विष्णुः in the Ramcharitmanas

वाणीविनायकौ नमामि, यौ वर्णानाम् अर्थसंघानां रसानां छन्दसां च मङ्गलानां च कर्तारौ स्तः। भवानीशङ्करौ नमामि, यौ श्रद्धाविश्वासरूपिणौ स्तः, याभ्यां विना सिद्धाः स्वान्तःस्थम् ईश्वरं न पश्यन्ति। बोधमयं नित्यं शङ्कररूपिणं गुरुं नमामि, यम्…

यस्य स्मरणात् सिद्धिः प्राप्यते, गणानां नायकः, गजाननः, बुद्धेः राशिः, शुभगुणानां च आलयः - सः माम् अनुगृह्णातु। यस्य कृपया मूकः वाचालः भवति, पङ्गुः च दुर्गमं गिरिं आरोहति, कलियुगस्य सर्वमलानां च दहनकर्ता - सः दयालुः मे कृपां करोतु। यः…

अत्र स्नानस्य फलं तत्कालमेव दृश्यते: काका: कोकिला: भवन्ति, बका: च हंसा: भवन्ति। इदं श्रुत्वा कोऽपि आश्चर्यं मा कुर्यात्, हि सत्संगतेः महिमा न गोपनीया वस्तु अस्ति। वाल्मीकिः, नारदः, कलशजन्मा अगस्त्यः च स्वस्व मुखेन स्वस्व भवितव्यं…

पुनश्च दुष्टानां समूहाय भक्त्या प्रणमामि, ये हेतुं विनैव स्वहितेभ्यः प्रतिकूला भवन्ति। परहितं तेषां हानिः, परलाभः तेषां अहितम्; परनाशे हर्षं प्राप्नुवन्ति, परसम्पतौ दुःखेन वसन्ति। हरिहरयोः यशसि ते पूर्णचन्द्रे राहुरिव; परहानौ ते…

यदा विधाता एवंविधं विवेकं ददाति, तदा मनः दोषान् त्यक्त्वा गुणेषु रतं भवति। किन्तु कालस्वभावकर्मणां प्रभावेण प्रकृतिवशं गत्वा भद्रानां भद्रता अपि कदाचित् भ्रश्यति। हरेः भक्ताः तं भ्रंशं यथा सम्यक्कुर्वन्ति, दुःखदोषाणि दलयित्वा निर्मलं यशः…

मणिमाणिकमुक्तानां या शोभा सा भुजङ्गशिरसि पर्वते गजशिरसि च तथा न शोभते। राज्ञः किरीटे तरुण्याः च तनुषु प्राप्ते सति ते सकलां शोभामधिकमानेन लभन्ते। तथैव सुकवेः कवितां विद्वांसः कथयन्ति यत् सा एकस्मिन् स्थाने जायते अन्यत्र च शोभां लभते।…

एवं स्वमनसः बलं दर्शयित्वा अहं रघुपतेः मनोहरीं कथां कथयिष्यामि। व्यासादयः बहवः श्रेष्ठाः कवयः आसन्, यैः श्रद्धया हरेः शुभं यशः वर्णितम्। तेषां चरणकमलयोः नमस्कुर्मि; सर्वान् मम मनोरथान् पूरयन्तु। कलियुगस्य कवीनां प्रणामं करोमि, यैः रघुपतेः…

रघूणां श्रेष्ठस्य रामस्य नाम्ने नमामि, यद् अग्नेः भानोः चन्द्रमसः च हेतुः। तद् एव ब्रह्मविष्णुशिवस्य स्वरूपम्, वेदानां प्राणः; तद् निर्गुणम् अनुपमं च, सर्वगुणनिधिः। तद् एव महामन्त्रं यत् महेशः स्वयं जपति, यच् च काश्यां मुक्तिहेतोः उपदेशः।…

द्वे अक्षरे मधुरे मनोहरे च स्तः; ते वर्णानां द्वे नयने, भक्तस्य च जीवस्य प्राणाः स्तः। ते स्मर्तुं सुलभे सर्वेभ्यः सुखदायके च स्तः; अस्मिन् लोके लाभभूते, परलोके च आश्रयभूते स्तः। ते वक्तुं, श्रोतुं, स्मर्तुं च अत्युत्तमानि; तुलसीदासस्य…

