Varaha Purana - Adhyaya 136
Varaha PuranaAdhyaya 136127 Shlokas

Adhyaya 136: A Sūtra-like Manual of Expiations for Ritual Transgressions

Prāyaścittakarmasūtra

Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse

W rozszerzonym dialogu Varāha poucza Pṛthivī o prāyaścitta (ekspiacji) za naruszenia protokołu rytualnego związane z „mama karmāṇi”, przepisanymi przez Varāhę praktykami. Rozdział klasyfikuje konkretne wykroczenia: dotknięcie lampy rytualnej (dīpa), podejście po kontakcie z nieczystością z miejsca kremacji, składanie niewłaściwych substancji oraz naruszanie czystości i etykiety, i łączy je z karmicznymi skutkami opisanymi jako zdegradowane odrodzenia (takie jako szakal, sęp, piśāca) oraz marginalizacja społeczna. Varāha następnie przedstawia naprawcze reguły: wzorce postu (caturthabhakta, aṣṭabhakta), akśāya-śayana (spanie pod otwartym niebem), przyjmowanie pañcagavya oraz praktyki oparte na tithi, zwłaszcza śuklapakṣa-dvādaśī. Pytania Pṛthivī o śmaśāna wywołują etiologiczny opis łączący odkupienie grzechów Rudry z postrzeganym zanieczyszczeniem miejsca, ujmując ziemskie miejsca jako etycznie ukształtowane przez dawne czyny i wymagające zdyscyplinowanego ludzkiego postępowania.

Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

Prāyaścitta (expiation) as ritual-ethical repairŚuklapakṣa-dvādaśī as calendrical marker for observancePañcagavya as a purification mediumĀkāśaśayana (sleeping in the open) and regulated diet (caturthabhakta/aṣṭabhakta)Śmaśāna (cremation ground) as a morally charged landscapeKarmic causality expressed through rebirth typologies and social degradationBhāgavata identity and disciplined ācāra (conduct) as remediation
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 136

Shlokas in Adhyaya 136

Verse 1

अथ प्रायश्चित्तकर्मसूत्रम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ दीपं स्पृष्ट्वा तु यो देवि मम कर्माणि कारयेत् ॥ तस्यापराधाद्वै भूमे पापं प्राप्नोति मानवः

Teraz (rozpoczyna się) zbiór reguł dla czynów pokutnych. Śrī Varāha rzekł: 'O Bogini, jeśli ktoś po dotknięciu lampy przystępuje do wykonywania moich obrzędów, wtedy z powodu tego wykroczenia, o Ziemia, człowiek zaciąga przewinienie.'

Verse 2

तच्छृणुष्व महाभागे कथ्यमानं मया अनघे ॥ जायते षष्टिवर्षाणि कुष्ठी गात्रपरिप्लुतः

Wysłuchaj tego, o szczęśliwa i bez skazy, gdy ja to wyjaśniam: rodzi się na sześćdziesiąt lat jako trędowaty, z ciałem przesyconym chorobą.

Verse 3

चाण्डालस्य गृहे तत्र एवमेतन्न संशयः ॥ एवं भुक्त्वा तु तत्कर्म मम क्षेत्रे मृतो यदि

W domu czandali tam się rodzi - tak właśnie jest; nie ma wątpliwości. A jeśli po takim przeżyciu skutków tego czynu ktoś umrze w mojej świętej domenie...

Verse 4

मद्भक्तश्चैव जायेत शुद्धे भागवते गृहे ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि दीपस्य स्पर्शनाद्भुवि

Wtedy zaprawdę narodzi się jako Mój czciciel, w czystym domu bhagaty. Ogłoszę pokutę na ziemi za czyn dotknięcia lampy.

Verse 5

तरन्ति मनुजा येन कष्टं चाण्डालयोनिषु ॥ यस्य कस्यापि मासस्य शुक्लपक्षे च द्वादशी

Dzięki temu ludzie przekraczają cierpienie narodzin wśród czandalów. Dwunastego dnia księżyca (dvādaśī) jasnej połowy, w jakimkolwiek miesiącu...

Verse 6

चतुर्थभक्तमाहारमाकाशशयने स्वपेत् ॥ दीपं दत्त्वापराधाद्वै तरन्ति मनुजा भुवि

Niechaj ktoś spożywa posiłek tylko jako 'czwarty' i śpi na otwartym, nieosłoniętym łożu. Ofiarując lampę, ludzie na ziemi przekraczają wykroczenie.

Verse 7

शुचिर्भूत्वा यथान्यायं मम कर्मपथे स्थितः ॥ एतत्ते कथितं भद्रे स्पर्शने दीपकस्य तु

Stawszy się czystym i trwając, zgodnie z właściwą regułą, na ścieżce moich obrzędów - to zostało ci powiedziane, o łaskawa, dotyczące dotknięcia lampy.

Verse 8

संसारशोधनं चैव यत्कृत्वा लभते शुभम् ॥ श्मशानं यो नरो गत्वा अस्नात्वैव तु मां स्पृशेत्

I to również jest oczyszczeniem samsary; wykonując to, osiąga się pomyślne dobro: jeśli człowiek, udałszy się na cmentarz, dotknie Mnie bez kąpieli...

Verse 9

मम दोषापराधस्य शृणु तत्त्वेन यत्फलम् ॥ जम्बुको जायते भूमौ वर्षाणां नव पञ्च च ॥

Wysłuchaj w prawdzie skutku mojej winy i występku: rodzi się na ziemi jako szakal przez dziewięć i pięć lat, to jest czternaście lat.

Verse 10

पिशाचो जायते तत्र वर्षाणि नव पञ्च च ॥ ततस्तु कुणपोच्छिष्टं त्रिंशद्वर्षाणि खादति ॥

Tam rodzi się jako piśaća przez dziewięć i pięć lat, czyli czternaście lat; potem spożywa szczątki zwłok przez trzydzieści lat.

Verse 11

ततो नारायणाच्छ्रुत्वा धरणी वाक्यमब्रवीत् ॥ एतन्मे परमं गुह्यं लोकनाथ जनार्दन ॥

Wtedy, usłyszawszy to od Nārāyaṇy, Dharaṇī przemówiła tymi słowami: „To jest dla mnie najwyższa tajemnica, o Panie świata, o Janārdano.”

Verse 12

परं कौतूहलं देव निखिलं वक्तुमर्हसि ॥ श्मशानं पुण्डरीकाक्ष ईश्वरेण प्रशंसितम् ॥

O Dewo, powinieneś wyjaśnić tę całą sprawę głębokiej ciekawości: miejsce kremacji, o Lotosookie, jest wychwalane przez Īśvarę.

