Rig Veda 2.36.1: Mandala 2, Sukta 36, Mantra 1
Sukta 2.36
Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 2.36 within the Vasiṣṭha family corpus of Maṇḍala 2)
Devata: Indra (with Soma-offering emphasis; ritual roles Hotṛ etc. foreground the Soma-yajña frame)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 2.36; requires metrical verification against pada counts)
Samhita Patha (Devanagari)
तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ट गा अपोऽधुक्षन्त्सीमविभिरद्रिभिर्नरः । पिबेन्द्र स्वाहा प्रहुतं वषट्कृतं होत्रादा सोमं प्रथमो य ईशिषे ॥
Transliteration
túbhyaṃ hinvānáḥ vasiṣṭa gā́ apo ’dhúkṣant sīm aví-bhir ádri-bhir nárāḥ | píbéndra svā́hā prá-hutaṃ váṣaṭ-kṛtaṃ hotrā́d ā́ sómaṃ prathamó yá ī́śiṣe ||
Translation
तुभ्यं हिन्वानो वसिष्ठ गा अपोऽधुक्षन्त् सीमविभिरद्रिभिर्नरः। पिबेन्द्र स्वाहा-प्रहुतं वषट्कृतं होत्राद् सोमं प्रथमो य ईशिषे॥
Word by Word
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिन्वानःimpelling / urging on
हिन्वानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√हिन्/हिव् (हिनोति ‘प्रेरयति, चलयति’)
वसिष्ठO Vasiṣṭha
वसिष्ठ:
सम्बोधन
TypeNoun (Proper)
Rootवसिष्ठ (ऋषि-नाम, प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अधुक्षन्they milked / they drew forth
अधुक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोग्धि ‘दुहति, क्षरयति’)
सीम्indeed / just / straightway
सीम्:
(निपात; बल/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय)
अविभिःwith sheep (as means)
अविभिः:
करण
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक; ‘भेड़/अवि’)
अद्रिभिःwith pressing-stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक; ‘पत्थर, सोम-पीषण-शिला’)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
पिबdrink
पिब:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पिबति ‘पानं करोति’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (देव-नाम, प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (ritual exclamation)
स्वाहा:
(यज्ञीय-उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
प्रहुतम्well-offered
प्रहुतम्:
कर्म (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootप्र-√हु (हवति ‘आह्वयति/जुहोति’) → प्रहुत (कृदन्त)
वषट्कृतम्made with the vaṣaṭ-call / vaṣaṭ-accompanied
वषट्कृतम्:
कर्म (सोमस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवषट् + √कृ (करोति) → वषट्कृत (कृदन्त)
होत्रात्from the hotṛ’s office / from the recitation
होत्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक; ‘होतृ-कार्य/होत्रा’)
सोमम्Soma (drink)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
कर्तृ (यः इति सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (Relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशिषेyou rule / you have mastery
ईशिषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईश् (ईष्टे/ईशते ‘शासते, प्रभवति’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
