । राये मित्रावरुणा सर्वतातेळे तोकाय तनयाय शं योः ॥
Word by Word
प्रातःin the morning
प्रातः:
अधिकारण (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातृ/प्रातर् (PIE *préh₂ter ‘before, earlier’)
देवीम्the goddess (as object)
देवीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक: देवी < देव)
अदितिम्Aditi
अदितिम्:
कर्म (देवीम् का विशेष्य/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक: अदिति)
जोहवीमिI repeatedly invoke / I call upon
जोहवीमि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/ह्वयते) ‘to call, invoke’ ; वेदिक-आवृत्त/इंटेन्सिव-प्रयोग (जोहव-)
मध्यम्at mid(-day)
मध्यम्:
अधिकारण (काल/अवधि-सूचक)
TypeNoun (used adverbially) / Adjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक: मध्य)
दिनःof the day
दिनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक: दिन)
उदिताrisen, having arisen
उदिता:
कर्तृ/विशेषण (निहित-विशेष्यस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootउदित (कृदन्त-प्रातिपदिक: √इ/√उद् + क्त ‘risen’)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक: सूर्य)
रायेfor wealth / for bounty
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरायि/राय (प्रातिपदिक: रायि ‘wealth, bounty’)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्ता (आह्वान/प्रार्थना के लक्षित देवता)
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास)
सर्वतातिfor complete well-being / for total prosperity
सर्वताति:
सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसर्वताति (प्रातिपदिक; ‘सर्व-ताति’ = सर्वत्र-व्याप्ति/सम्पूर्णता, ‘allness, totality, complete welfare’)
इळेI praise / I invoke
इळे:
क्रिया
TypeVerb
Root√इळ्/√इल् (वेदिक ‘to praise, invoke’; इळे = ‘I praise/invoke’)
तोकायfor the child / offspring
तोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक: तोक ‘offspring, child’)
तनयायfor the son / progeny
तनयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक: तनय ‘son, progeny’)
शम्well-being, auspiciously
शम्:
कर्मप्रवचनीय/भाव (आशीर्वाद-भाव)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय; ‘well, auspiciously, welfare’)
योःprosperity (paired with ‘śam’: welfare & prosperity)
योः:
कर्म/फल (आशीः-फल)
TypeNoun (fixed Vedic collocation with शम्)
Rootयोस्/योः (द्विवचन-रूप; प्रातिपदिक: यु/युज्?—वेदिक स्थिर-प्रयोग ‘योः’ = ‘welfare, prosperity’ युग्म-भाव)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
