Rig Veda 3.49.1: Mandala 3, Sukta 49, Mantra 1
Sukta 3.49
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥
Transliteration
śaṃsā́ mahā́m índraṃ yásmin víśvā ā́ kṛ́ṣṭayaḥ somapā́ḥ kā́mam ávyan | yáṃ sukrátuṃ dhiṣáṇe vibhvatáṣṭaṃ ghnáṃ vṛtrā́ṇāṃ janáyanta devā́ḥ ||
Translation
शंसामि महान्तम् इन्द्रं यस्मिन् विश्वाः कृष्टयः सोमपाः कामम् अव्यन्। यं सुक्रतुं धिषणे द्वे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः॥
Word by Word
शंसाpraise (as an utterance)
शंसा:
Kartā
TypeNoun
Rootशंस् (धातु) / शंसā (प्रातिपदिक) भाववाचक
महाम्great
महाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
कृष्टयःpeoples, tribes
कृष्टयः:
Kartā
TypeNoun
Rootकृष्टि (प्रातिपदिक)
सोमपाःSoma-drinkers
सोमपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पीने वाला’)
कामम्desire, wish
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
अव्यन्they attained / obtained
अव्यन्:
—
TypeVerb
Rootअव् (धातु) ‘रक्षा/तृप्ति/प्राप्ति’ (वेदिक प्रयोग: ‘प्राप्त/लभ्’)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुक्रतुम्of good resolve/power
सुक्रतुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक)
धिषणेthe two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
धिषणे:
Kartā
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
विभ्वतष्टम्fashioned mightily / widely hewn
विभ्वतष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-भ्व-तष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तक्ष् ‘तक्षति’ + उपसर्ग वि; ‘भ्व’ तीव्र/विस्तार सूचक)
घनम्smasher, striker
घनम्:
Karma
TypeNoun
Rootघन (प्रातिपदिक)
वृत्राणाम्of the Vṛtras/obstacles
वृत्राणाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
जनयन्तthey generated/produced
जनयन्त:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु) ‘जनयति’ (णिजन्त)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