Verse 13

किं त्वत्र त्रिगुणं देव पवित्रे शिवभाषिते ॥ स तव रमते नित्यं भगवान्स्तु महामतिः ॥

Lecz czym jest trójaka natura tutaj, o Dewo, w tej uświęcającej sprawie mówionej przez Śiwę? Ten Wielkouduchowy Pan bowiem nieustannie się nią raduje.

Verse 14

कपालं गृह्य देवोऽत्र दीप्तिमन्तं महौजसम् ॥ प्रशंसितं च रुद्रेण भवता किं विनिन्दितम् ॥

Tutaj Dewa, wziąwszy czaszkę, promienną i o wielkiej mocy, jest wychwalany przez Rudrę; dlaczego więc ją ganisz?

Verse 15

श्मशानं पद्मपत्राक्ष रुद्रस्य च निशि प्रियम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि इदमाख्यानमुत्तमम् ॥

„Miejsce kremacji, o Lutosooki, jest drogie Rudrze w nocy.” Śrī Varāha rzekł: „Wysłuchaj, o Bogini, w prawdzie tego wybornego opowiadania.”

Verse 16

अद्यापि ते न जानन्ति ह्यनघे संहितव्रताः ॥ कृत्वा सुदुष्करं कर्म सर्वभूतपतिं हरिम् ॥

Nawet teraz, o Nieskalana, ci o powściągliwych ślubach nie rozumieją, choć spełnili najtrudniejszy czyn, prawdy o Harim, Panu wszystkich istot.

Verse 17

हत्वा च बालान्वृद्धांश्च त्रिपुरे रूपिणीः स्त्रियः ॥ तेन पापेन सम्बद्धो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥

A po zabiciu dzieci i starców oraz kobiet o pięknej postaci w Tripurā, jest związany przez tę grzech i nie może swobodnie działać.

Verse 18

प्रणष्टमानसैश्वर्यो नष्टा माया च योगिनः ॥ विवर्णवदनो भूत्वा तिष्ठते स महेश्वरः ॥

Ze zrujnowaną władzą umysłu i panowaniem, zniszczoną również māyā jogina, ten Maheśvara trwa, a jego oblicze stało się blade.

Verse 19

ततो ध्यातो मया देवि शङ्करः पुनरेष्यति ॥ यावत्पश्यामि तं देवं देवि दिव्येन चक्षुषा

Wtedy, o Bogini, medytowałem: 'Śaṅkara powróci znów', dopóki nie ujrzałem tego Boga, o Bogini, boskim wzrokiem.

Verse 20

नष्टं मायाबलं रुद्रं सर्वभूतमहेश्वरम् ॥ ततोऽहं तत्र गत्वा तु यष्टुकामं त्र्यम्बकम्

Rudra, wielki pan wszystkich istot, miał swą moc māyi zachwianą; wtedy udałem się tam, do Tryambaki, który pragnął dokonać ofiary.

Verse 21

नष्टसंज्ञो हतज्ञानो नष्टयोगबलोऽबलः ॥ तत ईशो मया चोक्तो वाक्यमेवं सुखावहम्

Pozbawiony świadomości, z wiedzą osłabioną i mocą jogi utraconą, tak osłabiony, wtedy Pan został przeze mnie zwrócony tymi słowy, przynoszącymi ulgę.

Verse 22

किमिदं तिष्ठसे रुद्र कश्मलेन समावृतः ॥ त्वं कर्त्ता च विकर्त्ता च विकाराकार एव च

Czemu stoisz tak, o Rudro, ogarnięty zamętem? Jesteś sprawcą i tym, który przekształca; zaprawdę jesteś samą formą i kształtem przemiany.

Verse 23

त्वं वैशाख्यं वियोगं च त्वं योनिस्त्वं परायणम् ॥ त्वमुग्रदेवदेवादिस्त्वं साम त्वं तथा दिशः

Jesteś Vaiśākhyą i rozłączeniem; jesteś źródłem-łonem, jesteś ostateczną ucieczką. Jesteś Ugrą, początkiem bogów i istot boskich; jesteś śpiewami Sāman, i podobnie kierunkami.

Verse 24

किं न बुध्यति चात्मानं गणैः परिवृतो भवान् ॥ किमिदं देवदेवेश विवर्णः पृथुलोचनः

Czyż nie rozpoznajesz siebie, choć otoczony swymi gaṇami? Czymże to jest, o Panie bogów, blady w barwie, o szerokich oczach?

Verse 25

तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन यत्पृष्टोऽसि मया भवान् ॥ स्मर योगं च मायां च पश्य विष्णोर्महात्मनः

Dlatego powiedz mi zgodnie z prawdą to, o co zostałeś przeze mnie zapytany. Przypomnij sobie jogę i māyę, i wejrzyj na te należące do Viṣṇu, wielkiego duchem.

Verse 26

तव चैव प्रियार्थाय येनाहमिह चागतः ॥ ततो मम वचः श्रुत्वा लब्धसंज्ञो महेश्वरः

I dla twego dobra zaprawdę przybyłem tutaj. Wtedy, usłyszawszy moje słowa, Maheśvara odzyskał świadomość.

Verse 27

उवाच मधुरं वाक्यं पापसंतप्तलोचनः ॥ शृणु तत्त्वेन मे देव कोऽन्योऽप्येवं करिष्यति

Wyrzekł słodkie słowa, jego oczy dotknięte występkiem: 'Słuchaj, o boże, mego opisu w prawdzie, kto inny postąpiłby w ten sposób?'

Verse 28

लब्धो योगश्च साङ्ख्यं च जातोऽस्मि विगतज्वरः ॥ त्वत्प्रसादेन जातोऽस्मि पूर्णाम्बुरिव सागरः

Joga i Sāṅkhya zostały odzyskane, i stałem się wolny od gorączkowego udręczenia. Dzięki twej łasce stałem się jak ocean wypełniony wodą.

Verse 29

अहं त्वां तु विजानामि मां त्वं जानासि माधव ॥ आवयोरन्तरं कोऽपि न पश्यति जनार्दन

Ja z pewnością cię znam, a ty znasz mnie, o Mādhavo; nikt nie dostrzega żadnej rozdzielności między nami, o Janārdano.

Verse 30

ब्रह्माणं तु विजानाति नावयोरन्तरेण हि ॥ साधु विष्णो महाभाग सर्वमायाकरण्डक

Zaprawdę, tylko Brahmā zna tę prawdę, gdyż nie ma rzeczywiście żadnej różnicy między nami. Dobrze powiedziane, o Viṣṇu, o wielce szczęśliwy, ty, który jesteś skrzynią zawierającą całą māyā.

