मोहिनी वसुम् प्रार्थयते—प्रभासस्य माहात्म्यं कथयेत्। वसुः प्रभासं विशालं पुण्यक्षेत्रचक्रं वर्णयति, मध्यवेदिकायुक्तं, अर्कस्थले परमप्रभावयुक्तं सूक्ष्मतीर्थं च; सोमनाथस्य स्नानपूजनाभ्यां मोक्षप्राप्तिं प्रतिजानाति। ततः सिद्धेश्वरादारभ्य असंख्यलिङ्गपूजा, अग्नितीर्थ-कपर्द्दीश, केदारेशादि शैवायतनानि, तथा ग्रह-आदित्यपरिक्रमां (कुज-गुरु-चन्द्र-शुक्र-शनि-राहु-केतुभिः सह) क्रमशो निर्दिशति। देवीपूजा, गणेश-विनायकविधयः, वैष्णवप्रसङ्गाः (आदिनारायणः, नगरादित्यसमीपे कृष्णसायुज्यलाभः), श्राद्ध-पिण्डदानं च—गयासमफलप्रशंसया—समन्वितम्। कूप-नदी-सङ्गम-कुण्डनामावलिः मोक्षतीर्थपर्यन्तं निबद्धा। अन्ते प्रभासस्य सर्वोत्तमतां, प्रभासमाहात्म्यश्रवण-पठन-लेखनधारणेन रक्षां भयापहत्वं च प्रतिपादयति।
Verse 1
अथ प्रभासमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । प्रभासस्य तु माहात्म्यं वद मे द्विजसत्तम । यच्छ्रुत्वाहं प्रसन्नात्मा धन्या स्यां त्वत्प्रसादतः ॥ १ ॥
अथ प्रभासमाहात्म्यं प्रारभ्यते । मोहिन्युवाच । प्रभासस्य तु माहात्म्यं वद मे द्विजसत्तम । यच्छ्रुत्वाहं प्रसन्नात्मा धन्या स्यां त्वत्प्रसादतः ॥ १ ॥
Verse 2
वसुरुवाच । श्रृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासाख्यं सुपुण्यदम् । तीर्थं पापहरं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ २ ॥
वसुरुवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रभासाख्यं सुपुण्यदम् । तीर्थं पापहरं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ २ ॥
Verse 3
यस्मिन्नसंख्यतीर्थानि विद्यंते विधिनंदिनि । सोमेशो यत्र विश्वेशो भगवान् गिरिजापतिः ॥ ३ ॥
यस्मिन्नसंख्यतीर्थानि विद्यन्ते विधिनन्दिनि । सोमेशो यत्र विश्वेशो भगवान् गिरिजापतिः ॥ ३ ॥
Verse 4
स्नात्वा प्रभासके तीर्थे सोमनाथं प्रपूज्य च । नरो मुक्तिमवाप्नोति सत्यमेतन्मयोदितम् ॥ ४ ॥
स्नात्वा प्रभासके तीर्थे सोमनाथं प्रपूज्य च । नरो मुक्तिमवाप्नोति सत्यमेतन्मयोदितम् ॥ ४ ॥
Verse 5
योजनानां दश द्वे च प्रभासपरिमंडलम् । मध्येऽस्य पीठिका प्रोक्ता पंचयोजनविस्तृता ॥ ५ ॥
प्रभासपरिमण्डलं द्वादशयोजनविस्तीर्णं; तस्य मध्ये पञ्चयोजनविस्तृता पीठिका प्रोक्ता ॥
Verse 6
गोचर्ममात्रं तन्मध्ये तीर्थं कैलासतोऽधिकम् । अर्कस्थलं तत्र पुण्यं तीर्थमन्यत्सुशोभनम् ॥ ६ ॥
तन्मध्ये गोचर्ममात्रं तीर्थं कैलासतोऽप्यधिकम्; तत्रार्कस्थले पुण्यं तीर्थमन्यत्सुशोभनम् ॥
Verse 7
सिद्धेश्वरादिलिंगानि यत्र संति सहस्रशः । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संतर्प्य पितृदेवताः ॥ ७ ॥
यत्र सिद्धेश्वरादिलिङ्गानि सहस्रशः सन्ति; तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पितॄन् देवांश्च संतर्पयेत् ॥
Verse 8
लिंगानि पूजयित्वा च याति रुद्रसलोकताम् । अग्नितीर्थं तथान्यच्च सागरस्य तटे स्थितम् ॥ ८ ॥
लिङ्गानि पूजयित्वा रुद्रसलोकतां याति; सागरस्य तटे स्थितमग्नितीर्थं चान्यत् ॥
Verse 9
तत्र स्नात्वा नरो देवि वह्निलोकमवाप्नुयात् । तत्र देवं कपर्द्दीशं सोपवासः प्रपूज्य च ॥ ९ ॥
तत्र स्नात्वा नरो देवि वह्निलोकमवाप्नुयात्; तत्र कपर्द्दीशं देवं सोपवासः समर्चयेत् ॥
Verse 10
