
Rishi: Atharvanic tradition; hymn-level attribution varies by anukramaṇī.
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires full metrical verification).
मित्रावरुणयोः प्रति एषः सप्तर्चो मन्त्रः नैतिक-याज्ञिकं “मोचनम्” इव प्रवर्तते। अंहसः—पापात्, दुःखात्, तथा मृषावाद-अपवाद-भङ्गसत्यजन्याद् संकोचात्—विमोचनं याचते। देवौ ऋतस्य रक्षकौ सत्यवादिनां च सहायौ इति स्तौति; प्रसिद्धानां जनानां प्रति तयोः पूर्वरक्षणानि स्मारयन्, पाठकस्यापि तादृशीं रक्षाधिकार-शक्तिं प्रवर्तयितुं प्रयुङ्क्ते। “अंहसः अस्मान् मुञ्चतम्” इति पुनःपुनर्याचना अस्य सूक्तस्य पापमोचनत्वं रक्षात्वं च, विशेषतः सामाजिक-वैधानिक-विवादेषु, सूचयति।
Mantra 1
पापमोचनम् । म॒न्वे वां॑ मित्रावरुणावृतावृधौ॒ सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॑ । प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
मित्रावरुणौ वां मन्वे—ऋतावृधौ, सचेतसौ, द्रुह्वणो यौ नुदेथे। भरेषु सत्यावानम् अवथः। अंहसः पापाच्च दुःखाच्च नः मुञ्चतम्।
Mantra 2
सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॒ प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु । यौ गच्छ॑थो नृ॒चक्ष॑सौ ब॒भ्रुणा॑ सु॒तं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
सचेतसौ द्रुह्वणो यौ नुदेथे; भरेषु सत्यावानम् अवथः। यौ गच्छथो नृचक्षसौ बभ्रुणा सुतम्—अंहसः पापाच्च दुःखाच्च नः मुञ्चतम्।
Mantra 3
यावङ्गि॑रस॒मव॑थो॒ याव॒गस्तिं॒ मित्रा॑वरुणा ज॒मद॑ग्नि॒मत्रिम्। यौ क॒श्यप॒मव॑थो॒ यौ वसि॑ष्ठं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
यावङ्गिरसमवथो यावगस्तिं मित्रावरुणा जमदग्निमत्रिम्। यौ कश्यपमवथो यौ वसिष्ठं तौ नो मुञ्चतमंहसः॥
Mantra 4
यौ श्या॒वाश्व॒मव॑थो वाध्र्य॒श्वं मित्रा॑वरुणा पुरुमी॒ढमत्रिम्। यौ वि॑म॒दमव॑थः स॒प्तव॑ध्रिं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
यौ श्यावाश्वमवथो वाध्र्यश्वं मित्रावरुणा पुरुमीढमत्रिम्। यौ विमदमवथः सप्तवध्रिं तौ नो मुञ्चतमंहसः॥
Mantra 5
यो भ॒रद्वा॑जमव॑थो॒ यौ ग॒विष्ठि॑रं वि॒श्वामि॑त्रं वरुण मित्र॒ कुत्स॑म्। यौ क॒क्षीव॑न्त॒मव॑थः प्रोत कण्वं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
यो भरद्वाजमवथो यौ गविष्ठिरं विश्वामित्रं वरुण मित्र कुत्सम्। यौ कक्षीवन्तमवथः प्रोत कण्वं तौ नो मुञ्चतमंहसः॥
Mantra 6
यौ मेधा॑तिथि॒मव॑थो॒ यौ त्रि॒शोकं॒ मित्रा॑वरुणावु॒शनां॑ का॒व्यं यौ। यौ गोत॑म॒मव॑थः प्रोत मुद्ग॑लं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
यौ मेधातिथिमवथो यौ त्रिशोकं मित्रावरुणावुशनां काव्यं यौ। यौ गोतममवथः प्रोत मुद्गलं तौ नो मुञ्चतमंहसः॥
Mantra 7
ययो॒ रथः॑ स॒त्यव॑र्त्म॒र्जुर॑श्मिर्मिथु॒या चर॑न्तमभि॒याति॑ दू॒षय॑न्। स्तौमि॑ मि॒त्रावरु॑णौ नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
ययो रथः सत्यवर्त्मा ऋजुरश्मिर्मिथुया चरन्तमभियाति दूषयन्। स्तौमि मित्रावरुणौ नाथितो जोहवीमि तौ नो मुञ्चतमंहसः॥
Aṃhas is a broad word for sin and the distress or constriction that follows it—misfortune, anxiety, or harm arising from wrongdoing, deceit, or hostile accusation.
Together they govern truth and covenant: Mitra stabilizes agreements and social trust, while Varuṇa enforces ṛta and can bind or release moral fault. Their joint power suits situations involving oaths, disputes, and purification.
No. The hymn is primarily a truth-and-release invocation. A simple practice uses clean water and sincere satya-saṅkalpa; optional offerings or a symbolic cord can reinforce the ‘unbinding’ intention.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.