नाम्नः प्रसादात् शम्भुरविनाशी; अमङ्गलस्यालङ्कारस्यापि सः मङ्गलस्य खनिः। शुकः सनकादयः सिद्धाः मुनयः योगिनश्च नाम्नः प्रसादात् ब्रह्मसुखस्य भोक्तारः। नारदः नाम्नः प्रतापमजानात्; हरिः जगति प्रियः, स्वयं च हरिहरयोः प्रियः। प्रह्लादः नाम जपतः…

भरद्वाजः प्रयागे न्यवसत्, तस्य च रामपादयोः अत्यन्तमनुरागः आसीत्। स तापसः, दम्भदयाक्षमाणां निधिः, परमार्थमार्गे च परमसुजानः आसीत्। माघे मासि सूर्ये मकरराशौ प्रविष्टे सति, सर्वेऽपि तीर्थपतिं प्रयागम् आयान्ति। देवदानवकिन्नरमनुष्यश्रेण्यः…

विष्णुः यः सुराणां हिताय मानुषं तनुं धारयति सः सर्वज्ञः, यथा त्रिपुरारी शिवः। सः ज्ञानधाम श्रीपतिः असुरारिः किम् अज्ञानवत् स्वां पत्नीम् अन्वेष्यति? पुनश्च शम्भोः वचनं मृषा न भवितुम् अर्हति, यतः सर्वे जानन्ति शिवः सर्वज्ञः इति। एवं महान्…

यद्यपि शिवः बहुवारं ताम् उपदिदेश, तथापि तस्याः हृदये न अवसत्। ततः महेशः हरेः मायाबलं ज्ञात्वा हसन् अवदत्।

किन्नराः नागाः सिद्धाः गन्धर्वाः च, पत्नीभिः सहिताः सर्वे देवाः प्रस्थितवन्तः। विष्णुं ब्रह्माणं महेशं च विहाय सर्वे देवाः विमानानि निर्माय प्रस्थितवन्तः। सती व्योम्नि विमानानि नानाविधानि सुन्दराणि गच्छन्ति अपश्यत्। देवस्त्रियः मधुराणि…

तथापि अहमेकमुपायं ब्रवीमि, यः दैवसाहाये सति सिध्यति। यथा वरं तव प्रति वर्णितवानस्मि, तथा उमा तं वरं प्राप्नोति, अत्र नास्ति संशयः। ये ये वरस्य दोषाः कथिताः, ते सर्वे शिवे मया अनुमिताः। यदि शंकरेण सह विवाहः भवेत्, तदा सर्वे जनाः दोषानपि…

एवमुक्त्वा नारदः हरिं स्मृत्वा गिरिजायै आशीर्वादम् अददात्। ततः गिरीशम् अवदत्, इदानीं कल्याणं भविष्यति, अतः संशयं त्यजेति।

गच्छ गिरिकन्ये तपः कुरु; नारदेन उक्तं सत्यमिति विचारय। इयं मतिः मातापितृभ्यामपि रोचते, यतः तपः सुखप्रदं दुःखदोषनाशकं च। तपोबलेन विधाता ब्रह्मा सृष्टिं विधत्ते; तपोबलेन विष्णुः सकलं जगत् रक्षति। तपोबलेन शम्भुः संहारं करोति; तपोबलेन शेषः…

चिदानन्दः सुखधाम मोहमदकामरहितः शिवः भूमौ सञ्चरन् सर्वलोकाभिरामं हरिं हृदये धारयति।

महादेवः दोषाणां धाम, विष्णुः तु सर्वगुणानां आवासः; यस्य तु मनः कस्मिन् रमते, तस्यैव सह तस्य कार्यम्।

यदुवंशे कृष्णोऽवतीर्णः भविष्यति, तदा महापृथ्वीभारः हरिष्यति। कृष्णपुत्ररूपेण तव भर्ता भविष्यति, मम वचनम् अन्यथा न भविष्यति। शङ्करस्य वाक्यं श्रुत्वा रतिः अगच्छत्। इदानीम् अन्यां कथां विस्तरेण कथयामि। देवाः सर्वसमाचारान् अजानन्, ब्रह्मादयः…