Rig Veda 10.91.11: Mandala 10, Sukta 91, Mantra 11
Sukta 10.91
Rishi: Aruṇa Vaitahavya (aruṇavaitahavya)
Devata: Agni
Chandas: Nicṛj Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
यस्तुभ्यमग्ने अमृताय मर्त्यः समिधा दाशदुत वा हविष्कृति । तस्य होता भवसि यासि दूत्यमुप ब्रूषे यजस्यध्वरीयसि ॥
Transliteration
yás tubhyam agne amṛ́tāya mártyaḥ sam-ídhā dā́śad utá vā havíṣ-kṛti | tásya hótā bhavasi yā́si dūtyám úpa brūṣe yájasy adhvarīyási ||
Translation
हे अग्ने, यः मर्त्यः अमृताय त्वां समिधा दाशति उत वा हविष्कृतिं करोति—तस्य त्वं होता भवसि; दूत्यं यासि, तस्य पक्षे वाचं ब्रूषे; यजसि च अध्वरस्य कर्म समापयसि।
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः) / यः-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / य-
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि-
अमृतायfor immortality
अमृताय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअमृत-
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त्य-
समिधाwith kindling-stick (fuel)
समिधा:
करण
TypeNoun
Rootसमिध्- (स्त्री) / समिधा (करण-रूप)
दाशत्offers / gives
दाशत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदाश् (दाशति ‘to offer, give’)
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
हविष्कृतिःthe preparer of oblation
हविष्कृतिः:
कर्तृ (मर्त्यः इत्यस्य विशेषण/पर्यायः)
TypeNoun
Rootहविस्- + कृति- (√कृ ‘to make’), समासः
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्तृ (भवसि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहोतृ-
भवसिyou become / you are
भवसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
यासिyou go
यासि:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (याति)
दूत्यम्as messenger-service / the mission of a messenger
दूत्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत्य-
उपnear, towards (as preverb)
उप:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप
ब्रूषेyou speak / you proclaim
ब्रूषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रवीति)
यजस्यsacrifice! / worship!
यजस्य:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
अध्वरीयसिyou act as the Adhvaryu / you perform the rite
अध्वरीयसि:
क्रिया
TypeVerb (denominative/secondary formation in Vedic usage)
Rootअध्वर- → अध्वरिय- (यज्ञकर्म-सम्बद्धः) + √अस् (वैदिक-प्रयोगः)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.