Verse 31

एवं मह्यं हरो वाक्यमुक्त्वा भूतमहेश्वरः ॥ मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय पुनः प्रोवाच माधवि

Wypowiedziawszy mi te słowa, Hara, wielki pan istot, przyjął postawę medytacji na moment, a następnie przemówił ponownie, o Mādhavī.

Verse 32

तव विष्णो प्रसादेन मया तत्त्रिपुरं हतम् ॥ निहता दानवास्तत्र गर्भिण्यश्च निपातिताः

Dzięki twej łasce, o Viṣṇu, zniszczyłem to Tripura; tam Dānavowie zostali zabici, a nawet kobiety brzemienne zostały powalone.

Verse 33

बालवृद्धा हतास्तत्र विस्फुरन्तो दिशो दश ॥ तस्य पापस्य दोषेण न शक्नोमि विचेष्टितुम्

Tam dzieci i starcy zostali zabici; dziesięć kierunków zdaje się drżeć. Z powodu winy tego grzechu nie jestem zdolny właściwie działać.

Verse 34

प्रणष्टयोगमायश्च नष्टैश्वर्यश्च माधव ॥ किं कर्त्तव्यं मया विष्णो पापावस्थेन सम्प्रति

Moja moc jogiczna zginęła, a także moja wspaniałość pańska, o Mādhavo. Co powinienem uczynić teraz, o Viṣṇu, będąc w stanie skalonym przez grzech?

Verse 35

विष्णो तत्त्वेन मे ब्रूहि शोधनं पापनाशनम् ॥ येन वै कृतमात्रेण शुद्धो मुच्येत किल्बिषात्

O Viṣṇu, powiedz mi prawdziwie o oczyszczeniu, które niszczy grzech, przez które, gdy zostanie wykonane choć raz, staje się oczyszczonym i uwalnia się od występku.

Verse 36

एवं चिन्तात्मनस्तस्य मया रुद्रस्य भाषितम् ॥ कपालमालां गृहीत्वा समलं गच्छ शङ्कर

Gdy on, Rudra, był tak pogrążony w lękliwych myślach, rzekłem do niego: Przyjmując girlandę czaszek, idź, o Śaṅkara, do nieczystego miejsca.

Verse 37

कीदृशः समलो विष्णो यत्र गच्छामहे वयम् ॥ ततस्तस्य वचः श्रुत्वा शङ्करस्य महेश्वरि

Jaki jest ten nieczysty, o Viṣṇu, do którego mamy udać się? Wtedy, usłyszawszy słowa Śaṅkary, o Maheśvarī...

Verse 38

तत्पापशोधनार्थाय मया वाक्यं प्रभाषितम् ॥ श्मशानं समलं रुद्र पूतिको व्रणगन्धिकः

W celu oczyszczenia tego grzechu, wypowiedziałem te słowa: Cmentarz jest nieczysty, o Rudro, cuchnący, z odorem ran.

Verse 39

स्वयं तिष्ठन्ति वै तत्र मनुजा विगतस्पृहाः ॥ तत्र गृह्य कपालानि रम तत्रैव शङ्कर ॥

Tam zaprawdę ludzie przebywają z własnej woli, wolni od pożądania. Tam, przyjmując czaszki jako misy, przebywaj i oddawaj się tam rozrywce, o Śankaro.

Verse 40

तत्र वर्षसहस्राणि दिव्यान्येव दृढव्रतः ॥ ततो भक्षय मांसानि पापक्शयचिकीर्षुकः ॥

Tam przez tysiące boskich lat, niezłomny w ślubowaniu; potem spożywaj ciało, pragnąc zniszczenia grzechu.

Verse 41

हतानां चैव मांसानि ये च भोज्यास्तव प्रियाः ॥ एवं सर्वैर्गणैः सार्द्धं वस तत्र सुनिश्चितः ॥

I ciała zabitych, te które są jadalne i miłe tobie, tak wraz ze wszystkimi ganami przebywaj tam z niezachwianą determinacją.

Verse 42

पूर्णे वर्षसहस्रे तु स्थित्वा त्वं समले पुनः ॥ गच्छाश्रमपदं पश्चाद्गौतमस्य महामुनेः ॥

Gdy tysiąc lat zostanie dopełnione, po pozostaniu raz jeszcze w tym nieczystym miejscu, udaj się potem do pustelni wielkiego mędrca Gautamy.

Verse 43

तत्र ज्ञास्यसि चात्मानं गौतमाश्रमसंस्थितः ॥ प्रसादाद्गौतममुनेर्भवता गतकिल्बिषः ॥

Tam, osiadły w pustelni Gautamy, poznasz swoje własne ja; z łaski mędrca Gautamy staniesz się wolny od winy.

Verse 44

सततं पापसम्पन्नं कपालं शिरसि स्थितम् ॥ ऋषिः पातयितुं शक्तस्त्वत्प्रसादान्न सशङ्क्यः ॥

Czaszka, nieustannie obciążona grzechem, pozostaje na twojej głowie; ryszi ma moc sprawić, by spadła, z twojej łaski, co do tego nie ma wątpliwości.

Verse 45

एवं रुद्रं वरं दत्त्वा तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥ रुद्रोऽपि भ्रमते तत्र श्मशाने पापसंवृते ॥

Udzieliwszy tak Rudrze błogosławieństwa, zniknąłem tam na miejscu. Rudra również błąka się tam, na tym cmentarzu ogarniętym grzechem.

Verse 46

एतत्ते कथितं भद्रे श्मशानं मे जुगुप्सितम् ॥ विना तु कृतसंस्कारो मम कर्मपरायणः ॥

To zostało ci opowiedziane, o łagodna: cmentarz jest mi obrzydliwy. Jednak bez odbycia przepisanych obrzędów, pozostaję oddany wypełnianiu obowiązku.

Verse 47

प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि येन शुध्यति किल्बिषात् ॥ कृत्वा चतुर्थभक्षं तु दिनानि दश पञ्च च ॥

Ogłoszę pokutę, dzięki której oczyszcza się z winy. Przyjąwszy zasadę czwartego posiłku, przestrzegaj jej przez dziesięć i pięć dni.

Verse 48

आकाशशयनं कुर्यादेकवस्त्रः कुशासने ॥ प्रभाते पञ्चगव्यं च पातव्यं कर्मशोधनम् ॥

Niech śpi pod gołym niebem, odziany w jedną szatę, na siedzeniu z trawy kuśa. O świcie należy wypić pańćagawję jako środek oczyszczający czyny rytualne.

