Rig Veda 2.14.11: Mandala 2, Sukta 14, Mantra 11
Sukta 2.14
Rishi: Gṛtsamada (traditionally for RV 2.14)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (dominant for the sukta; verse-level confirmation required)
Samhita Patha (Devanagari)
अध्वर्यवो यो दिव्यस्य वस्वो यः पार्थिवस्य क्षम्यस्य राजा । तमूर्दरं न पृणता यवेनेन्द्रं सोमेभिस्तदपो वो अस्तु ॥
Transliteration
adhvaryavo yo divyasya vasvo yaḥ pārthivasya kṣamyasya rājā | tam ūrdaraṁ na pṛṇatā yavene ndraṁ somebhis tad apo vo astu ||
Translation
हे अध्वर्यवः, यो दिव्यस्य वसोः राजा, यः पार्थिवस्य क्षम्यस्य च राज्यस्य राजा—तं इन्द्रं यवेन सोमैश्चोर्दरं न पृणत; तद् अपो वः अस्तु।
Word by Word
अध्वर्यवःO Adhvaryu priests
अध्वर्यवः:
सम्बोधन (vocative sense though nominative form used)
TypeNoun
Rootअध्वर्यु- (प्रातिपदिक) < अध्वर (यज्ञ) + यु
यःwho
यः:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिव्यस्यof the heavenly
दिव्यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootदिव्य- (विशेषण-प्रातिपदिक) < दिव्
वस्वःwealth/treasure
वस्वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootवसु- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पार्थिवस्यof the earthly
पार्थिवस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootपार्थिव- (विशेषण) < पृथिवी
क्ष्म्यस्यof the terrestrial (realm)
क्ष्म्यस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective
Rootक्ष्म्य- (विशेषण-प्रातिपदिक) < क्ष्मा/क्षम- ‘भूमि’
राजाking
राजा:
कर्तृ (of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootराजन्- (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्दरम्belly/womb (as a receptacle)
ऊर्दरम्:
कर्म (उपमान-निर्देशः)
TypeNoun
Rootऊर्दर- (प्रातिपदिक)
नnot / like (here: like, in simile with following)
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पृणतfill (you all)
पृणत:
क्रिया (यजमान/अध्वर्यु-सम्बोधनानां प्रति)
TypeVerb
Rootपॄ/पृण् (धातु) ‘पूरणे’
यवेनwith barley
यवेन:
करण
TypeNoun
Rootयव- (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
सोमेभिःwith soma-pressings / with soma
सोमेभिः:
करण
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ (of ‘अस्तु’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म (अस्तु-सम्बद्धं फल/प्राप्त्यर्थम्)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘जल’
वःfor you (pl.)
वः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अस्तुlet it be / may it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भुवि’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.