Adhyaya 84

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवव्रतकथनं नाम त्र्यशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच उमामहेश्वरं वक्ष्ये व्रतमीश्वरभाषितम् नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਿਵ-ਵ੍ਰਤ ਕਥਨ” ਨਾਮਕ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਨਰ-ਨਾਰੀ ਆਦਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਉਮਾ-ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵ੍ਰਤ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 2

पौर्णमास्याममावास्यां चतुर्दश्यष्टमीषु च नक्तमब्दं प्रकुर्वीत हविष्यं पूजयेद्भवम्

ਪੂਰਨਿਮਾ, ਅਮਾਵੱਸਿਆ, ਚੌਦਵੀਂ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨਕਤ-ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਹਵਿਸ਼੍ਯ—ਸ਼ੁੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 3

उमामहेशप्रतिमां हेम्ना कृत्वा सुशोभनाम् राजतीं वाथ वर्षान्ते प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

ਉਮਾ-ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਮੂਰਤੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ—ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ—ਬਣਾ ਕੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰੇ।

Verse 4

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दत्त्वा शक्त्या च दक्षिणाम् रथाद्यैर्वापि देवेशं नीत्वा रुद्रालयं प्रति

ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਥ ਆਦਿ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਾਲਯ (ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ) ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।

Verse 5

सर्वातिशयसंयुक्तैश् छत्रचामरभूषणैः निवेदयेद्व्रतं चैव शिवाय परमेष्ठिने

ਛਤਰ, ਚਾਮਰ ਆਦਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਗਲ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 6

स याति शिवसायुज्यं नारी देव्या यदि प्रभो अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नियता ब्रह्मचारिणी

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਪਾਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 7

वर्षमेकं न भुञ्जति कन्या वा विधवापि वा वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा पूर्वोक्तविधिना ततः

ਕੁਆਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ, ਉਹ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੰਯਮਿਤ ਭੋਜਨ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖੇ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼-ਵਿਮੋਚਨ ਲਈ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 8

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं दत्त्वा रुद्रालये पुनः ब्राह्मणान् भोजयित्वा च भवान्या सह मोदते

ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ-ਦਾਨ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਾਸ਼ ਢਿੱਲੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 9

या नार्येवं चरेदब्दं कृष्णामेकां चतुर्दशीम् वर्षान्ते प्रतिमां कृत्वा येन केनापि वा द्विजाः

ਹੇ ਦਵਿਜੋ! ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੂਰਤੀ ਬਣਵਾਏ, ਉਹ ਸ਼ੈਵ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਪਾਸ਼ ਢਿੱਲੇ ਕਰਕੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ।

Verse 10

पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते अमावास्यां निराहारा भवेदब्दं सुयन्त्रिता

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕਰੇ।

Verse 11

शूलं च विधिना कृत्वा वर्षान्ते विनिवेदयेत् स्नाप्येशानं यजेद्भक्त्या सहस्रैः कमलैः सितैः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣਾਕੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਈਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 12

राजतं कमलं चैव जांबूनदसुकर्णिकम् दत्त्वा भवाय विप्रेभ्यः प्रदद्याद् दक्षिणाम् अपि

ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਜਾਂਬੂਨਦ-ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਰਣਿਕਾ ਵਾਲਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਕਮਲ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ-ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਇਹ ਦਾਨ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 13

कामतो ऽपि कृतं पापं भ्रूणहत्यादिकं च यत् तत्सर्वं शूलदानेन भिन्द्यान्नारी न संशयः

ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਵੀ—ਭ੍ਰੂਣਹੱਤਿਆ ਆਦਿ ਮਹਾਪਾਤਕ ਤੱਕ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸਭ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 14

सायुज्यं चैवमाप्नोति भवान्या द्विजसत्तमाः कुर्याद्यद्वा नरः सो ऽपि रुद्रसायुज्यमाप्नुयात्

ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ (ਏਕਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ—ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 15

पौर्णमास्याममावास्यां वर्षमेकमतन्द्रिता उपवासरता नारी नरो ऽपि द्विजसत्तमाः

ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸਿਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੋ ਇਸਤਰੀ—ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ—ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 16

नियोगादेव तत्कार्यं भर्तॄणां द्विजसत्तमाः जपं दानं तपः सर्वम् अस्वतन्त्रा यतः स्त्रियः