Verse 49

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मम लोकं स गच्छति ॥ पिण्याकं भक्षयित्वा तु यो देवमुपसर्पति

Wyzwolony od wszystkich grzechów, udaje się do mojego świata. A ten, kto po spożyciu pinjaki (placka oleistego) zbliża się do bóstwa, aby oddać cześć…

Verse 50

तस्य वै शृणु सुश्रोणि प्रायश्चित्तं सुशोधनम् ॥ उलूको दश वर्षाणि कच्छपस्तु समास्त्रयः

W tej sprawie, słuchaj, o o pięknych biodrach, o doskonale oczyszczającym zadośćuczynieniu. (Mówi się, że) odradza się jako sowa przez dziesięć lat, a jako żółw przez szereg lat.

Verse 51

जायते मानवस्तत्र मम कर्मपरायणः ॥ यांस्तु दोषान्प्रपश्यन्ते संसारेऽस्मिन्वसुन्धरे

Tam rodzi się człowiek - jeden oddany mojej nakazanej drodze. Lecz co do wad, które dostrzegają w tym cyklu istnienia, o Wasundharo (Ziemo)…

Verse 52

तस्य वक्ष्यामि सुश्रोणि प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ किल्बिषाद्येन मुच्येत संसारान्तं च गच्छति

Dlatego ogłoszę, o o pięknych biodrach, potężne zadośćuczynienie - dzięki któremu człowiek uwalnia się od grzechu i osiąga kres sansary.

Verse 53

यावकेन दिनैकं तु गोमूत्रेण च कारयेत् ॥ रात्रौ वीरासनं कुर्यादाकाशशयने वसेत्

Przez jeden dzień należy podjąć praktykę z ziarnem jawaka i z moczem krowy; w nocy należy przyjąć pozę wirasana i spoczywać na otwartym, nieosłoniętym łożu.

Verse 54

न स गच्छति संसारं मम लोकं स गच्छति ॥ वराहमांसनेन तु यो मम कुर्वीत प्रापणम्

Nie powraca do sansary; udaje się do mojego świata. Lecz kto złożyłby mi ofiarę z mięsa dzika…

Verse 55

यावद्रोम वराहस्य मम गात्रेषु संस्थितम् ॥ तावद्वर्षसहस्राणि नरके पच्यते भुवि

Przez tyle tysięcy lat, przez ile nawet jeden włos dzika pozostaje przyczepiony do moich członków, przez tyle tysięcy lat jest gotowany w piekle w krainach podziemnych.

Verse 56

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ वाराहेण तु मांसनेन यस्तु कुर्वीत प्रापणम्

I powiem ci coś więcej - wysłuchaj tego, o Wasundharo. Ktokolwiek złożyłby ofiarę z mięsa dzika…

Verse 57

यावत् तत्तनुसंस्थं तु भजते तु प्रतिष्ठितम् ॥ तावत्स पतते देवि सौकरीं योनिमास्थितः

Jak długo to pozostaje utrwalone w jego ciele, tak długo spada, o Bogini, przyjąwszy łono świni (odrodzenie wśród istnień świniowatych).

Verse 58

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यां गतिं सम्प्रपद्येत मम कर्मपरायणः

I powiem ci coś więcej - wysłuchaj, o Wasundharo: jaki los (gati) osiąga ten, kto jest oddany drodze przeze mnie nakazanej.

Verse 59

अन्धो भूत्वा ततो देवि जन्म चैवं प्रतिष्ठितम् ॥ एवं गत्वा तु संसारं वराहमांसप्रापणात्

Wtedy, o Bogini, stał się ślepy, a jego odrodzenie zostało ustalone w ten sposób. Tak przechodzi przez kołowrót wcieleń (saṃsāra) jako skutek spożycia mięsa dzika.

Verse 60

जायते विपुले सिद्धे कुले भागवते शुचिः ॥ विनीतः कृतसंस्कारो मम कर्मपरायणः

Rodzi się czysty w zamożnej i szlachetnej rodzinie oddanej Błogosławionemu Panu; zdyscyplinowany, który przeszedł przewidziane obrzędy oczyszczenia, i oddany działaniom zgodnym ze mną.

Verse 61

द्रव्यवाङ्गुणवांश्चैव रूपवाञ्छीलवाञ्छुचिः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य कायविशोधनम्

Obdarzony zasobami, cnotami, piękną postawą, dobrym postępowaniem i czystością, teraz ogłoszę pokutę dla niego, oczyszczenie ciała.

Verse 62

किल्बिषाद्येन मुच्येत मम कर्मपरायणः ॥ फलाहारो दिनान्सप्त सप्त मूलाशनस्तथा

Przez to może zostać uwolniony od grzechu, on, który jest oddany działaniom zgodnym ze mną: niech spożywa owoce przez siedem dni, a podobnie korzenie przez siedem dni.

Verse 63

दिनानि सप्त तिष्ठेत सप्त वै पायसेन च ॥ तक्रेण सप्त दिवसान्सप्त पावकभोजनः

Niech przestrzega tego reżimu przez siedem dni; następnie przez siedem dni zaiste z ryżowym mlekiem (pāyasa); przez siedem dni z maślanką; i przez siedem dni przyjmując pokarm przygotowany na świętym ogniu.

Verse 64

तत्र दोषं प्रवक्ष्यामि शृणु सुन्दरि तत्त्वतः ॥ दशकवर्षसहस्राणि दरिद्रो जायते पुनः

Tam ogłoszę przewinę, słuchaj, o Piękna, zgodnie z prawdą: przez dziesięć tysięcy lat rodzi się ponownie jako człowiek ubogi.

Verse 65

ततो भवेत्सुपूतात्मा मद्भक्तः स न संशयः ॥ यस्तु भागवतो भूत्वा कामरागेण मोहितः

Wtedy staje się o dobrze oczyszczonej duszy; jest moim czcicielem, o tym nie ma wątpliwości. Lecz kto, stawszy się czcicielem Błogosławionego Pana, jest omamiony namiętnością i przywiązaniem…

Verse 66

दीक्षितः पिबते मद्यं प्रायश्चित्तं न विद्यते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

Jeśli ten, kto jest konsekrowany (dīkṣita), pije napój odurzający, nie ma przewidzianej pokuty. I powiem ci coś innego, wysłuchaj tego, o Vasundharo (Ziemia).

