
Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn attributed in tradition to Atharvan/Angiras line; precise r̥ṣi assignment depends on Anukramaṇī)
Devata: Sādhyas, Rudras, Vasus, Ādityas (collective divine hosts)
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV; this verse conforms to anuṣṭubh-like cadence)
अथर्ववेदस्य ८.८ सूक्तं जयबन्धनस्वरूपं, अथर्वाङ्गिरसपरम्परासम्बद्धं च; यत्र दिव्यस्य “जालस्य” (जाल/इन्द्रजाल) रूपकं प्रयुज्य शत्रुसेनां गृहीत्वा निगृह्णाति, आच्छादयति, पराजयति च—विशेषतः ये दुष्टवाचा/दुर्वचनेन आक्रमन्ति तानपि। अस्मिन् सूक्ते साध्यरुद्रवसव आदित्याश्च एकीकृताः “एकोन्नताः” इव एकमेव दैवतमण्डलं समाहूयन्ते, ये प्रतिरोधं अभिभूय शत्रून् तमसा (स्तम्भकर-अन्धकारेण) आच्छादयन्ति। अन्ते पुनःपुनर्जयघोषैः (जय) सूक्तं समाप्यते, तथा शत्रूणां उपरि “आवरणं प्रसारयति” इति मुद्राकर्मणा—नीललोहितेन आच्छादनेन—विधिः परिसमाप्यते, कार्यसिद्धिं च सूचयति।
Mantra 1
शत्रुपराजयः। इन्द्रो॑ मन्थतु॒ मन्थि॑ता श॒क्रः शूरः॑ पुरंद॒रः । यथा॒ हना॑म॒ सेना॑ अ॒मित्रा॑णां सहस्र॒शः
शत्रुपराजयः। इन्द्रो मन्थतु मन्थिता शक्रः शूरः पुरंदरः। यथा हनाम सेना अमित्राणां सहस्रशः॥
Mantra 2
पू॒ति॒रज्जुरु॑प॒ध्मानी॒ पूतिं॒ सेनां॑ कृणोत्व॒मूम्। धू॒मम॒ग्निं प॑रा॒दृश्या॒मित्रा॑ हृ॒त्स्वा द॑धतां भ॒यम्
पूतिरज्जुरुपध्मानी अमूं सेनां पूतिं कृणोतु। धूममग्निं परादृश्यामित्रा हृत्स्वा दधतां भयम्॥
Mantra 3
अ॒मून॑श्वत्थ॒ निः शृ॑णीहि॒ खादा॒मून् ख॑दिराजि॒रम्। ता॒जद्भङ्ग॑ इव भजन्तां॒ हन्त्वे॑नान् वध॑को व॒धैः
अमूनश्वत्थ निः शृणीहि खादामून् खदिराजिरम्। ताजद्भङ्ग इव भजन्तां हन्त्वेनान् वधको वधैः॥
Mantra 4
प॒रु॒षान॒मून् प॑रुषा॒ह्वः कृ॑णोतु॒ हन्त्वे॑ना॒न् वध॑को व॒धैः । क्षि॒प्रं श॒र इ॑व भजन्तां बृहज्जा॒लेन॒ संदि॑ताः
परुषानमून् परुषाह्वः कृणोतु हन्त्वेनान् वधको वधैः। क्षिप्रं शर इव भजन्तां बृहज्जालेन संदिताः॥
Mantra 5
अ॒न्तरि॑क्षं॒ जाल॑मासीज्जालद॒ण्डा दिशो॑ म॒हीः । तेना॑भि॒धाय॒ दस्यू॑नां श॒क्रः सेना॒मपा॑वपत्
अन्तरिक्षं जालमासीत्, जालदण्डा दिशो महीः। तेनाभिधाय दस्यूनां शक्रः सेनामपावपत्॥
Mantra 6
बृ॒हद्धि जालं॑ बृह॒तः श॒क्रस्य॑ वा॒जिनी॑वतः । तेन॒ शत्रू॑न॒भि सर्वा॒न् न्युऽब्ज॒ यथा॒ न मुच्या॑तै कत॒मश्च॒नैषा॑म्
बृहद्धि जालं बृहतः शक्रस्य वाजिनीवतः। तेन शत्रूनभि सर्वान् न्युब्ज यथा न मुच्यतै कतमश्चनैषाम्॥
Mantra 7
बृ॒हत् ते॒ जालं॑ बृह॒त इ॑न्द्र शूर सहस्रा॒र्घस्य॑ श॒तवी॑र्यस्य । तेन॑ श॒तं स॒हस्र॑म॒युतं॒ न्यऽर्बुदं ज॒घान॑ श॒क्रो दस्यू॑नामभि॒धाय॒ सेन॑या
