Sarga 59

Verse 1

उक्तवाक्यं तु राजानं कृपया कुशिकात्मज:।अब्रवीन्मधुरं वाक्यं साक्षाच्चण्डालरूपिणम्।।1.59.1।।

तदा कुशिकात्मजः करुणया समन्वितो राजानं प्रति मधुरं वचनमब्रवीत्—साक्षात् चण्डालरूपिणं तं दृष्ट्वैव।

Verse 2

ऐक्ष्वाक स्वागतं वत्स जानामि त्वां सुधार्मिकम् ।शरणं ते भविष्यामि मा भैषीर्नृपपुङ्गव।।1.59.2।।

ऐक्ष्वाक! स्वागतं वत्स; त्वां सुधार्मिकं जानामि। नृपपुङ्गव! मा भैषीः; अहं ते शरणं भविष्यामि।

Verse 3

अहमामन्त्रये सर्वान्महर्षीन्पुण्यकर्मण:।यज्ञसाह्यकरान् राजन् ततो यक्ष्यसि निर्वृत:।।1.59.3।।

अहमामन्त्रये सर्वान् महर्षीन् पुण्यकर्मणः। यज्ञसाह्यकरान् राजन्, ततो यक्ष्यसि निर्वृतः॥

Verse 4

गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते ।अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि।।1.59.4।।

गुरुशापकृतं रूपं यदिदं त्वयि वर्तते। अनेन सह रूपेण सशरीरो गमिष्यसि॥

Verse 5

हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप।यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागत:।।1.59.5।।

हस्तप्राप्तमहं मन्ये स्वर्गं तव नराधिप। यस्त्वं कौशिकमागम्य शरण्यं शरणागतः॥

Verse 6

एवमुक्त्वा महातेजा: पुत्रान् परमधार्मिकान्।व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात्।।1.59.6।।

एवमुक्त्वा महातेजाः पुत्रान् परमधार्मिकान्। व्यादिदेश महाप्राज्ञान् यज्ञसम्भारकारणात्॥

Verse 7

सर्वान् शिष्यान् समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह।सर्वानृषिगणान्वत्सा आनयध्वं ममाज्ञया।सशिष्यसुहृदश्चैव सर्त्विज स्सबहुश्रुतान्।।1.59.7।।

सर्वान् शिष्यान् समाहूय स उवाच— “वत्साः, ममाज्ञया सर्वान् ऋषिगणान् आनयत; शिष्यैः सुहृद्भिश्च सह, ऋत्विजः बहुश्रुतांश्च वेदविदः सह।”

Verse 8

यदन्यो वचनं ब्रूयान्मद्वाक्यबलचोदित:।तत्सर्वमखिलेनोक्तं ममाख्येयमनादृतम्।।1.59.8।।

मद्वाक्यबलचोदितः कश्चिद् यदि अन्योऽपि वचनं ब्रूयात्, तत् सर्वम् अखिलेन यथावृत्तं मम निवेदयत; ममाख्येयम् अनादृतं मा भवतु।

Verse 9

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दिशो जग्मुस्तदाज्ञया।आजग्मुरथ देशेभ्य स्सर्वेभ्यो ब्रह्मवादिन:।।1.59.9।।

तस्य वचनं श्रुत्वा ते तदाज्ञया दिशो जग्मुः; अथ सर्वेभ्यः देशेभ्यः ब्रह्मवादिनो वेदविदः समागच्छन्।

Verse 10

ते च शिष्या: समागम्य मुनिं ज्वलिततेजसम्।ऊचुश्चवचनं सर्वे सर्वेषां ब्रह्मवादिनाम्।।1.59.10।।

ते शिष्याः समागम्य ज्वलिततेजसं मुनिं सर्वे ब्रह्मवादिनां सर्वेषां वचनं तस्मै ऊचुः।

Verse 11

श्रुत्वा ते वचनं सर्वे समायान्ति द्विजातय:।सर्वदेशेषु चागच्छन् वर्जयित्वा महोदयम्।।1.59.11।।

