Sarga 53

Verse 1

एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन ।विदधे कामधुक्कामान्यस्य यस्य यथेप्सितम् ॥१॥

एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन, कामधुक् सती यस्य यस्य यथेप्सितं तस्य तस्य कामान् विदधे।

Verse 2

इक्षून्मधूं स्तथा लाजान्मैरेयांश्च वरासनान् ।पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचां स्तथा ॥२॥

इक्षून् मधून् तथा लाजान् मैरेयांश्च वरासनान्। पानानि महार्हाणि भक्ष्याणि चोच्चावचानि॥

Verses 3-4

उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः ।मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥३॥नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च ।भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥४॥

उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः इति। अत्र उष्णाढ्यस्य ओदनस्य पर्वतोपमाः राशयः सन्ति। मृष्टान्नानि सूपाः च दधिकुल्याः तथैव च। नानास्वादुरसानां षाडबानां च भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः वितीर्णानि।

Verse 5

सर्वमासीत्सुसन्तुष्ठं हृष्टपुष्टजनायुतम् ।विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेनाभितर्पितम् ॥५॥

राम, विश्वामित्रबलं सर्वं वसिष्ठेनाभितर्पितं सुसन्तुष्टमासीद्; हृष्टपुष्टजनायुतं सम्यक् परितृप्तं बभूव।

Verse 6

विश्वामित्रोऽपि राजर्षिर्हृष्टः पुष्टस्तदाभवत् ।सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥६॥

तदा राजर्षिर्विश्वामित्रोऽपि हृष्टः पुष्टोऽभवत्; सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः।

Verse 7

सामात्यो मन्त्रिसहितस्सभृत्यः पूजितस्तदा ।युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥७॥

सामात्यः मन्त्रिसहितः सभृत्यश्च तदा पूजितः; परमहर्षेण युक्तो वसिष्ठमिदमब्रवीत्।

Verse 8

पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः ।श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥८॥

ब्रह्मन्, पूजार्हेण त्वया अहं सम्यक् पूजितः सुसत्कृतश्च। वाक्यविशारद, शृणु—अहं स्ववचनं निवेदयामि॥

Verse 9

गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम ।रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च प्रार्थिवः ॥९॥तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज ।

गवां शतसहस्रेण मम शबला दीयताम्। भगवन्, एषा हि रत्नम्; प्रार्थिवो हि रत्नहारी। तस्मात् द्विज, धर्मतः मम शबलां देहि॥

Verse 10

एवमुक्तस्तु भगवान्वसिष्ठो मुनिसत्तमः ।विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम् ॥१०॥

एवमुक्ते विश्वामित्रेण, भगवान् वसिष्ठो मुनिसत्तमः धर्मात्मा महीपतिं प्रत्युवाच।

Verse 11

नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ।राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य च ॥११॥

राजन्, नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम्, न च रजतस्य राशिभिः शबलां दास्यामि।

Verse 12

न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिन्दम ।शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा ॥१२॥

नार्हा शबला मम सन्निधेः परित्यक्तुं, अरिन्दम; आत्मवतः साधोः कीर्तिरिव सा मम शाश्वती नित्यसम्बद्धा॥

Verse 13

अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ।आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च ॥१३॥

अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च। आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च॥

Verse 14

स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधा स्तथा ।आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः ॥१४॥

स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधा स्तथा। आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः॥

Verse 15

सर्वस्वमेतत्सत्येन मम तुष्टिकरी सदा ।कारणैर्बहुभी राजन्न दास्ये शबलां तव ॥१५॥

सर्वस्वमेषा मम सत्येन नित्यं तुष्टिकरी सदा। बहुभिः कारणै राजन् न दास्ये शबलां तव॥

Verse 16

वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत्ततः ।संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥१६॥

वसिष्ठेनैवमुक्ते तु विश्वामित्रो वाक्यविशारदः। अतिसंरब्धहृदयो वाक्यमत्यर्थमब्रवीत्॥

Verse 17

हैरण्यकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ।ददामि कुञ्जरांस्तेषां सहस्राणि चतुर्दश ॥१७॥

हैरण्यकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान्। तेषां कुञ्जरान् चतुर्दशसहस्राणि ददामि॥

Verse 18

हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ।ददामि ते शतान्यष्टौ किङ्किणीकविभूषितान् ॥१८॥

हैरण्यान् रथान् श्वेताश्वैश्चतुर्युजान्। किङ्किणीकविभूषितान् अष्टशतानि ते ददामि॥

Verse 19

हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम् ।सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥१९॥

देशजातान् कुलजान् महौजसो हयान्। सुव्रत तव सहस्रमेकं दश ददामि॥

Verse 20

नानावर्णविभक्तानां वयस्स्थानां तथैव च ।ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥२०॥

नानावर्णविभक्तानां वयस्स्थानां तथैव च। गवां कोटिमेकां ददामि; शबला दीयतां मम॥

Verse 21

यावदिच्छसि रत्नं वा हिरण्यं वा द्विजोत्तम ।तावद्ददामि तत्सर्वं शबला दीयतां मम ॥२१॥

यावदिच्छसि रत्नं वा हिरण्यं वा द्विजोत्तम। तावद्ददामि तत्सर्वं; शबलां मम दीयताम्॥

Verse 22

एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता ।न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन ॥२२॥

एवमुक्तस्तु धीमता विश्वामित्रेण भगवान्। ‘न दास्यामि’ इति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन॥

Verse 23

एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम् ।एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥२३॥

एतदेव हि मे रत्नम् एतदेव हि मे धनम्। एतदेव हि सर्वस्वम् एतदेव हि जीवितम्॥

Verse 24

दर्शश्च पूर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः ।एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥२४॥

दर्शश्च पूर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः। एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा॥

Verse 25

अदोमूलाः क्रियास्सर्वा मम राजन्न संशयः ।बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥२५॥

अदोमूलाः क्रियाः सर्वा मम राजन् न संशयः। बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम्॥