शिवलोकमवाप्नोति भुक्त्वा भोगानिहेप्सितान् । केदारेशं ततो गत्वा समभ्यर्च्य विधानतः ॥ १० ॥
इह लोकेऽभिलषितान् भोगान् भुक्त्वा शिवलोकमवाप्नोति। ततः केदारेशं गत्वा विधानतः समभ्यर्च्य परं फलमश्नुते॥
Verse 11
स्वर्गतिं समवाप्नोति विमानेन सुरार्चितः । भीमेशं भैरवेशं च चंडीशं भास्करेश्वरम् ॥ ११ ॥
स्वर्गतिं समवाप्नोति विमानेन सुरार्चितः। भीमेशं भैरवेशं च चण्डीशं भास्करेश्वरं च पश्यति॥
Verse 12
अंगारेशं गुर्वीशं सोमेशं भृगुजेश्वरम् । शनिराहुशिखीशांश्च क्रमाद्गच्छेच्चतुर्दश ॥ १२ ॥
अङ्गारेशं गुर्वीशं सोमेशं भृगुजेश्वरम्। शनिराहुशिखीशांश्च क्रमाद्गच्छेत् चतुर्दश पूर्णयन्॥
Verse 13
भक्त्या पृथक् पृथक् तेषां पूजां कृत्वा विधानवित् । शिवसालोक्यमाप्नोति निग्रहानुग्रहे क्षमः ॥ १३ ॥
भक्त्या पृथक् पृथक् तेषां पूजां कृत्वा विधानवित्। शिवसालोक्यमाप्नोति निग्रहानुग्रहे क्षमः॥
Verse 14
सिद्धेश्वरादिपंचान्यलिंगानि विधिनंदिनि । समर्च्य लभते सिद्धिमैहिकामुष्मिकीं नरः ॥ १४ ॥
सिद्धेश्वरादिपञ्चान्यलिङ्गानि विधिनन्दिनि। समर्च्य नरः सिद्धिं लभते ऐहिकामुष्मिकीं॥
Verse 15
वरारोहामजापालां मंगलां ललितेश्वरीम् । संपूज्य क्रमतेश्चैता विपापो जायते नरः ॥ १५ ॥
वरारोहामजापालां मंगलां ललितेश्वरीम् । यः क्रमतो विधिवत् संपूज्य प्रवर्तते, स नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
Verse 16
लक्ष्मीश्वरं बाडवेशमर्ध्येशं कामकेश्वरम् । समभ्यर्च्य नरो भक्त्या साक्षाल्लोकेशतां व्रजेत् ॥ १६ ॥
लक्ष्मीश्वरं बाडवेशमर्ध्येशं कामकेश्वरम् । यः भक्त्या समभ्यर्च्यते, साक्षादिव लोकेशतां व्रजेत् ॥
Verse 17
गौरीतपोवनं प्राप्य गौरीशवरुणेश्वरौ । उषेश्वरं च संपूज्य नरः स्वर्गतिमाप्नुयात् ॥ १७ ॥
गौरीतपोवनं प्राप्य गौरीशवरुणेश्वरौ । उषेश्वरं च संपूज्य नरः स्वर्गतिमाप्नुयात् ॥
Verse 18
गणेशं च कुमारेशं स्वाककेशकुलेश्वरौ । उत्तंकेशं च वह्नीशं गौतमं दैत्यसूदनम् ॥ १८ ॥
गणेशं कुमारेशं च स्वाककेशकुलेश्वरौ । उत्तंकेशं च वह्नीशं गौतमं दैत्यसूदनम् ॥
Verse 19
समभ्यर्च्य विधानेन न नरो दुर्गतिं व्रजेत् । चक्रतीर्थं ततः प्राप्य तत्र स्नात्वा विधानतः ॥ १९ ॥
एतान् विधानेन समभ्यर्च्य न नरो दुर्गतिं व्रजेत् । ततश्चक्रतीर्थं प्राप्य तत्र विधानतः स्नात्वा विशुध्यति ॥
Verse 20
गौरीदेवीं समभ्यर्च्य नरोऽभिलषितं लभेत् । संनिहत्याह्वयं तीर्थं प्राप्य तत्र वरानने ॥ २० ॥
गौरीदेवीं सम्यगर्चयित्वा नरोऽभिलषितं वरं लभते। वरानने, संनिहत्याह्वयं तीर्थं प्राप्य तत्रेष्टफलमवाप्नुयात्॥२०॥
Verse 21
स्नात्वा संतर्प्य देवादीन्सन्निहत्याफलं लभेत् । अथैकादश लिंगानि भूतेशादीनि योऽर्चयेत् ॥ २१ ॥
स्नात्वा देवादीन् संतर्प्य संनिहत्याफलं लभेत्। ततः भूतेशादीन्येकादश लिङ्गानि योऽर्चयेत्॥२१॥
Verse 22
स लब्ध्वेह वरान्भोगानंते रुद्रपदं व्रजेत् । आदिनारायणं देवं समभ्यर्च्य नरोत्तमः ॥ २२ ॥
स इह वरान् भोगान् लब्ध्वा अन्ते रुद्रपदं व्रजेत्। आदिनारायणं देवं समभ्यर्च्य नरोत्तमः॥२२॥
Verse 23
मोक्षभागी भवेद्देवि नात्र कार्या विचारणा । ततश्चक्रधरं प्राप्य पूजयेद्यो विधानतः ॥ २३ ॥
मोक्षभागी भवेद्देवि नात्र विचारणा कार्या। ततश्चक्रधरं प्राप्य यो विधानतः पूजयेत्॥२३॥
Verse 24
