Sarga 8

Verse 1

तस्य त्वेवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः ।सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद्वंशकरस्सुतः ॥१॥

एवं प्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः, सुतार्थं तप्यमानस्यापि वंशकरः सुतो नाभवत्॥

Verse 2

चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः ।सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम् ॥२॥

एवं चिन्तयतः तस्य महात्मनः बुद्धिरासीद्— “सुतार्थं हयमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम्?”

Verses 3-4

स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान् ।मन्त्रिभिस्सह धर्मात्मा सर्वैरेव कृतात्मभिः ॥३॥ततोऽब्रवीदिदं राजा सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् ।शीघ्रमानय मे सर्वान्गुरूंस्तान् सपुरोहितान् ॥४॥

स बुद्धिमान् धर्मात्मा मन्त्रिभिः सह सर्वैः कृतात्मभिः यष्टव्यमिति निश्चयां मतिं कृत्वा, ततः सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तमम् इदम् अब्रवीत्—शीघ्रम् आनय मे सर्वान् गुरून् तान् सपुरोहितान्।

Verses 5-6

ततस्सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः ।समानयत्स तान् सर्वान् समस्तान्वेदपारगान् ॥५॥सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम् ।परोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये व्दिजसत्तमाः ॥६॥

ततः सुमन्त्रः त्वरितविक्रमः त्वरितं गत्वा समस्तान् वेदपारगान् सर्वान् समानयत। सुयज्ञं वामदेवं जाबालिं काश्यपं च पुरोहितं वसिष्ठं च अन्यान् द्विजसत्तमान् च आनीतवान्।

Verse 7

तान्पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा ।इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णंवचनमब्रवीत् ॥७॥

तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमिदमब्रवीत्॥

Verse 8

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थन्नास्ति वै सुखम् ।तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम ॥८॥

मम अतिशयेन शोकार्तस्य पुत्रं विना सुखं नास्ति। अतः पुत्रप्राप्त्यर्थं अश्वमेधयज्ञं कर्तुमिदं मम निश्चयः।

Verse 9

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचार्यताम् ॥९॥

तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा। कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्र विचार्यताम्॥

Verse 10

ततस्साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन् ।वसिष्ठप्रमुखास्सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम् ॥१०॥

अनन्तरं वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ब्राह्मणाः राज्ञः वाक्यं 'साधु' इति प्रत्युपासते।

Verse 11

ऊचुश्च परमप्रीतास्सर्वे दशरथं वचः ।सम्भारास्सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम् ॥११॥

ते सर्वे परमप्रीताः दशरथं प्रति वचोऽब्रुवन्— “ते सम्भाराः सम्यक् सम्भ्रियन्ताम्, यज्ञार्थं तुरगश्च विमुच्यताम्।”

Verse 12

सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव ।यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥१२॥

हे पार्थिव! सर्वथैव त्वम् अभिप्रेतान् पुत्रान् प्राप्स्यसि; यतः पुत्रार्थमागता तव एषा धार्मिकी बुद्धिः।

Verse 13

ततः प्रीतोऽभवद्राजा श्रुत्वा तद्विजभाषितम् ।अमात्यांश्चाब्रवीद्राजा हर्षपर्याकुलेक्षणः ॥१३॥

ततः तद्विजभाषितं श्रुत्वा राजा प्रीतोऽभवत्; हर्षपर्याकुलेक्षणो राजा अमात्यान् अब्रवीत्।

Verse 14

सम्भारास्सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ।समर्थाधिष्ठितश्चाश्वस्सोपाध्यायो विमुच्यताम् ॥१४॥

गुरूणां वचनादिह मे सम्भाराः सम्यक् सम्भ्रियन्ताम्; समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्।

Verse 15

सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम् ।शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि ॥१५॥

सरय्वाः नद्याः उत्तरे तीरे यज्ञभूमिः सज्जीक्रियताम्। शान्तिकर्माणि च कल्पशास्त्रानुसारं विधिपूर्वकं सम्पाद्यन्ताम्।

Verse 16

शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता ।नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे ॥१६॥

अयं यज्ञः सर्वैः राजभिः प्राप्तुं शक्यः, परन्तु अस्मिन् उत्तमे क्रतौ कश्चिदपि दोषः न भवेत्।

Verse 17

छिद्रं हि मृगयन्तेऽत्र विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः ।निहतस्य च यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति ॥१७॥

अत्र विद्वांसः ब्रह्मराक्षसाः यज्ञस्य दोषान् अन्विष्यन्ति। यज्ञे नष्टे सति तस्य कर्ता तत्क्षणात् विनश्यति।

Verse 18

तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते ।तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह ॥१८॥

अतः यथा अयं क्रतुः विधिपूर्वकं समाप्तो भवेत्, तथा व्यवस्थाः क्रियताम्। अस्मिन् कर्मणि भवन्तः समर्थाः सन्ति।

Verse 19

तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणःप्रत्यपूजयन् ।पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते ॥१९॥

तथेति चाब्रुवन्सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन्। पार्थिवेन्द्रस्य तद्वाक्यं यथाज्ञप्तं निशम्य ते॥

Verse 20

तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम् ।अनुज्ञातास्ततस्सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥२०॥

तथा ते द्विजा धर्मज्ञा नृपोत्तमं वर्धयन्तः, तस्य अनुज्ञां लब्ध्वा सर्वे यथागतम् एव पुनर्जग्मुः।

Verse 21

विसर्जयित्वा तान्विप्रान्सचिवानिदमब्रवीत् ।ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं यथावत्क्रतुराप्यताम् ॥२१॥

तान् विप्रान् विसर्जयित्वा सः सचिवान् इदम् अब्रवीत्—ऋत्विग्भिः उपदिष्टोऽयं क्रतुः यथावत् आचरणीयः, सम्यक् आप्यताम्।

Verse 22

इत्युक्त्वा नृपशार्दूलस्सचिवान्समुपस्थितान् ।विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः ॥२२॥

इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान्। विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महाद्युतिः॥

Verse 23

ततस्स गत्वा ताःपत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः ।उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात् ॥२३॥

ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयप्रियाः। उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्॥

Verse 24

तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम् ।मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये ॥

तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम्। मुखपद्मानि शुशुभिरे पद्मानीव हिमात्यये॥