बृहत्ते जालं, हे इन्द्र शूर; बृहद् सहस्रार्घस्य शतवीर्यस्य। तेन शक्रः सेनयाभिधाय दस्यूनां शतं सहस्रमयुतं न्यर्बुदं च जघान।
Mantra 8
अ॒यं लो॒को जाल॑मासीच्छ॒क्रस्य॑ मह॒तो म॒हान्। तेना॒हमि॑न्द्रजा॒लेना॒मूंस्तम॑सा॒भि द॑धामि॒ सर्वा॑न्
अयं लोको जालमासीच्छक्रस्य महतो महान्। तेनेन्द्रजालेनामूंस्तमसाभि दधामि सर्वान्।
Mantra 9
से॒दिरु॒ग्रा व्यृऽद्धि॒रार्ति॑श्चानपवाच॒ना। श्रम॑स्त॒न्द्रीश्च॒ मोह॑श्च॒ तैर॒मून॒भि द॑धामि॒ सर्वा॑न्
सेदिरुग्रा व्यृद्धिरार्तिश्चानपवाचना। श्रमस्तन्द्रीश्च मोहश्च तैरमूनभि दधामि सर्वान्।
Mantra 10
मृ॒त्यवे॒ऽमून् प्र य॑च्छामि मृत्युपा॒शैर॒मी सि॒ताः । मृ॒त्योर्ये अ॑घ॒ला दू॒तास्तेभ्य॑ एना॒न् प्रति॑ नयामि ब॒द्ध्वा
मृत्यवेऽमून् प्र यच्छामि; मृत्युपाशैरमी सिताः। मृत्योर्ये अघला दूतास्तेभ्य एतान् प्रति नयामि बद्ध्वा।
Mantra 11
नय॑ता॒मून् मृ॑त्युदूता॒ यम॑दूता॒ अपो॑म्भत । प॒रः॒स॒ह॒स्रा ह॑न्यन्तां तृ॒णेढ्वे॑नान् म॒त्यं भ॒वस्य॑
नयतामून् मृत्युदूता यमदूता अपोम्भत। परःसहस्रा हन्यन्तां तृणेढ्वेनान् मर्त्यं भवस्य।
Mantra 12
सा॒ध्या एकं॑ जालद॒ण्डमु॒द्यत्य॑ य॒न्त्योज॑सा । रु॒द्रा एकं॒ वस॑व॒ एक॑मादि॒त्यैरेक॒ उद्य॑तः
साध्याः एकं जालदण्डम् उद्यत्य ओजसा यन्ति। रुद्रा एकं वसव एकम्; आदित्यैः सह एक उद्यतः।
Mantra 13
विश्वे॑ दे॒वाः उ॒परि॑ष्टादु॒ब्जन्तो॑ य॒न्त्वोज॑सा । मध्ये॑न॒ घ्नन्तो॑ यन्तु॒ सेना॒मङ्गि॑रसो म॒हीम्
विश्वे देवाः उपरिष्टाद् उब्जन्तः ओजसा यन्तु। मध्येन् घ्नन्तो यन्तु अङ्गिरसः महतीं सेनाम्।
Mantra 14
वन॒स्पती॑न् वानस्प॒त्यानोष॑धीरु॒त वी॒रुधः॑ । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पादिष्णामि॒ यथा॒ सेना॑म॒मूं हन॑न्
वनस्पतीन् वानस्पत्यान् ओषधीः उत वीरुधः—द्विपादश्चतुष्पादश्च इष्णामि, यथा तेऽमूं सेनाम् हन्युः।
Mantra 15
ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒रसः॑ स॒र्पान् दे॒वान् पु॑ण्यज॒नान् पितॄ॒न्। दृ॒ष्टान॒दृष्टा॑निष्णामि॒ यथा॒ सेना॑म॒मूं हन॑न्
गन्धर्वाप्सरसः सर्पान् देवान् पुण्यजनान् पितॄन्—दृष्टान् अदृष्टान् इष्णामि, यथा तेऽमूं सेनाम् हन्युः।
Mantra 16
इ॒म उ॒प्ता मृ॑त्युपा॒शा याना॒क्रम्य॒ न मु॒च्यसे॑ । अ॒मुष्या॑ हन्तु॒ सेना॑या इ॒दं कूटं॑ सहस्र॒शः
इमे उप्ता मृत्यु-पाशाः; यान् आक्रम्य न मुच्यसे। अमुष्याः सेनायाः इदं कूटं सहस्रशः हन्तु।
Mantra 17
घ॒र्मः समि॑द्धो अ॒ग्निना॒यं होमः॑ सहस्र॒हः । भ॒वश्च॒ पृश्नि॑बाहुश्च॒ शर्व॒ सेना॑म॒मूं ह॑तम्
अग्निना समिद्धोऽयं घर्मो होमः सहस्रहा। भवश्च पृश्निबाहुश्च शर्वः—सेनाम् अमूं हत।
Mantra 18
मृ॒त्योराष॒मा प॑द्यन्तां॒ क्षुधं॑ से॒दिं व॒धं भ॒यम्। इन्द्र॑श्चाक्षुजा॒लाभ्यां॒ शर्व॒ सेना॑म॒मूं ह॑तम्