स तु शत्रुं विनिर्जित्य भोगानुच्चाव चाँल्लभेत् । सांबादित्यं ततः प्राप्य स्नात्वा नियमपूर्वकम् ॥ २४ ॥
स तु शत्रुं विनिर्जित्य भोगान् उच्चावचान् लभेत्। सांबादित्यं ततः प्राप्य स्नात्वा नियमपूर्वकम्॥२४॥
Verse 25
नीरोगो धनधान्याढ्यो जायते मानवो भुवि । ततस्तु मनुजः प्राप्य देवीं कंटकशोधिनीम् ॥ २५ ॥
भुवि मानवो नीरोगो धनधान्यसमृद्धो जायते। ततः स मनुजः कंटकशोधिनीं देवीं समुपगम्य शुद्धिं क्लेशोपशमं च प्राप्नोति॥
Verse 26
महिषघ्नीं च संपूज्य निर्भयो जायते नरः । कपालीशं च कोटीशं समभ्यर्च्य नरोत्तमः ॥ २६ ॥
महिषघ्नीं सम्यक् संपूज्य नरो निर्भयो जायते। कपालीशं च कोटीशं समभ्यर्च्य नरोत्तमः पुण्यं कल्याणं च प्राप्नोति॥
Verse 27
सुसौभाग्यो भवेदेवं मध्य यात्रां समापयेत् । बालब्रह्माभिधं पश्चात्प्राप्य मर्त्यो नरेश्वरि ॥ २७ ॥
एवं सुसौभाग्यो भवेत्, मध्ययात्रां ततः समापयेत्। पश्चाद् नरेश्वरि, बालब्रह्माभिधं तीर्थं प्राप्य मर्त्यः फलमवाप्नुयात्॥
Verse 28
जायते भुक्तिमुक्तीशः सर्वदेवप्रपूजितः । नरकेशं ततः प्राप्य संवतेंशं निधीश्वरम् ॥ २८ ॥
स सर्वदेवप्रपूजितो भुक्तिमुक्त्योः ईशो जायते। ततः नरकेशं प्राप्य संवतेंशं निधीश्वरं च प्रभुत्वेन प्राप्नोति॥
Verse 29
बलभद्रेश्वरं प्रार्च्य जायते भुक्तिमुक्तिमान् । गंगागणपतिं प्राप्य समभ्यर्च्य विधानतः ॥ २९ ॥
बलभद्रेश्वरं विधिवत् प्रार्च्य भुक्तिमुक्तिमान् जायते। तथा गंगागणपतिं प्राप्य विधानतः समभ्यर्च्य तद्वत् शुभफलमाप्नोति॥
Verse 30
लभते वांछितान्कामानिह लोके परत्र च । ततो जांबवतीं प्राप्य नदीं भक्त्या समाहितः ॥ ३० ॥
इह लोके परत्र च वाञ्छितान् कामान् लभते। तस्मात् जाम्बवतीं नदीं प्राप्य भक्त्या समाहितचित्तः पूजनं कुर्यात्॥३०॥
Verse 31
स्नात्वा सुरादीनभ्यर्च्य कृतकृत्यो भवेन्नरः । पांडुकूपे ततः स्नात्वा पांडवेश्वरमर्चयेत् ॥ ३१ ॥
स्नात्वा सुरादीन् अभ्यर्च्य नरः कृतकृत्यो भवेत्। ततः पाण्डुकूपे स्नात्वा पाण्डवेश्वरम् अर्चयेत्॥३१॥
Verse 32
स नरः स्वर्गमायाति क्रीडते नंदनादिषु । शतमेधं लक्षमेधं कोटिमेधमनुक्रमात् ॥ ३२ ॥
स नरः स्वर्गम् आयाति नन्दनादिषु क्रीडते। शतमेधं लक्षमेधं कोटिमेधं चानुक्रमात्॥३२॥
Verse 33
लिंगत्रयं समभ्यर्च्य मोदते दिवि देववत् । दुर्वासादित्यकं दृष्ट्वा संपूज्य च विधानतः ॥ ३३ ॥
लिङ्गत्रयं समभ्यर्च्य देववत् दिवि मोदते। दुर्वासादित्यकं दृष्ट्वा विधानतः सम्पूज्य च॥३३॥
Verse 34
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । यादवस्थलमासाद्य वर्षेशं प्रार्च्य मानवः ॥ ३४ ॥
अश्वमेधयज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्। यादवस्थलम् आसाद्य वर्षेशं प्रार्च्य मानवः॥३४॥
Verse 35
लभते वांछितां सिद्धिं देवराजेन सत्कृतः । हिरण्यासंगमे स्नात्वा दद्याद्धेमरथं द्विजे ॥ ३५ ॥
हिरण्यासङ्गमे स्नात्वा द्विजाय हेमरथं दद्यात्। देवराजेन सत्कृतः स वाञ्छितां सिद्धिं लभते॥
Verse 36
शिवमुद्दिश्य यो भक्त्या स लोकानक्षयाँल्लभेत् । नगरार्कं ततः प्रार्च्य सूर्यलोकमवाप्नुयात् ॥ ३६ ॥
शिवमुद्दिश्य यो भक्त्या पूजयेत् स लोकानक्षयान् लभेत्। ततः नगरार्कं समर्च्य सूर्यलोकमवाप्नुयात्॥
Verse 37
