Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

दुर्वासेशं च पिंगेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते । भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति ॥ ६९ ॥

durvāseśaṃ ca piṃgeśaṃ prārcya pāpairvimucyate | bhadrāyāḥ saṃgame snātvā naro bhadrāṇi paśyati || 69 ||

दुर्वासेशं च पिङ्गेशं प्रार्च्य पापैर्विमुच्यते। भद्रायाः संगमे स्नात्वा नरो भद्राणि पश्यति॥

दुर्वासेशम्Durvāseśa (a deity)
दुर्वासेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्वासा + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दुर्वासा-ईश (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lord associated with Durvāsā’)
and
:
Avyaya (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
पिंगेशम्Piṅgeśa (a deity)
पिंगेशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपिङ्ग + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—पिङ्ग-ईश (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘tawny/colored lord’)
प्रार्च्यhaving worshipped
प्रार्च्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र√अर्च् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having worshipped’
पापैःby sins
पापैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
विमुच्यतेis freed / is released
विमुच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√मुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (Passive)
भद्रायाःof (the river) Bhadrā
भद्रायाः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
संगमेat the confluence
संगमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘having bathed’
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भद्राणिauspicious things / good fortunes
भद्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Suta (narrating Narada Purana’s tirtha-mahatmya section; teachings attributed within the Narada tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

D
Durvāseśa
P
Piṅgeśa
B
Bhadrā (river)
S
Saṅgama (confluence)

FAQs

It teaches a classic tirtha-mahātmyic principle: sins are cleansed through proper deity-worship (pūjā) and through sacred bathing (snāna) at a powerful confluence (saṅgama), resulting in bhadra—auspicious welfare and good fortune.

Bhakti is expressed here as prārcana—reverent worship of named forms (Durvāseśa and Piṅgeśa). The verse links devoted ritual worship with inner purification (pāpa-vimocana) and blessed outcomes.

Ritual practice (kalpa/ācāra) is implied: the proper performance of pūjā and tīrtha-snāna at a saṅgama. It reflects applied dharma-śāstra style guidance rather than grammar or astrology.