Kanda 14

अथर्ववेदस्य चतुर्दशः काण्डः ‘विवाहकाण्डः’ इति प्रसिद्धः। अत्र द्वयोः दीर्घयोः सूक्तयोः (अ.वे. १४.१–१४.२) विवाहसमये प्रयोज्यानि मन्त्राः संगृहीताः सन्ति, ये वध्वाः पितृगृहात् पतिगृहं प्रति गमनं सत्येन ऋतेन च अधिष्ठितं धर्म्यं सामाजिकतया च विधिसम्मतं संक्रमणं इति पावयन्ति। एतत् काण्डं कर्मविधिरूपेण वर्तते—आशीर्वादाः, यात्राक्रमाः, गृह्यकर्माणि, दाम्पत्यैक्यस्थापनं च विवाहस्य विशिष्टेषु क्षणेषु प्रयोज्यैः मन्त्रैः अभिव्यज्यन्ते। विवाहः अत्र लोकधर्मेण अनुमतः, विश्वव्यवस्थया च देवसाक्षिणा समर्थितः संस्थानरूपेण निरूप्यते; गृहस्य सौभाग्यं, समृद्धिः, प्रजाजननं, दीर्घायुः, परस्परप्रीतिः, कुलसमन्वयश्च देवैः (यथा सविता, पूषा, अश्विनौ, अग्निः, सोमः) रक्षिताः स्युः इति प्रार्थ्यते।