नगरादित्यपार्श्वे तु बलकृष्णौ सुभद्रिकाम् । दृष्ट्वा संपूज्य विधिना कृष्णसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ३७ ॥
नगरादित्यपार्श्वे बलकृष्णौ सुभद्रिकां च दृष्ट्वा। विधिना संपूज्य स कृष्णसायुज्यमाप्नुयात्॥
Verse 38
कुमारिकां ततः प्राप्य समभ्यर्च्य विधानतः । लभते वांछितान्कामाञ्जयेच्छक्रं न संशयः ॥ ३८ ॥
ततः कुमारिकां प्राप्य विधानतः समभ्यर्च्य। वाञ्छितान् कामान् लभते शक्रं जयेत् न संशयः॥
Verse 39
क्षेत्रपालं ततोऽभ्यर्च्य सर्वान्कामानवाप्नुयात् । ब्रह्मेश्वरं च संपूज्य सरस्वत्यास्तटे स्थितम् ॥ ३९ ॥
ततः क्षेत्रपालं समभ्यर्च्य सर्वान् कामानवाप्नुयात्। सरस्वतीतटे स्थितं ब्रह्मेश्वरं च संपूजयेत्॥
Verse 40
सर्वपापविनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । पिंगलाख्यां नदीं प्राप्य स्नात्वा तत्र सुरादिकान् ॥ ४० ॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । पिङ्गलाख्यां नदीं प्राप्य तत्र स्नात्वा सुरादिकान् पदं प्राप्नोति ॥
Verse 41
संतर्प्य श्राद्धकृन्मर्त्यो नेह भूयोऽभिजायते । संगमेशं समभ्यर्च्य न नरो दुर्गतिं व्रजेत् ॥ ४१ ॥
श्राद्धकृत् संतर्प्य पितॄन् मर्त्यो नेह भूयोऽभिजायते । संगमेशं समभ्यर्च्य न नरो दुर्गतिं व्रजेत् ॥
Verse 42
संप्रार्च्य शंकरादित्यं घटेशं च महेश्वरम् । मानवः सकलान्कामान्प्राप्नुयान्नात्र संशयः ॥ ४२ ॥
शंकरादित्यं घटेशं च महेश्वरं च सम्यक् संप्रार्च्य मानवः । सकलान् कामान् प्राप्नुयात्—नात्र संशयः ॥
Verse 43
ऋषितीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा नियतमानसः । ऋषींस्तत्र समभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् ॥ ४३ ॥
ऋषितीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा नियतमानसः । तत्र ऋषीन् समभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् ॥
Verse 44
नंदादित्यं ततः प्रार्च्य मुच्यते सर्वरोगतः । त्रितकूपं ततः प्राप्य स्नात्वा याति दिवं नरः ॥ ४४ ॥
नन्दादित्यं ततः प्रार्च्य मुच्यते सर्वरोगतः । त्रितकूपं ततः प्राप्य स्नात्वा याति दिवं नरः ॥
Verse 45
शशोपाने नरः स्नात्वा देवान्पश्यति मोहिनि । वांछितांश्च लभेत्कामान्सत्यं सत्यं मयोदितम् ॥ ४५ ॥
हे मोहिनि! शशोपाने नरः स्नात्वा देवान् पश्यति, वाञ्छितांश्च कामान् लभते। सत्यं सत्यं मयोदितम्॥
Verse 46
पर्णादित्यं नरो दृष्ट्वा नीरोगो भोगवान्भवेत् । ततो न्यंकुमतीं प्राप्य स्नात्वा तत्र विधानतः ॥ ४६ ॥
पर्णादित्यं दृष्ट्वा नरो नीरोगो भोगवान् भवति। ततः न्यङ्कुमतीं प्राप्य तत्र विधानतः स्नात्वा पुण्यं लभते॥
Verse 47
सिद्धेश्वरं समर्च्यात्र अणिमादिकसिद्धिभाक् । वाराहस्वामिनं दृष्ट्वा मुच्यते भवसागरात् ॥ ४७ ॥
अत्र सिद्धेश्वरं समर्च्य अणिमादिकसिद्धिभाक् भवति। वाराहस्वामिनं दृष्ट्वा भवसागरात् मुच्यते॥
Verse 48
छायालिंगं समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः । गुल्फं दृष्ट्वा नरोऽभ्यर्च्य चांद्रायणफलं लभेत् ॥ ४८ ॥
छायालिङ्गं समभ्यर्च्य सर्वपातकैः मुच्यते। गुल्फं दृष्ट्वा नरोऽभ्यर्च्य चान्द्रायणफलं लभेत्॥
Verse 49
देवीं कनकनंदां च समभ्यर्च्य नरः सति । सर्वान्कामानवाप्नोति देहांते स्वर्गतिं लभेत् ॥ ४९ ॥
हे सति! देवीं कनकनन्दां समभ्यर्च्य नरः सर्वान् कामान् अवाप्नोति; देहान्ते स्वर्गतिं लभेत्॥
