Rig Veda 1.64.3: Mandala 1, Sukta 64, Mantra 3
Sukta 1.64
Rishi: Nodha Gautama
Devata: Maruts/Rudras
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
युवानो रुद्रा अजरा अभोग्घनो ववक्षुरध्रिगावः पर्वता इव । दृळ्हा चिद्विश्वा भुवनानि पार्थिवा प्र च्यावयन्ति दिव्यानि मज्मना ॥
Transliteration
yúvāno rudrā́ ajárā abhoggháno vavakṣúr ádhri-gāvaḥ párvatā iva | dṛḷhā́ cid víśvā bhúvanāni pārthivā́ prá cyāvayanti divyā́ni májmanā ||
Translation
युवानो रुद्रा अजराः अभोग्घनः ववक्षुरध्रिगावः पर्वता इव। दृळ्हा चिद् विश्वा भुवनानि पार्थिवा प्र च्यावयन्ति, दिव्यानि मज्मना।
Word by Word
युवानःyoung
युवानः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootयुवन्- (प्रातिपदिक)
रुद्राःthe Rudras (Maruts)
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र- (प्रातिपदिक)
अजराःunaging, undecaying
अजराः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootअ-जर- (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
अभोग्घनःslaying (all) enjoyment/comfort; destroying pleasures (of foes)
अभोग्घनः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootअ-भोग-घ्न- (प्रातिपदिक; नञ् + भोग + √हन् ‘to strike/kill’ > घ्न ‘slaying’)
ववक्षुःhave grown strong / have waxed
ववक्षुः:
क्रिया (कर्तृ=रुद्राः)
TypeVerb
Root√वक्ष्/√वह् (वेद. ‘to grow strong, to wax; to carry’), परोक्ष-परिपूर्ण (reduplicated perfect) आधार
अध्रिगावःhaving firm/unyielding ‘cows’ (i.e., steeds/teams); with steadfast teams
अध्रिगावः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootअध्रि-गाव- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘अध्रि’ + ‘गाव’)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
उपमान (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootपर्वत- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
दृळ्हाःfirm, solid
दृळ्हाः:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह- (प्रातिपदिक; √दृंह्/√दृढ् ‘to make firm’)
चित्even
चित्:
अवधारण/अपि-अर्थ
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
विश्वाall
विश्वा:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
कर्म (यत् प्रच्यावयन्ति)
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; √भू ‘to be’)
पार्थिवाearthly, terrestrial
पार्थिवा:
विशेषण (कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootपार्थिव- (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (प्रच्यावयन्ति)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
च्यावयन्तिthey set in motion, shake, dislodge
च्यावयन्ति:
क्रिया (कर्तृ=रुद्राः; कर्म=भुवनानि)
TypeVerb
Root√च्यु (to move, fall, dislodge) + णिच् (causative) → च्यावयति
दिव्यानिheavenly, divine
दिव्यानि:
क्रियाविशेषण/साधन-भाव (अर्थतः ‘दिव्येन’)
TypeAdjective
Rootदिव्य- (प्रातिपदिक; दिव् ‘heaven’)
मज्मनाby (their) might, with greatness
मज्मना:
करण
TypeNoun
Rootमज्मन्- (प्रातिपदिक; ‘might, greatness’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.