Verse 67

अग्निवर्णां सुरां पीत्वा तेन मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन प्रायश्चित्तं समाचरेत्

Po wypiciu trunku o barwie ognia, przez to może zostać uwolniony od grzechu. Ktokolwiek wykonuje pokutę zgodnie z tą procedurą…

Verse 68

न स लिप्यति पापेन संसारं च न गच्छति ॥ कौसुम्भं चैव यः शाकं भक्षयेन्मम पूजकः

Ten nie jest skalany grzechem i nie wchodzi w kołowrót wcieleń (saṃsāra). A kto, będąc moim czcicielem, spożywa warzywo zwane kausumbha…

Verse 69

नरके पच्यते घोरे दश पञ्च च सूकरः ॥ ततो गच्छेच्छ्वयोनौ च त्रीणि वर्षाणि जम्बुकः ॥

W strasznym piekle jest gotowany; przez piętnaście lat staje się dzikiem. Następnie wchodzi do łona psa i przez trzy lata rodzi się jako szakal.

Verse 70

वर्षमेकं ततः शुध्येन्मत्कर्मणि रतः शुचिः ॥ मम लोकमवाप्नोति शुद्धो भूत्वा वसुन्धरे ॥

Potem, przez jeden rok, stając się czystym, oddanym moim obrzędom i zdyscyplinowanym, zostaje oczyszczony; i o Vasundharo, po oczyszczeniu osiąga mój świat.

Verse 71

ततो भूमिर्वचः श्रुत्वा प्रत्युवाच पुनर्हरिम् ॥ कुसुम्भशाकनैवेद्यप्रापणेन च किल्बिषात् ॥

Wtedy Ziemia, usłyszawszy te słowa, ponownie odpowiedziała Harimu: Z powodu winy popełnionej przez ofiarowanie posiłku składającego się z zieleniny kusumbha...

Verse 72

कथं मुच्येत देवेश प्रायश्चित्तं वद प्रभो ॥ श्रीवराह उवाच ॥ यो मे कुसुम्भशाकेन प्रापणं कुरुते नरः ॥

Jak można zostać uwolnionym, o Panie bogów? Powiedz pokutę, o Mistrzu. Śrī Varāha rzekł: Człowiek, który składa mi ofiarę z zieleniny kusumbha...

Verse 73

भक्षणे तु कृते कुर्याच्चान्द्रायणमतन्द्रितः ॥ प्रापणे तु कृते कुर्याद्द्वादशाहं पयोव्रतम् ॥

Jeśli spożycie nastąpiło, należy pilnie odprawić obrzęd Cāndrāyaṇa; lecz jeśli uczynkiem było jedynie ofiarowanie, należy podjąć dwunastodniową ślubę mleczną.

Verse 74

य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ न स लिप्येत पापेन मम लोकं च गच्छति ॥

Ktokolwiek wykonuje pokutę zgodnie z tą ordynacją, nie zostaje splamiony grzechem i również udaje się do mojego świata.

Verse 75

यः पारक्येण वस्त्रेण न धूतेन च माधवि ॥ प्रायश्चित्ती भवेनमूर्खो मम कर्मपरायणः ॥

O Mādhavī, ten, kto działa używając cudzego odzienia, a nie wypranego, choć oddany moim obrzędom, podlega pokucie jako człowiek błądzący.

Verse 76

करोति मम कर्माणि स्पृशते मां तदा स्थितः ॥ मृगो वै जायते देवि वर्षाणि त्रीणि सप्त च ॥

Stojąc tam, wykonuje moje obrzędy i dotyka mnie; w rezultacie, o Bogini, rodzi się jako jeleń przez trzy i siedem lat.

Verse 77

हीनपादेन जायेत चैकं जन्म वसुन्धरे ॥ मूर्खश्च क्रोधनश्चैव मद्भक्तश्चैव जायते ॥

O Vasundharo, rodziłby się z uszkodzoną stopą przez jedno wcielenie na ziemi; i rodzi się jako błądzący i gniewliwy, lecz również jako oddany mnie.

Verse 78

तस्य वक्ष्यामि सुश्रोणि प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ येन गच्छति संसारं मम भक्तो व्यवस्थितः ॥

Dla tego przypadku, o piękna w biodrach, ogłoszę potężną pokutę, dzięki której mój czciciel, niewzruszony w dyscyplinie, przekracza wędrówkę saṃsāry.

Verse 79

अष्टभक्तं ततः कृत्वा मम भक्तिपरायणः ॥ माघस्यैव तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥

Następnie, podjąwszy praktykę 'aśṭabhakta', oddany mojej bhakti, powinien obchodzić Dwādaśī jasnej połowy miesiąca Māgha.

Verse 80

तिष्ठेज्जलाशये गत्वा शान्तो दान्तो यतव्रतः ॥ अनन्यमानसो भूत्वा मम चिन्तापरायणः ॥

Udawszy się nad zbiornik wodny, powinien tam pozostawać - spokojny, opanowany i niezłomny w swojej przysiędze - stając się jednolity w umyśle, nastawiony na kontemplację mnie.

Verse 81

प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते तु दिवाकरे ॥ पञ्चगव्यं ततः पीत्वा मम कर्माणि कारयेत् ॥

O świcie, gdy noc się skończyła i słońce wzeszło, wtedy, wypiwszy pañcagavya, powinien wykonać przepisane obrzędy związane ze mną.

Verse 82

अकृत्वा यो नवन्नानि मम कर्मपरायणः ॥ ततो भागवतो भूत्वा नवन्नं यो न कारयेत् ॥

Jeśli ktoś, choć oddany obrzędom związanym ze mną, nie przygotuje ofiar 'navanna' - wtedy, nawet po staniu się bhāgavatą (czcicielem), kto nie urządzi obrzędu navanna, popełnia wykroczenie.

Verse 83

पितरस्तस्य नाश्नन्ति वर्षाणि दश पञ्च च ॥ अदत्त्वा यस्तु भुञ्जीत नवन्नानि कदाचन ॥

Jego przodkowie nie uczestniczą w ofiarach przez piętnaście lat. I kto, nie ofiarowawszy ich najpierw, spożywa przygotowania navanna w jakimkolwiek czasie, zaciąga przewinienie.

Verse 84

न तस्य धर्मो विद्येत एवमेतन्न संशयः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि येन तस्मात्प्रमुच्यते ॥

Dla niego dharmy by nie uznano - tak właśnie jest; o tym nie ma wątpliwości. I powiem ci coś więcej, dzięki czemu zostaje się uwolnionym od tego wykroczenia.