Verse 50
कुंतीश्वरं समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः । गंगेश्वरं समभ्यर्च्य गंगायां मनुजः प्लुतः ॥ ५० ॥
कुंतीश्वरं सम्यगभ्यर्च्य सर्वपातकैः प्रमुच्यते। गंगेश्वरं समभ्यर्च्य गंगायां स्नात्वा मनुजः शुद्धिमवाप्नोति॥
Verse 51
त्रिविधेभ्योऽपि पापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । चमसोद्भेदके स्नात्वा पिंडदानं करोति यः ॥ ५१ ॥
त्रिविधेभ्योऽपि पापेभ्यः स निश्चयेन प्रमुच्यते। चमसोद्भेदके स्नात्वा यः पिण्डदानं करोति सः॥
Verse 52
गयाकोटि गुणं पुण्यं स लभेन्नात्र संशयः । ततस्तु विधइजे गत्वा विदुराश्रममुत्तमम् ॥ ५२ ॥
गयाकोटिगुणं पुण्यं स लभते नात्र संशयः। ततः विधइजे गत्वा विदुराश्रममुत्तमं व्रजेत्॥
Verse 53
त्रिगं त्रिभुवनेशं च संपूज्यात्र सुखी भवेत् । मंकणेश्वरमभ्यर्च्य लभते सद्गतिं नरः ॥ ५३ ॥
त्रिगं त्रिभुवनेशं च सम्यक् संपूज्यात्र सुखी भवेत्। मंकणेश्वरमभ्यर्च्य नरः सद्गतिं लभते॥
Verse 54
त्रैपुरं च त्रिलिंगं तु प्रार्च्य पापैः प्रमुच्यते । षंडतीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा स्वर्णप्रदो नरः ॥ ५४ ॥
त्रैपुरं त्रिलिंगं च प्राञ्जलिः प्रार्च्य पापैः प्रमुच्यते। ततः षंडतीर्थं प्राप्य स्नात्वा नरः स्वर्णप्रदो भवेत्॥
Verse 55
सर्वपापविशुद्धात्मा शैवं पदमवाप्नुयात् । सूर्यप्राच्यां नरः स्नात्वा विपाप्मा भोगवान्भवेत् ॥ ५५ ॥
सर्वपापविशुद्धात्मा शैवं पदमवाप्नुयात्। सूर्यस्य प्राच्यां दिशि मुखं कृत्वा स्नात्वा नरः विपाप्मा भोगसम्पन्नो भवेत्॥
Verse 56
त्रिलोचने नरः स्नात्वा रुद्रलोकमवाप्नुयात् । देविकायानुमानाथं समर्च्य मनुजोत्तमः ॥ ५६ ॥
त्रिलोचने नरः स्नात्वा रुद्रलोकमवाप्नुयात्। देविकायां यथाविधि समर्च्य मनुजोत्तमः फलसिद्ध्यर्थं इष्टं फलमाप्नुयात्॥
Verse 57
लभते वांछितान्कामान्देहांते स्वर्गमाप्नुयात् । भूद्वारं तु समभ्यर्च्य लभते वांछितं फलम् ॥ ५७ ॥
वाञ्छितान् कामान् लभते देहान्ते स्वर्गमाप्नुयात्। भूद्वारं तु समभ्यर्च्य वाञ्छितं फलमश्नुते॥
Verse 58
शूलस्थाने तु वाल्मीकं नमस्कृत्य कविर्भवेत् । च्यवनार्कं ततः प्रार्च्य सर्वकामसमृद्धिमान् ॥ ५८ ॥
शूलस्थाने तु वाल्मीकं नमस्कृत्य कविर्भवेत्। च्यवनार्कं ततः प्रार्च्य सर्वकामसमृद्धिमान् भवेत्॥
Verse 59
च्यवनेशार्चनान्मर्त्यः शिवस्यानुचरो भवेत् । प्रजापालेशमभ्यर्च्य धनधान्यान्वितो भवेत् ॥ ५९ ॥
च्यवनेशार्चनान्मर्त्यः शिवस्यानुचरो भवेत्। प्रजापालेशमभ्यर्च्य धनधान्यान्वितो भवेत्॥
Verse 60
बालार्कंपूजको मर्त्यो विद्यावान्धनवान् भवेत् । कुबेरस्थानके स्नात्वा निधिं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ ६० ॥
बालार्कं यो नरः पूजयति स विद्यावान् धनवान् च भवति। कुबेरस्थानके स्नात्वा स निश्चयेन निधिं प्राप्नोति॥
Verse 61
ऋषितोयनदीं प्राप्य स्नात्वा तत्र नरः शुचिः । दत्वा सुवर्णं विप्राय मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ६१ ॥
ऋषितोयानदीं प्राप्य तत्र स्नात्वा नरः शुचिर्भवति। विप्राय सुवर्णं दत्त्वा स सर्वपातकैर्मुच्यते॥
Verse 62
संगालेश्वरमभ्यर्च्य रुद्रलोके महीयते । नारदादित्यमभ्यर्च्य त्रिकालज्ञानवान्भवेत् ॥ ६२ ॥