तव वचनं श्रुत्वा सर्वे द्विजातयः समायान्ति; सर्वदेशेभ्यः आगच्छन्, महोदयम् वर्जयित्वा।

Verse 12

वासिष्ठं तच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरम्।यदाह वचनं सर्वं शृणु त्वं मुनिपुङ्गव।।1.59.12।।

मुनिपुङ्गव! वासिष्ठस्य तच्छतं सर्वं क्रोधपर्याकुलाक्षरं यदाह, तत् सर्वं वचनं त्वं शृणु।

Verse 13

क्षत्रियो याजको यस्य चण्डालस्य विशेषत:।कथं सदसि भोक्तारो हविस्तस्य सुरर्षय:।।1.59.13।।

क्षत्रियो यदि याजकः स्यात्—विशेषतः चण्डालस्य—कथं तस्य हविः सदसि देवाः सुरर्षयश्च भोक्तुं शक्नुयुः?

Verse 14

ब्राह्मणा वा महात्मानो भुक्त्वा चण्डालभोजनम्।कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति विश्वामित्रेण पालिता:।।1.59.14।।

ब्राह्मणा वा महात्मानोऽपि चण्डालभोजनं भुक्त्वा, विश्वामित्रेण पालिताः कथं स्वर्गं गमिष्यन्ति?

Verse 15

एतद्वचननैष्ठुर्यमूचु स्संरक्तलोचना:।वासिष्ठा मुनिशार्दूल सर्वे ते समहोदया:।।1.59.15।।

एतद्वचननैष्ठुर्यं ऊचुः संरक्तलोचनाः; वासिष्ठाः सर्वे ते मुनिशार्दूल, समहोदयाः।

Verse 16

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सर्वेषां मुनिपुङ्गव:।क्रोधसंरक्तनयन स्सरोषमिदमब्रवीत्।।1.59.16।।

तेषां सर्वेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुनिपुङ्गवः, क्रोधसंरक्तनयनः सरोषमिदमब्रवीत्।

Verse 17

ये दूषयन्त्यदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितम्।भस्मीभूता दुरात्मानो भविष्यन्ति न संशय:।।1.59.17।।

येऽदुष्टं मां तप उग्रं समास्थितं दूषयन्ति, ते दुरात्मानो भस्मीभूता भविष्यन्ति—न संशयः।

Verse 18

अद्य ते कालपाशेन नीता वैवस्वतक्षयम्।सप्तजातिशतान्येव मृतपस्सन्तु सर्वश:।।1.59.18।।

अद्य त्वं कालपाशेन बद्धो वैवस्वतालयं नीयसे। सप्तजन्मशतान्येव सर्वथा मृतभोजिनो भवन्तु॥

Verse 19

श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्घृणा:।विकृताश्च विरूपाश्च लोकाननुचरन्त्विमान्।।1.59.19।।

श्वमांसनियताहारा मुष्टिका नाम निर्दया:। विकृताश्च विरूपाश्च इमान् लोकान् अनुचरन्तु॥

Verse 20

महोदयस्तु दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत्।दूषित स्सर्वलोकेषु निषादत्वं गमिष्यति।।1.59.20।।

महोदयस्तु दुर्बुद्धिर्मामदूष्यं ह्यदूषयत्। तेन सर्वलोकेषु दूषितो निषादत्वं गमिष्यति॥

Verse 21

प्राणातिपातनिरतो निरनुक्रोशतां गत:।दीर्घकालं मम क्रोधाद्दुर्गतिं वर्तयिष्यति।।1.59.21।।

प्राणातिपातनिरतः स निरनुक्रोशतां गतः। मम क्रोधप्रभावेण दीर्घकालं दुर्गतिं वर्तयिष्यति॥

Verse 22

एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपा:।विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनि:।।1.59.22।।

एतावदुक्त्वा वचनं विश्वामित्रो महातपाः। विरराम महातेजा ऋषिमध्ये महामुनिः॥