Verse 85

प्रायश्चित्तं महाभागे मम भक्तसुखावहम् ॥ उपवासं त्रिरात्रं तु तत एकेन वा पुनः ॥

O szlachetny, oto pokuta przynosząca pomyślność moim czcicielom: post przez trzy noce, lub potem przynajmniej przez jedną noc.

Verse 86

आकाशशयनं कृत्वा चतुर्थेऽहनि शुध्यति ॥ एवं तत्र विधिं कृत्वा उदिते च दिवाकरे ॥

Podjąwszy 'spanie pod otwartym niebem', zostaje się oczyszczonym czwartego dnia. Wykonawszy tak procedurę tam, gdy słońce wzeszło -

Verse 87

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥

Następnie, wypiwszy pañcagavya, szybko zostaje się uwolnionym od przewinienia. Ktokolwiek wykonuje pokutę według tej procedury -

Verse 88

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ अदत्त्वा गन्धमाल्यानि यो मे धूपं प्रयच्छति ॥

Porzuciwszy wszelkie przywiązania, odchodzi do mojego świata. Lecz kto składa mi kadzidło bez ofiarowania wonności i girland -

Verse 89

कुणपो जायते भूमे यातुधानो न संशयः ॥ वर्षाणि चैकविंशानि अयस्कारनिवासकः

O Ziemio, rodzi się jako pożeracz trupów, zaprawdę jako yātudhāna, bez wątpienia, i przez dwadzieścia jeden lat przebywa wśród kowali żelaza.

Verse 90

तिष्ठत्यत्र महाभागे एवमेतन्न संशयः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

O szlachetna pani, pozostaje tam - tak jest, bez wątpienia. A powiem ci coś więcej; wysłuchaj tego, o Vasundharo.

Verse 91

उपोष्य चाष्टभक्तं तु दशैकादशमेव च ॥ प्रभातायां तु शर्वर्यामुदिते रविमण्डले

Po poście, zachowując 'aṣṭabhakta', a także dziesiąty i jedenasty dzień, wtedy o świcie - gdy noc się skończyła i tarcza słoneczna wzeszła -

Verse 92

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा शीघ्रं मुच्यति किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत्

Wtedy, po wypiciu pañcagavya, szybko uwalnia się od grzechu. Ktokolwiek wykonuje pokutę według tej procedury -

Verse 93

तानि तानि तरन्त्येव सर्व एव पितामहाः ॥ वहन्नुपानहौ पद्भ्यां यस्तु मामुपचक्रमेत्

Tamci przekraczają tamte stany zaprawdę - wszyscy przodkowie. Lecz ten, kto zbliża się do mnie w obuwiu na stopach -

Verse 94

चर्मकारस्तु जायेत वर्षाणां तु त्रयोदश ॥ तज्जन्मनः परिभ्रष्टः सूकरो जायते पुनः

Rodzi się jako garbarz na trzynaście lat; upadłszy z tego narodzin, rodzi się znowu jako świnia.

Verse 95

सूकरत्वात्परिभ्रष्टः श्वा भवेच्च जुगुप्सितः ॥ ततः श्वत्त्वात्परिभ्रष्टो मानुषेषूपजायते

Upadłszy ze stanu świni, staje się psem - wzgardzonym; potem, upadłszy ze stanu psa, rodzi się wśród ludzi.

Verse 96

मद्भक्तश्च विनीतश्च अपराधविवर्जितः ॥ मुक्तस्तु सर्वसंसारान्मम लोकं स गच्छति

Lecz ten, kto jest mi oddany, zdyscyplinowany i wolny od przewinień - uwolniony ze wszystkich doczesnych wędrówek - idzie do mojej sfer.

Verse 97

य एतेन विधानॆन वसुधे कर्म कारयेत् ॥ न स लिप्येत पापेन एवमेतन्न संशयः

O Ziemio, ktokolwiek sprawia, że obrzęd jest wykonywany według tej procedury, nie jest skalany grzechem - tak jest, bez wątpienia.

Verse 98

भेरीशब्दमकृत्वा तु यस्तु मां प्रतिबोधयेत् ॥ बधिरो जायते भूमे एकं जन्म न संशयः

Lecz kto budzi mnie bez wydawania dźwięku bębna - o Ziemio - rodzi się głuchy przez jedno życie; nie ma wątpliwości.

Verse 99

तस्य वक्ष्यामि सुश्रॊणि प्रायश्चित्तं मम प्रियम् ॥ किल्बिषाद्येन मुच्येत भेरीताडनमोहितः ॥

O piękna o biodrach, opowiem ci o ekspiacji, która mi jest miła, dzięki której człowiek, omamiony uderzeniem w rytualny bęben, może zostać uwolniony od takiej winy.

Verse 100

य एतेन विधानॆन वसुधे कर्म कारयेत् ॥ अपराधं न गच्छेत् तु मम लोकं स गच्छति ॥

O Vasudhā, ktokolwiek sprawi, że obrzęd zostanie wykonany zgodnie z tą procedurą, nie popada w występek; on odchodzi do mojego świata.

Verse 101

अन्नं भुक्त्वा बहुतरमजीर्णेन परिप्लुतः ॥ उद्गारेण समायुक्तः अस्नात उपसर्पति ॥

Po zjedzeniu wielkiej ilości pokarmu, przytłoczony niestrawnością, z towarzyszącym odbijaniem i bez kąpieli, on zbliża się do obrzędu lub zgromadzenia.

Verse 102

एकजन्मनि श्वा चैव वानरश्चैव जायते ॥ एकस्मिञ्जन्मनि छागः सृगालश्चैकजन्मनि ॥

W jednym wcieleniu rodzi się jako pies, a także jako małpa; w jednym wcieleniu jako koza, a w innym wcieleniu jako szakal.

Verse 103

एकजन्म भवेदन्धो मूषको जायते पुनः ॥ तारितो ह्येष संसाराज्जायते विपुले कुले ॥

Przez jedno wcielenie staje się niewidomy; potem znów rodzi się jako mysz. Lecz ta osoba, raz wyzwolona z saṃsāry, rodzi się w dostojnej rodzinie.

Verse 104

शुद्धो भागवतः श्रेष्ठस्त्वपराधविवर्जितः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि मम भक्तसुखावहम् ॥

Czysty bhāgavata jest najdoskonalszy, wolny od przewinień; ogłoszę prāyaścittę, ekspiację, która przynosi pomyślność moim czcicielom.

Verse 105

किल्बिषाद्येन मुच्येत मम भक्तिपरायणः ॥ त्रिदिनं पावकाहारो मूलाहारो दिनत्रयम् ॥

Dzięki temu ktoś oddany mojej bhakti może zostać uwolniony od winy i tym podobnych: przez trzy dni niech spożywa pāvaka-āhāra, a przez trzy dni dietę korzeni.