संगालेश्वरं समभ्यर्च्य नरः रुद्रलोके महीयते। नारदादित्यं समभ्यर्च्य त्रिकालज्ञानवान् भवेत्॥
Verse 63
ततो नारायणं प्रार्च्य मुक्तिभागी नरो भवेत् । तप्तकुंडोदके स्नात्वा मूलचंडीशमर्चयेत् ॥ ६३ ॥
ततः नारायणं सम्यक् प्रार्च्य नरो मुक्तिभागी भवेत्। तप्तकुण्डोदके स्नात्वा मूलचण्डीशं समर्चयेत्॥
Verse 64
सर्वपावविनिर्मुक्तो वांछितार्थं लभेन्नरः । विनायकं चतुर्वक्त्रमभ्यर्च्याप्नोति कामितम् ॥ ६४ ॥
सर्वपापविनिर्मुक्तो नरः वाञ्छितार्थं लभेत्। चतुर्वक्त्रं विनायकं समभ्यर्च्य कामितं प्राप्नोति॥
Verse 65
कलंबेश्वरमभ्यर्च्य धनधान्यसमृद्धिमान् । गोपालस्वामिपूजातो गोमान्वै धनवान्कविः ॥ ६५ ॥
कलम्बेश्वरं समभ्यर्च्य धनधान्यसमृद्धिमान् भवति। गोपालस्वामिनः पूजनात् गोमान् धनवान् कविश्च भवति॥
Verse 66
बकुलस्वामिनोऽभ्यर्चा नृणां स्वर्गतिदायिनी । संपूज्य मारुतां देवीं सर्वकामफलं लभेत् ॥ ६६ ॥
बकुलस्वामिनोऽभ्यर्चा नृणां स्वर्गतिदायिनी। मारुतां देवीं संपूज्य सर्वकामफलमाप्नुयात्॥
Verse 67
क्षेमादित्यार्चनान्मर्त्यः क्षेमीसिद्धार्थसत्यभाक् । उन्नताख्यं विघ्नराजं प्रार्च्य विघ्नैर्न हन्यते ॥ ६७ ॥
क्षेमादित्यार्चनान्मर्त्यः क्षेमी सिद्धार्थसत्यभाक्। उन्नताख्यं विघ्नराजं प्रार्च्य विघ्नैर्न हन्यते॥
Verse 68
जलस्वामी कालमेघः पूजितौ सर्वसिद्धिदौ । रुक्मिणी पूजिता देवी वांछितार्थप्रदा नृणाम् ॥ ६८ ॥
जलस्वामी कालमेघश्च पूजितौ सर्वसिद्धिदौ। रुक्मिणी पूजिता देवी वाञ्छितार्थप्रदा नृणाम्॥
Verse 69
दुर्वासेशं च पिंगेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते । भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति ॥ ६९ ॥
दुर्वासेशं च पिङ्गेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते। भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति॥
Verse 70
शंखावर्ते नरः स्नात्वा सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् । मोक्षतीर्थे नरः स्नात्वा भवेन्मुक्तो भवार्णवात् ॥ ७० ॥
शंखावर्ते नरः स्नात्वा सर्वसिद्धीश्वरः स्यात् । मोक्षतीर्थे नरः स्नात्वा भवार्णवात् मुक्तिमाप्नुयात् ॥
Verse 71
गोष्पदस्नानमात्रेण सर्वसौख्यमवाप्नुयात् । नारायण गृहे गत्वा नरो भूयो न शोचति ॥ ७१ ॥
गोष्पदे स्नानमात्रेण सर्वसौख्यमवाप्नुयात् । नारायणगृहं गत्वा नरो भूयो न शोचति ॥
Verse 72
जालेश्वरार्चनात्पुंसां सिद्धयः स्युरभीप्सिताः । स्रातो हुंकारकूपे तु गर्भवासं न चाप्नुयात् ॥ ७२ ॥
जालेश्वरार्चनात् पुंसां सिद्धयः स्युरभीप्सिताः । हुंकारकूपे स्नातस्तु गर्भवासं न चाप्नुयात् ॥
Verse 73
तथा चंडीशमभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् । विघ्नेशमाशापुरगं प्रार्च्य विघ्नं न चाप्नुयात् ॥ ७३ ॥
तथा चण्डीशमभ्यर्च्य सर्वतीर्थफलं लभेत् । विघ्नेशमाशापुरं च प्रागर्च्य विघ्नं न चाप्नुयात् ॥
Verse 74
कलाकुंडाप्लुतो मर्त्यो मुक्तिभागी न संशयः । कपिलेशं समभ्यर्च्य कपिलायूथमाप्नुयात् ॥ ७४ ॥
कलाकुण्डाप्लुतो मर्त्यो मुक्तिभागी न संशयः । कपिलेशं समभ्यर्च्य कपिलायूथमाप्नुयात् ॥
Verse 75
जरद्गवेश्वरं प्रार्च्य जरसा नाभिभूयते । नलेश्वरार्चको भोगी कर्क्कोटेशार्चको धनी ॥ ७५ ॥
