Atharva Veda 1.2.3: Kanda 1, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 3

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

वृ॒क्षं यद्गावः॑ परिषस्वजा॒ना अ॑नुस्फु॒रं श॒रमर्च॑न्त्यृ॒भुम्। शरु॑म॒स्मद्या॑वय दि॒द्युमि॑न्द्र

Recitation with translationAtharva Veda 1.2.3

IAST Transliteration

vṛkṣáṃ yád gā́vaḥ pariṣasvajāná anusphuráṃ śarám arcánty ṛbhúm | śarúm asmád yāvaya didyúm índra

English Translation (Griffith/Whitney)

When round the tree the cows, close-clasping, gather, and praise the deft Ṛbhu with the quivering arrow— That arrow from us drive thou far away, O Indra, the flashing bolt.

Translation

वृक्षं यद्गावः परिषस्वजानाः अनुस्फुरं शरम् अर्चन्त्यृभुम्। शरुमस्मद् यावय दिद्युमिन्द्र।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that
• यत्: कर्म (सम्बन्ध/अन्वय)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: —
• Type: Indeclinable (Preverb) / Adverb
• Root: परि

• सस्वजानाः: having embraced/clasped
• सस्वजानाः: कर्तृ (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Participle (Perfect active) used adjectivally
• Root: स्वञ्ज् (धातु) → सस्वज् (परि+स्वञ्ज्) ; कृदन्त-प्रातिपदिक

• अनुस्फुरम्: quivering/jerking along
• अनुस्फुरम्: कर्म (कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective (descriptive) / participial adjective
• Root: स्फुर् (धातु) + अनु; कृदन्त-प्रातिपदिक (वर्तमानकृदन्त/विशेषण-भाव)

• शरम्: reed/arrow (shaft)
• शरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)

• अर्चन्ति: they praise/chant
• अर्चन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• ऋभुम्: Ṛbhu (a divine artisan)
• ऋभुम्: कर्म
• Type: Proper noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)

• शरुम्: missile/arrow; (harmful) dart
• शरुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरु (प्रातिपदिक)

• अस्मत्: from us/our
• अस्मत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यावय: drive away!
• यावय: क्रिया
• Type: Verb (imperative)
• Root: यावय् (धातु; causative sense ‘to drive away’)

• दिद्युम्: (flashing) missile/bolt; gleam
• दिद्युम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिद्यु (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Proper noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (requires hymn-level colophon confirmation for AVŚ 1.2 in the chosen edition).

Devata: Indra (as repeller of missiles; with mention of Ṛbhu as invoked/celebrated figure).

Chandas: Mixed/Triṣṭubh-like cadence (to be confirmed against pada count and editional metrical marking).

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: bhayankara