ਹੇ ਦਵਿਜਸੱਤਮੋ, ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ/ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਜਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਭ ਪਤੀ ਦੇ ਨਿਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 17

वर्षान्ते सर्वगन्धाढ्यां प्रतिमां संनिवेदयेत् सा भवान्याश् च सायुज्यं सारूप्यं चापि सुव्रता

ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਭਗਤਣ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਸਾਰੂਪ੍ਯ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

लभते नात्र संदेहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् कार्तिक्यां वा तु या नारी एकभक्तेन वर्तते

ਉਹ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਏਕਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਤੀ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 19

क्षमाहिंसादिनियमैः संयुक्ता ब्रह्मचारिणी दद्यात्कृष्णतिलानां च भारमेकम् अतन्द्रिता

ਖ਼ਮਾ, ਅਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਣੀ ਵ੍ਰਤਧਾਰਣੀ ਨੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 20

सघृतं सगुडं चैव ओदनं परमेष्ठिने दत्त्वा च ब्राह्मणेभ्यश् च यथा विभवविस्तरम्

ਘਿਉ ਅਤੇ ਗੁੜ ਮਿਲਿਆ ਓਦਨ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਵਧਦਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 21

अष्टम्यां च चतुर्दश्याम् उपवासरता च सा भवान्या मोदते सार्धं सारूप्यं प्राप्य सुव्रता

ਅੱਠਮੀ ਅਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੂਪ੍ਯ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 22

क्षमा सत्यं दया दानं शौचमिन्द्रियनिग्रहः सर्वव्रतेष्वयं धर्मः सामान्यो रुद्रपूजनम्

ਖ਼ਿਮਾ, ਸੱਚ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ—ਇਹ ਸਭ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਮ ਸਿਧੀ ਰੁਦ੍ਰ-ਪੂਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਸ਼ੂ (ਜੀਵ) ਦੇ ਪਾਸ਼ ਬੰਧਨ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਪਤੀ ਹੈ।

Verse 23

समासाद्वः प्रवक्ष्यामि प्रतिमासमनुक्रमात् मार्गशीर्षकमासादिकार्त्तिकान्तं यथाक्रमम्

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ।

Verse 24

व्रतं सुविपुलं पुण्यं नन्दिना परिभाषितम् मार्गशीर्षकमासे ऽथ वृषं पूर्णाङ्गमुत्तमम्

ਨੰਦੀ ਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਉੱਤਮ, ਪੂਰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ/ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 25

अलंकृत्य यथान्यायं शिवाय विनिवेदयेत् सा च सार्धं भवान्या वै मोदते नात्र संशयः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 26

पुष्यमासे तु वै शूलं प्रतिष्ठाप्य निवेदयेत् पूर्वोक्तमखिलं कृत्वा भवान्या सह मोदते

ਪੁਸ਼੍ਯ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 27

माघमासे रथं कृत्वा सर्वलक्षणलक्षितम् दद्यात् सम्पूज्य देवेशं ब्राह्मणांश्चैव भोजयेत्

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 28

सा च देव्या महाभागा मोदते नात्र संशयः फाल्गुने प्रतिमां कृत्वा हिरण्येन यथाविधि

ਉਹ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੇਵੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 29

राजतेनापि ताम्रेण यथाविभवविस्तरम् प्रतिष्ठाप्य समभ्यर्च्य स्थापयेच्छङ्करालये

ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ (ਪ੍ਰਤਿਮਾ) ਬਣਾਕੇ, ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 30

सा च सार्धं महादेव्या मोदते नात्र संशयः चैत्रे भवं कुमारं च भवानीं च यथाविधि

ਉਹ (ਭਗਤ) ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ), ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 31

ताम्राद्यैर्विधिवत्कृत्वा प्रतिष्ठाप्य यथाविधि भवान्या मोदते सार्धं दत्त्वा रुद्राय शंभवे

ਤਾਂਬੇ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ (ਲਿੰਗ) ਬਣਾਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ-ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 32

कृत्वालयं हि कौबेरं राजतं रजतेन वै ईश्वरोमासमायुक्तं गणेशैश् च समन्ततः

ਕੁਬੇਰ ਵਰਗਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਸ਼ੁੱਧ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਸਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਗਣੇਸ਼-ਗਣਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।