जरद्गवेश्वरं सम्यगर्चयित्वा जरया नाभिभूयते। नलेश्वरार्चको भोगी भवति, कर्क्कोटेशार्चको धनवान् भवति॥
Verse 76
हाटकेश्वरपूजातः पूर्यंते सर्वकामनाः । नारदेशार्चको भक्तिं लभेद्विष्णौ च शंकरे ॥ ७६ ॥
हाटकेश्वरपूजया सर्वकामनाः पूर्यन्ते। नारदेशेऽर्चको विष्णौ शङ्करे च भक्तिं लभते॥
Verse 77
स्वर्गार्हो जायतेऽभ्यर्च्य देवीं मंत्रविभूषणाम् । दुर्गकूटं गणपतिं पूजयित्वा सुखी भवेत् ॥ ७७ ॥
देवीं मन्त्रविभूषणामभ्यर्च्य स्वर्गार्हो जायते नरः। दुर्गकूटे गणपतिं पूजयित्वा सुखी भवेत्॥
Verse 78
धनधान्ययुतो भूयात्पूजयन्कौरवेश्वरीम् । सुपर्णेलां भैरवीं च पूजयित्वा सुखी भवेत् ॥ ७८ ॥
कौरवेश्वरीं पूजयन् धनधान्ययुतो भूयात्। सुपर्णेलां भैरवीं च पूजयित्वा सुखी समृद्धो भवेत्॥
Verse 79
भल्लतीर्थे नरः स्नात्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । कर्दमाले नरः स्नात्वा पातकैर्विप्रयुज्यते ॥ ७९ ॥
भल्लतीर्थे स्नात्वा नरः सर्वकिल्बिषैर्मुच्यते। कर्दमाले स्नात्वा पातकैर्विप्रयुज्यते॥
Verse 80
गुप्तसोमेश्वरं दृष्ट्वा न भूयोऽर्हति शोचितुम् । बहुस्वर्णेश्वरं दृष्ट्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात् ॥ ८० ॥
गुप्तसोमेश्वरं दृष्ट्वा पुनः शोकाय नार्हति। बहुस्वर्णेश्वरं दृष्ट्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात्॥
Verse 81
श्रृङ्गेश्वरार्चको मर्त्यो न दुःखैरभिभूयते । तीर्थे नारायणे स्नात्वा मुक्तिमाप्नोति मानवः ॥ ८१ ॥
शृङ्गेश्वरार्चको मर्त्यो न दुःखैरभिभूयते। तीर्थे नारायणे स्नात्वा मुक्तिमाप्नोति मानवः॥
Verse 82
मार्कंडेश्वरमभ्यर्च्य दीर्घायुर्जायते नरः । तथा कोटीह्रदे स्नात्वाभ्यर्च्य कोटीश्वरं सुखीं ॥ ८२ ॥
मार्कण्डेश्वरमभ्यर्च्य दीर्घायुर्जायते नरः। तथा कोटीह्रदे स्नात्वाभ्यर्च्य कोटीश्वरं सुखी॥
Verse 83
सिद्धस्थाने पुनः स्नात्वा तत्र लिंगानि पूजयेत् । असंख्यातानि यो मर्त्यः स सिद्धो जायते भुवि ॥ ८३ ॥
सिद्धस्थाने पुनः स्नात्वा तत्र लिङ्गानि पूजयेत्। असंख्यातानि यो मर्त्यः स सिद्धो जायते भुवि॥
Verse 84
दामोदरगृहं दृष्ट्वा सुखमाप्रोत्यमनुत्तमम् । वस्त्रापथं प्रभासस्य नाभिस्थाने स्थितं शुभे ॥ ८४ ॥
दामोदरगृहं दृष्ट्वा सुखमाप्नोत्यनुत्तमम्। प्रभासे शुभे वस्त्रापथं नाम नाभिस्थाने स्थितं पुण्यम्॥
Verse 85
तत्राभ्यर्च्यं भवं साक्षाद्भवेद्भवसमः स्वयम् । दामोदरं स्वर्णरेखा ब्रह्मकुंडं च रैवते ॥ ८५ ॥
तत्र भवस्य साक्षादभ्यर्चनेन स्वयमेव भवसमो भवेत्। रैवते दामोदरं स्वर्णरेखा ब्रह्मकुण्डं चापि सन्ति॥
Verse 86
कुंतीश उज्जयंते तु भीमेशश्च महाप्रभः । मृगीकुंडं च सर्वस्वं क्षेत्रे वस्त्रापथे स्मृतम् ॥ ८६ ॥
वस्त्रापथक्षेत्रे कुंतीश उज्जयन्तो भीमेशश्च महाप्रभुः। मृगीकुण्डं च सर्वस्वं स्मृतं तत्र महाफलम्॥
Verse 87
एतेषु क्रमशः स्नात्वा देवानभ्यर्च्य यत्नतः । पितॄन्संतर्प्य तोयेन सर्वतीर्थफलं लभेत् ॥ ८७ ॥
एतेषु तीर्थेषु क्रमशः स्नात्वा देवान् यत्नतः समभ्यर्च्य। पितॄन् तोयेन संतर्प्य सर्वतीर्थफलं लभेत्॥
Verse 88
दुन्नाबिले नरः स्नात्वा भुक्तिभोगो दिवं व्रजेत् । गंगेश्वरं ततोऽभ्यर्च्य गंगास्नानफलं लभेत् ॥ ८८ ॥
दुन्नाबिले स्नात्वा नरः भुक्तिभोगान् प्राप्य दिवं व्रजेत्। ततः गंगेश्वरं समभ्यर्च्य गंगास्नानफलं लभेत्॥