Verse 106

पायसेन दिनत्रय्यां त्रिदिनं सक्तुना तथा ॥ त्रिदिनं वायुभक्षोऽपि आकाशशयनस्त्रिकम् ॥

Przez trzy dni niech żywi się pāyasą, czyli ryżem na mleku; podobnie przez trzy dni saktu, czyli kleikiem z mąki jęczmiennej. Przez trzy dni, żyjąc nawet powietrzem, a przez kolejne trzy dni śpiąc pod otwartym niebem.

Verse 107

उत्थायापररात्रे तु कृत्वा वै दन्तधावनम् ॥ पञ्चगव्यं पिबेच्चैव शरीरपरिशोधनम् ॥

Wstając w późniejszej części nocy i wykonawszy oczyszczenie zębów, powinien wypić pañcagavyę jako oczyszczenie ciała.

Verse 108

य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ न स लिप्येत पापेन मम लोकं स गच्छति ॥

Ktokolwiek wykonuje prāyaścittę zgodnie z tą procedurą, nie zostaje skalany grzechem; on odchodzi do mojego świata.

Verse 109

एष धर्मश्च कीर्त्तिश्च आचाराणां महौजसाम् ॥ गुणानां च परं श्रेष्ठं ऋतीनां च महा ऋतिः ॥

To jest zarówno dharma, jak i sława, wzorcowe postępowanie tych o wielkiej mocy; pośród cnót jest najwyższą doskonałością, a pośród świętych obrzędów jest wielkim obrzędem.

Verse 110

य एतत्पठते नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ॥ स पितॄींस्तारयेज्जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान् ॥

Osoba, która recytuje to codziennie, wstając o świcie, przynosi wyzwolenie przodkom, dziesięciu poprzedzającym i dziesięciu następującym pokoleniom.

Verse 111

आरोग्यानां महारोग्यं मङ्गलानां तु मङ्गलम् ॥ रत्नानां परमं रत्नं सर्वपापप्रणाशनम् ॥

Pośród form zdrowia jest wielkim zdrowiem; pośród pomyślnych rzeczy jest tym najpomyślniejszym; pośród klejnotów jest najwyższym klejnotem, określanym jako niszczyciel wszelkiego występku.

Verse 112

यस्तु भागवतो नित्यं पठते च दृढव्रतः ॥ कृत्वा सर्वापराधानि न स पापेन लिप्यते ॥

Lecz ten, kto niezłomny w ślubach, recytuje Bhāgavatę codziennie, choć popełnił różne występki, nie zostaje skalany przez grzech.

Verse 113

एष जप्यः प्रमाणं च सन्ध्योपासनमेव च ॥ कल्यमुत्थाय पठते मम लोकं स गच्छति ॥

To ma być powtarzane jako dżapa, i jest to wiążąca praktyka, istotnie forma kultu o zmierzchu; kto recytuje to po wstaniu o świcie, ten odchodzi do mojego świata.

Verse 114

न पठेन्मूर्खमध्ये तु कुशिष्याणां तथैव च ॥ दद्याद्भागवते श्रेष्ठे मम कर्मपरायणे ॥

Nie należy recytować tego wśród ignorantów, ani podobnie wśród złych uczniów; raczej należy przekazać to wybitnemu Bhāgavacie, oddanemu postępowaniu przeze mnie nakazanemu.

Verse 115

एतत्ते कथितो देवि आचारस्य विनिश्चयः ॥ पूर्वं त्वया यत्पृष्टं तु किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

Tak więc, o Bogini, rozstrzygnięcie w sprawie właściwego postępowania zostało ci wyłożone. To, o co wcześniej pytałaś, zostało odpowiedziane, co innego pragniesz usłyszeć?

Verse 116

गृध्रस्तु सप्त वर्षाणि जायते खचरॆश्वरः ॥ चरन्तौ मानुषं मांसमुभौ तौ गृध्रजम्बुकौ ॥

Nie należy recytować tego wśród ignorantów, ani podobnie wśród złych uczniów; raczej należy przekazać to wybitnemu Bhāgavacie, oddanemu postępowaniu przeze mnie nakazanemu.

Verse 117

प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि येन मुच्येत किल्बिषात् ॥ यस्य कस्यचिन्मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥

Ogłoszę pokutę, dzięki której można zostać uwolnionym od grzechu; (obserwuj ją) dwunastego dnia jasnej połowy miesiąca jakiegokolwiek miesiąca.

Verse 118

यस्य कस्यचिन्मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ आकाशशयनं कृत्वा शीघ्रं मुच्येत किल्बिषात् ॥

Dwunastego dnia jasnej połowy jakiegokolwiek miesiąca, podejmując 'sen pod otwartym niebem', szybko uwalnia się od grzechu.

Verse 119

आख्यानानां महाख्यानं तपसां च परं तपः ॥ अत्राहं कीर्तयिष्यामि ब्राह्मणेभ्यो महेश्वरि ॥

To jest wielka opowieść pośród opowieści i najwyższa asceza pośród askez. Tutaj ogłaszać ją będę braminom, o Maheśvari.

Verse 120

तत्र स्थाने शिवो भूमे गणैः सर्वैः समावृतः ॥ नष्टमायं ततो देवि चिन्तयामि वसुन्धरे ॥

W tym miejscu, o Ziemio, Śiwa otoczony jest wszystkimi swoimi gana. Dlatego, o Bogini, o Vasundharo, rozmyślam o tym jako o 'czymś utraconym i zrujnowanym'.

Verse 121

देवं नारायणं चैैकं सर्वलोकमहेश्वरम् ॥ हे विष्णो त्वत्प्रसादेन देवत्वं चैव माधव ॥

Jedynego boskiego Narajanę, wielkiego pana wszystkich światów. O Wisznu, dzięki Twej łasce, przychodzi również status boski, o Madhawo.

Verse 122

ममैवं वचनं श्रुत्वा भगवान्परमेश्वरः ॥ उवाच मां पुनर्व्यक्तं मां बोधय जगत्पते ॥

Usłyszawszy tak moje słowa, Błogosławiony Najwyższy Pan przemówił do mnie ponownie, wyraźnie: 'Poucz mnie, oświeć mnie, o Panie świata'.

Verse 123

अतो न रोचते भूमे श्मशानं मे कदाचन ॥ यत्र रुद्रकृतं पापं स्थितं किल भयावहम् ॥

Dlatego, o Ziemio, miejsce kremacji nigdy mnie nie raduje, gdzie grzech, jak się mówi popełniony przez Rudrę, jest obecny, zaprawdę, jako coś budzącego lęk.