मृत्योर् आषमाः पद्यन्ताम्—क्षुधं सेदिं वधं भयम्। इन्द्रश्च चाक्षुजालाभ्यां शर्वः—सेनाम् अमूं हत।
Mantra 19
परा॑जिताः॒ प्र त्र॑सतामित्रा नु॒त्ता धा॑वत॒ ब्रह्म॑णा । बृह॒स्पति॑प्रनुत्तानां॒ मामीषां॑ मोचि कश्चन
पराजिताः सन्तोऽमित्राः प्र त्रसन्ताम्; ब्रह्मणा नुत्ताः धावत। बृहस्पतिप्रनुत्तानाम् एतेषां मध्ये कश्चनापि न मोच्यताम्।
Mantra 20
अव॑ पद्यन्तामेषा॒मायु॑धानि॒ मा श॑कन् प्रति॒धामिषु॑म्। अथै॑षां ब॒हु बिभ्य॑ता॒मिष॑वः घ्नन्तु॒ मर्म॑णि
एतेषाम् आयुधानि अव पद्यन्ताम्; प्रतिधाम् इषुम् स्थापयितुं मा शकन्। अथ एते बहु बिभ्यताम्; इषवः एतान् मर्मणि घ्नन्तु।
Mantra 21
सं क्रो॑शतामेना॒न् द्यावा॑पृथि॒वी सम॒न्तरि॑क्षं स॒ह दे॒वता॑भिः । मा ज्ञा॒तारं॒ मा प्र॑ति॒ष्ठां वि॑दन्त मि॒थो वि॑घ्ना॒ना उप॑ यन्तु मृ॒त्युम्
द्यावापृथिवी समन्तरिक्षं च देवताभिः सह एतान् सं क्रोशयताम्। मा ज्ञातारं मा प्रतिष्ठां विदन्तु; मिथो विघ्नानाः मृत्युम् उप यन्तु।
Mantra 22
दिश॒श्चत॑स्रोऽश्वत॒र्यो देवर॒थस्य॑ पुरो॒डाशाः॑ श॒फा अन्तरि॑क्षमु॒द्धिः । द्यावा॑पृथि॒वी पक्ष॑सी ऋ॒तवो॒ऽभीश॑वोऽन्तर्दे॒शाः किं॑क॒रा वाक् परि॑रथ्यम्
दिशश्चतस्रोऽश्वतर्यो देवरथस्य पुरोडाशाः पुरोऽडाशा आहारः। शफाः अन्तरिक्षमुद्धिः। द्यावापृथिवी पक्षसी। ऋतवोऽभीशवः। अन्तर्देशाः किंकराः। वाक् परिरथ्यं (परितो रथस्य गमनमार्गः)।
Mantra 23
सं॒व॒त्स॒रो रथः॑ परिवत्स॒रो र॑थोप॒स्थो वि॒राडी॒षाग्नी र॑थमु॒खम्। इन्द्रः॑ सव्य॒ष्ठाश्च॒न्द्रमाः॒ सार॑थिः
संवत्सरो रथः। परिवत्सरो रथोपस्थः। विराड् ईषा। अग्निर्थमुखम्। इन्द्रः सव्ये तिष्ठति। चन्द्रमाः सारथिः।
Mantra 24
इ॒तो ज॑ये॒तो वि ज॑य॒ सं ज॑य॒ जय॒ स्वाहा॑ । इ॒मे ज॑यन्तु॒ परा॒मी ज॑यन्तां॒ स्वाहै॒भ्यो दु॒राहा॒मीभ्यः॑ । नी॒ल॒लो॒हि॒तेना॒मून॒भ्यव॑तनोमि
इतो जयेतो, विजय; संजय; जय—स्वाहा। इमे जयन्तु; परामी जयन्ताम्—स्वाहा। एभ्यो दुराहामीभ्यः, नीललोहितेन अमून् अभ्यवतनोमि।
It is primarily an Abhicarika (combative) and rakṣohā (anti-hostile) hymn, aimed at binding and disabling opponents and securing victory rather than curing disease.
In this sukta it functions as Indra/Śakra’s “net” power—an ensnaring, confounding force used to trap adversaries and place them under tamas (ritualized darkness/ineffectiveness).
It marks a concluding ‘covering’ act: a blue-red cloth/cord/pigment is spread or extended toward the foe as a ritual seal that symbolically veils, suppresses, and subjugates the hostile party.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.