Verse 89
गिरौ रैवतके देवि संति तीर्थान्यनेकशः । तेषु स्नात्वा नरो भक्त्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् ॥ ८९ ॥
गिरौ रैवतके देवि तीर्थान्यनेकानि सन्ति। तेषु स्नात्वा नरो भक्त्या ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् समभ्यर्चयेत्॥
Verse 90
इंद्रादिलोकपान्प्रार्च्य भुक्तिं मुक्तिं च विंदति । एतान्युद्देशतस्तीर्थान्युक्तानि तव सुंदरी ॥ ९० ॥
इन्द्रादिलोकपालान् सम्यक् सम्पूज्य मनुजः भुक्तिं च मुक्तिं च लभते। एवं हे सुन्दरी, एतानि तीर्थानि तव संक्षेपतः प्रोक्तानि॥
Verse 91
अवांतराण्यनंतानि तानि वक्तुं न शक्यते । एकैकस्यापि तीर्थस्य संति विस्तरतः कथाः ॥ ९१ ॥
अवांतरकथाः अनन्ताः; ताः सर्वाः वक्तुं न शक्यन्ते। एकैकस्यापि तीर्थस्य विस्तरतः बहवः कथाप्रसङ्गाः सन्ति॥
Verse 92
अतः संक्षिप्य गदितं मया पुण्यं प्रभासजम् । न प्रभाससमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु मोहिनि ॥ ९२ ॥
अतः प्रभासजं पुण्यं मया संक्षेपतः कथितम्। हे मोहिनि, त्रिषु लोकेषु प्रभाससमं तीर्थं न विद्यते॥
Verse 93
यत्र स्नातोऽपि मनुजः स्वर्गिंणा स्पर्द्धते शुभे । माहात्म्यं च प्रभासस्य लिखितं वर्तते गृहे ॥ ९३ ॥
यत्र स्नातोऽपि मनुजः, हे शुभे, स्वर्गिणा सह स्पर्धते। यस्य गृहे च प्रभासस्य माहात्म्यं लिखितं वर्तते॥
Verse 94
यत्र तत्र न भीतिः स्याद्भूतचौराहिशत्रुजा । यः श्रृणोति नरो भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः ॥ ९४३ ॥
यत्र तत्र न भीतिः स्यात् भूतचौराहिशत्रुजाः। यः शृणोति नरः भक्त्या, श्रावयेद्वा समाहितः॥
Verse 95
प्रभासतीर्थमाहात्म्यं सोऽपि सद्गतिमाप्नुयात् ॥ ९५ ॥
प्रभासतीर्थमाहात्म्यं यः श्रद्धया शृणुयाद् जपेद् वा, सोऽपि पुण्यलोकं सद्गतिं चावाप्नुयात् ॥
Verse 96
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे प्रभासतीर्थमाहात्म्यं नाम सप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७० ॥
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे ‘प्रभासतीर्थमाहात्म्यं’ नाम सप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः ॥
The chapter explicitly states that bathing at Prabhāsa tīrtha and duly worshipping Somanātha results in liberation; the claim functions within Purāṇic tīrtha-theology where kṣetra, deity-presence, and correct vidhi (bath, worship, offerings) together constitute a complete mokṣa-sādhana.
Alongside snāna, Vasu repeatedly prescribes pūjā of specific liṅgas/deities, fasting and niyamas, tarpaṇa to devas and pitṛs, śrāddha and piṇḍa offerings at designated sites, and orderly, sequential visitation—treating the pilgrimage as a structured ritual program (vrata-kalpa in a geographic form).
It asserts that devoted listening or recitation removes fears (from spirits, thieves, serpents, enemies), grants auspicious destiny, and that keeping the written account in one’s home confers continuing benefit—positioning śravaṇa/pāṭha as a parallel means of merit when physical travel is limited.