Rig Veda 10.159.2: Mandala 10, Sukta 159, Mantra 2
Sukta 10.159
Devata: The empowered feminine speaker (often associated with the bride/wife principle); social devata context: marital harmony; inner devata: Śakti-like power of will and speech
Samhita Patha (Devanagari)
अहं केतुरहं मूर्धाहमुग्रा विवाचनी । ममेदनु क्रतुं पतिः सेहानाया उपाचरेत् ॥
Transliteration
aháṃ ketúr aháṃ mūrdhā́ham ugrā́ vi-vā́canī | máma id ánu krátuṃ pátiḥ sehānā́yā upā́caret ||
Translation
अहं केतुरहं मूर्धाहमुग्रा विवाचनी। ममेदनु क्रतुं पतिः सेहानाया उपाचरेत्॥
Word by Word
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केतुःbanner; sign; emblem; radiance
केतुः:
कर्तृ-समानााधिकरण (अहम्-सम्बन्धी विधेय) / विशेष्य
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक) < √चित्/√केत् ‘to notice, appear’ (etym.)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
मूर्धाhead; chief
मूर्धा:
कर्तृ-समानााधिकरण (अहम्-सम्बन्धी विधेय)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
उग्राfierce; powerful
उग्रा:
कर्तृ-समानााधिकरण
TypeAdjective (used substantively/predicatively)
Rootउग्र (प्रातिपदिक) < √उग्र/√वज् (etym. ‘strong, fierce’)
विवाचनीspeaking forth; proclaiming; outspoken
विवाचनी:
कर्तृ-समानााधिकरण (अहम्-सम्बन्धी विधेय)
TypeAdjective/Noun (kṛdanta)
Rootवि-√वच् (धातु) → ‘विवाचनी’ (कृदन्त-प्रातिपदिक; -नी प्रत्ययः, स्त्री.)
ममof me; my
मम:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
इद्indeed; just
इद्:
—
TypeIndeclinable particle
Rootइद् (निपात/अव्यय)
अनुafter; according to; following
अनु:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
क्रतुम्will; resolve; power of intention; plan
क्रतुम्:
कर्म (अनु-चर्/उप-चर् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पतिःlord; husband; master
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक) < √पा ‘to protect’ (etym.)
सhe
स:
कर्तृ (उपाचरेत् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईहानायाःof (her) who strives/seeks
ईहानायाः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the striving woman’)
TypeParticiple used adjectivally (kṛdanta)
Rootईहाना (प्रातिपदिक; √ईह् ‘to strive, seek’ → वर्तमान-कृदन्त/विशेषण ‘ईहान’ स्त्री. ‘ईहाना’)
उपाचरेत्should attend; should approach/serve
उपाचरेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootउप-√चर् (धातु)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
