Sarga 11

Verse 1

तं मन्मथशरैर्विद्धमं कामवेगवशानुगम् ।उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥१॥

मन्मथशरैर्विद्धं कामवेगवशानुगं पृथिवीपालं तं कैकेयी दारुणं वच उवाच॥

Verse 2

नास्मि विप्रकृतादेव केनचिन्नावमानिता ।अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥२॥

नास्मि, देव, केनचिद्विप्रकृता न चावमानिता। किन्तु मे कश्चिदभिप्रायः—तं त्वया कृतमिच्छामि॥

Verse 3

प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि ।अथ तद्व्याहरिष्यामि यदभिप्रार्थितं मया ॥३॥

प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व, यदि त्वं कर्तुमिच्छसि ममाभिलषितम्। ततः परं तद्व्याहरिष्यामि यन्मया प्रार्थितम्॥

Verse 4

तामुवाच महातेजाः कैकेयीमीषदुत्स्मितः ।कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु शुचिस्मिताम् ॥४॥

ततः स महातेजाः कैकेयीं ईषदुत्स्मितः उवाच। कामी हस्तेन मूर्धजेषु संगृह्य शुचिस्मिताम्॥

Verse 5

आवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम ।मनुजो मनुजव्याघ्राद्रामादन्यो न विद्यते ॥५॥

आवलिप्ते! न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम न कश्चन। मनुजव्याघ्रात् रामात् अन्यो मनुजो न विद्यते॥

Verse 6

तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना ।शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेच्छासि ॥६॥

तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना जीवनार्हेण ते शपे। ब्रूहि यन्मनसेच्छासि॥

Verse 7

यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥७॥

यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम्। तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम्॥

Verse 8

आत्मना वात्मजैश्चान्यैर्वृणेयं मनुजर्षभम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥८॥

आत्मनः स्वात्मजैश्चान्यैश्च सर्वेभ्यः परं नरर्षभं राममेव वृणेऽहम्। तेनैव रामेण, कैकेयि, शपे—तव वचनस्य क्रियामवश्यं करिष्यामि॥

Verse 9

भद्रे हृदयमप्येतदनुमृशोद्धरस्व मे ।एतत्समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत्साधु मन्यसे ॥९॥

भद्रे, एतदपि मे हृदयमनुमृशोद्धरस्व—दुःखात् समुद्धर माम्। एतत् सम्यक् समीक्ष्य, कैकेयि, ब्रूहि यत् साधु मन्यसे॥

Verse 10

बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि ।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥१०॥

आत्मनि बलं जानन्ती मां शङ्कितुमर्हसि न। करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे॥

Verse 11

सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम् ।निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥११॥

सा देवी तदर्थमना तमभिप्रायमागतम्। निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च दुर्वचं वचो बभाषे॥

Verse 12

तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम् ।व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥१२॥

तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम्। व्याजहार महाघोरम् अभ्यागतमिवान्तकम्॥

Verse 13

यथा क्रमे शपसि वरं मम ददासि च ।तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद्देवास्साग्निपुरोगमाः ॥१३॥

यथा क्रमेण त्वं शपथं कृत्वा मम वरं ददासि, तत् त्रयस्त्रिंशद्देवाः साग्निपुरोगमाः साक्षिभूताः शृण्वन्तु।

Verses 14-15

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः ।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा ॥१४॥निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता ।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥१५॥

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः, जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा; निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवताः, यानि चान्यानि भूतानि, तव भाषितं जानीयुः।

Verse 16

सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः ।वरं मम ददात्येष तन्मे श्रृण्वन्तु दैवताः ॥१६॥

सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः; एष मम वरं ददाति—तन्मे दैवताः शृण्वन्तु।

Verse 17

इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च ।ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥१७॥

इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च; ततः वरदं काममोहितं परमिदं उवाच।

Verse 18

स्मर राजन् पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे ।तत्र चाच्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥१८॥

स्मर, राजन्, पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे। तत्र शत्रुणा सर्वं तव हृतं, जीवितमात्रं तु शेषितम्॥

Verse 19

तत्र चापि मया देव यत्त्वं समभिरक्षितः ।जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्राददा वरौ ॥१९॥

तत्रापि मया, देव, त्वं सम्यगभिरक्षितः। जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे त्वया वरौ प्रदत्तौ॥

Verse 20

तौ तु दत्तौ वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम् ।तथैव पृथिवीपाल सकाशे सत्यसङ्गर ॥२०॥

तौ तु दत्तौ वरौ, देव, निक्षेपवत् त्वयि स्थितौ; अहं तौ मृगये। तथा, पृथिवीपाल, सत्यसङ्गर, मम सकाशे॥

Verse 21

तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद्दास्यसि मे वरम् ।अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥२१॥

धर्मेण प्रतिश्रुत्य यदि मे वरं न दास्यसि। त्वद्विमानिता अहम् अद्यैव जीवितं प्रहास्यामि॥

Verse 22

वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः ।प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥२२॥

तदा राजा कैकेय्याः वाङ्मात्रेणैव स्ववशं नीतः, आत्मविनाशाय पाशं प्रति मृग इव प्रचस्कन्द।

Verse 23

ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ।वरौ यौ मे त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥२३॥तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः ।

ततः सा काममोहितं वरदं नृपं प्रति इदं परम् उवाच—“देव, महीपते, त्वया मे पुरा दत्तौ यौ वरौ; तौ अहम् अद्यैव वक्ष्यामि, मम वचः शृणु।”

Verse 24

अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥२४॥अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम् ।

राघवस्याभिषेकसमारम्भः समुपकल्पितः; अनेनैवाभिषेकेन मम पुत्रो भरतोऽभिषिच्यताम्।

Verse 25

यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥२५॥तदा दैवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागत ।

यो द्वितीयो वरो देव प्रीतेन मे त्वया दत्तः, तदा दैवासुरे युद्धे—तस्यायं कालोऽद्यागतः।

Verse 26

नव प़ञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥२६॥चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ।

नव पञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः; चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः।

Verses 27-28

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥२७॥एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे ।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम् ॥२८॥

भरतोऽद्य यौवराज्यमकण्टकं भजताम्। एष मे परमः कामः—दत्तमेव वरं वृणे। अद्यैव च राघवं वनं प्रयान्तं पश्येयम्॥

Verse 29

स राजराजः भव सत्यसङ्गरः कुलं च शीलं च हि रक्ष जन्म च ।परत्रवासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनास्सत्यवचो हितं नृणाम् ॥२९॥

स राजराजो भव सत्यसङ्गरः; कुलं च शीलं च तथा जन्म रक्ष। परत्रवासे ह्यनुत्तमं वदन्ति तपोधनाः—सत्यवचो हितं नृणाम्॥