Verse 124

मूर्खः स पापकर्मा च मम कर्मपरायणः ॥ यांस्तु दोषान्प्रपद्येत संसारं च वसुन्धरे ॥

On jest głupcem i sprawcą grzesznych czynów, oddanym takim działaniom. Jakiekolwiek winy ponosi, wpada również w samsarę, o Vasundharo.

Verse 125

प्रायश्चित्तान्महाभागे मम लोकं स गच्छति ॥ मद्यं पीत्वा वरारोहे यस्तु मामुपसर्पति ॥

Przez pokutę prajaścittę, o szczęśliwa pani, idzie do mojego świata. Lecz, o o pięknych biodrach, ktoś kto zbliża się do mnie po wypiciu trunku...

Verse 126

दशवर्षसहस्राणि नरके परिपच्यते ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तच्च मे वदतः शृणु ॥

Przez dziesięć tysięcy lat jest dręczony w piekle, jakby gotowany. Wyjaśnię pokutę; słuchaj mnie gdy mówię.

Verse 127

य एतेन विधानॆन प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥

Ktokolwiek wykonuje pokutę prajaścittę zgodnie z tą procedurą, zostaje uwolniony od wszystkich grzechów i idzie do mojego świata.

Inside Adhyaya 136

How it unfolds

  1. Where it opens

    Pṛthivī asks Varāha for a practical, rule-like guide to prāyaścitta for lapses committed in the course of “mama karmāṇi”—Varāha’s prescribed worship and observances—especially breaches of purity, etiquette, and handling of ritual implements.

  2. Central event

    Varāha classifies ritual transgressions (e.g., touching a consecrated lamp, approaching worship after śmaśāna-contact, offering improper substances, violating bodily/behavioral purity) and pairs each with karmic consequences framed as degraded rebirths and social marginality; he then lays out graded corrective regimens keyed to diet, fasting, pañcagavya, and calendrical timing (notably śuklapakṣa-dvādaśī).

  3. Climax resolution

    Pṛthivī’s focused question on why the cremation ground is uniquely “polluting” triggers an etiological explanation: the śmaśāna’s moral charge is traced to a prior episode of Rudra’s sin-remediation, showing that places bear ethical residues; Varāha resolves the tension by prescribing disciplined conduct and expiation as the means to safely re-enter ritual order and restore purity.

  4. Closing phalashruti

    No explicit, standalone phalaśruti is foregrounded in the summary; the chapter’s closure functions as an implicit phalaśruti: correct prāyaścitta restores eligibility for worship, prevents degraded rebirths, and re-stabilizes the ethical status of person and place.

Geographical context

Śmaśāna (cremation ground); Gautama-muni’s āśrama (Gautamāśrama).

Tirtha focus

  • Primary TirthaGautamāśrama (Gautama-muni’s āśrama) as a purification locus within the etiological frame
  • Pilgrimage MeritMerit is framed less as travel-reward and more as “re-qualification”: approaching a sanctified āśrama/holy locus after proper prāyaścitta is presented as completing purification, restoring ritual fitness, and neutralizing impurity accrued through śmaśāna-contact and protocol breaches.

Ritual instructions

  • Primary RitualPrāyaścitta for ritual transgressions connected to Varāha’s observances (ācāra-bhaṅga-prāyaścitta)
  • BenefitRestoration of ritual eligibility and purity, mitigation of karmic fallout described as degraded rebirths/social marginality, and ethical “repair” that re-aligns the practitioner with Bhāgavata ācāra and the moral ecology of place.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī · Sūtra-like, procedural, admonitory yet remedial—focused on classification, consequences, and corrective technique rather than speculative theology.

The emotional journey

  • Dominant RasaŚānta (discipline, sobriety, moral clarity) with undertones of Bhayānaka (fear of karmic degradation) that are resolved into reassurance through remedy.
  • Emotional ProgressionAnxiety about transgression → stark warning via rebirth typologies → practical hope through graded expiations → reflective understanding of place-based impurity (śmaśāna) → calm re-integration into correct conduct.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityTextually, the chapter is not a travel itinerary; it is practice-centered. If mapped to lived pilgrimage, it supports visiting a revered āśrama/holy site only after completing purity-restoring disciplines, especially when one has had contact with cremation-ground impurity.
  • Best SeasonŚuklapakṣa-dvādaśī (bright-fortnight 12th lunar day) is the key timing; season is secondary to tithi observance.
  • Modern Location NameGautama-related āśrama traditions are associated in later reception with sites linked to Gautama (e.g., regions around Godāvarī/Gautamī in broader Hindu pilgrimage culture), but this chapter’s data does not uniquely identify a single modern, verifiable location.
  • Related FestivalDvādaśī-centered Vaiṣṇava observances (often adjacent to Ekādaśī fasting cycles) are the closest functional analogue; the chapter specifically privileges śukla-dvādaśī for expiation.

Frequently Asked Questions

The text presents ritual discipline (ācāra) as a form of moral-ecological accountability: transgressions tied to worship protocols are said to generate harmful consequences, while prāyaścitta regimens (regulated diet, fasting, pañcagavya, and restraint) function as structured repair. The instruction is procedural rather than speculative, emphasizing that correct conduct stabilizes both personal purity and the ethical status of places (especially the śmaśāna) through consistent remedial practice.

The chapter repeatedly specifies śuklapakṣa-dvādaśī (the 12th lunar day of the bright fortnight) as a preferred timing for expiations. It also mentions month-based flexibility (“yasya kasyāpi māsasya”) while retaining dvādaśī as the key calendrical anchor, alongside multi-day durations (e.g., ten or fifteen days; three-night fasts; seven-day dietary sequences).

By treating landscapes as ethically conditioned, the narrative links the śmaśāna’s perceived pollution to a prior episode of Rudra’s sin-remediation, implying that human actions imprint moral qualities onto terrestrial zones. Pṛthivī’s inquiry and Varāha’s response frame Earth as a stakeholder in ritual order: disciplined conduct and purification rites are presented as mechanisms that reduce “impurity load” and restore functional harmony between humans, sacred practice, and place.

The chapter references Rudra/Śiva (as the agent undergoing remediation), Nārāyaṇa/Viṣṇu (as the instructing divine authority within the embedded narrative), and Gautama-muni via Gautamāśrama as a locus for final purification. These figures function as exemplars within a didactic framework rather than as dynastic or royal lineages.

Ask anything about Adhyaya 136 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play