Verse 33

सर्वरत्नसमायुक्तं प्रतिष्ठाप्य यथाविधि स्थापयेत्परमेशस्य भवस्यायतने शुभे

ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਵ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਯਤਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 34

वैशाखे वै चरेद् एवं कैलासाख्यं व्रतोत्तमम् कैलासपर्वतं प्राप्य भवान्या सह मोदते

ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਕੈਲਾਸ’ ਨਾਮਕ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਤ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਸਾਨ্নਿਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

ज्येष्ठे मासि महादेवं लिङ्गमूर्तिमुमापतिम् कृताञ्जलिपुटेनैव ब्रह्मणा विष्णुना तथा

ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ, ਉਮਾ-ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 36

मध्ये भवेन संयुक्तं लिङ्गमूर्ति द्विजोत्तमाः हंसेन च वराहेण कृत्वा ताम्रादिभिः शुभाम्

ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮੋ! ਲਿੰਗ-ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਓ—ਵਿਚਕਾਰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ; ਅਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਤਾਂਬੇ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਬਣਾਓ।

Verse 37

प्रतिष्ठाप्य यथान्यायं ब्राह्मणान् भोजयेत्ततः शिवाय शिवमासाद्य शिवस्थाने यथाविधि

ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੀ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 38

ब्राह्मणैः सहितां स्थाप्य देव्याः सायुज्यमाप्नुयात् आषाढे च शुभे मासे गृहं कृत्वा सुशोभनम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਅਭਿੰਨ ਏਕਤਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸਜਿਆ ਗ੍ਰਿਹ/ਮੰਦਰ ਬਣਾਕੇ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕਰੇ।

Verse 39

पक्वेष्टकाभिर् विधिवद् यथाविभवविस्तरम् सर्वबीजरसैश्चापि सम्पूर्णं सर्वशोभनैः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਕੇ ਪਿੰਡ/ਕੇਕ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਸਭ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਰਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ।

Verse 40

गृहोपकरणैश्चैव मुसलोलूखलादिभिः दासीदासादिभिश्चैव शयनैरशनादिभिः

ਮੂਸਲ, ਓਖਲੀ ਆਦਿ ਘਰੇਲੂ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਾਸੀ-ਦਾਸ ਆਦਿ ਸੇਵਕ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਸ਼ਯ੍ਯਾ, ਅੰਨ-ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 41

सम्पूर्णैश् च गृहं वस्त्रैर् आच्छाद्य च समन्ततः देवं घृतादिभिः स्नाप्य महादेवमुमापतिम्

ਘਰ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਕੇ, ਘਿਉ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵ—ਉਮਾ ਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ—ਦਾ ਸਨਾਨ/ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਵੇ।

Verse 42

ब्राह्मणानां सहस्रं च भोजयित्वा यथाविधि विद्याविनयसम्पन्नं ब्राह्मणं वेदपारगम्

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵਿਨਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਦਾਨ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

प्रथमाश्रमिणं भक्त्या सम्पूज्य च यथाविधि कन्यां सुमध्यमां यावत् कालजीवनसंयुताम्

ਪਹਿਲੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਆਯੁ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 44

क्षेत्रं गोमिथुनं चैव तद्गृहे च निवेदयेत् सायनैर् विविधैर् दिव्यैर् मेरुपर्वतसन्निभैः

ਖੇਤੀਯੋਗ ਖੇਤ ਅਤੇ ਗਾਂ-ਬੈਲ ਦਾ ਜੋੜਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਯ੍ਯਾ-ਆਸਨ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 45

गोलोकं समनुप्राप्य भवान्या सह मोदते भवान्या सदृशीभूत्वा सर्वकल्पेषु साव्यया

ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਭਵਾਨੀ ਵਰਗਾ ਬਣ ਕੇ ਅਵ੍ਯਯਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 46

भवान्याश्चैव सायुज्यं लभते नात्र संशयः सर्वधातुसमाकीर्णं विचित्रध्वजशोभितम्

ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ (ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ) ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ, ਵਿਲੱਖਣ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਅਦਭੁਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

निवेदयीत शर्वाय श्रावणे तिलपर्वतम् वितानध्वजवस्त्राद्यैर् धातुभिश् च निवेदयेत्

ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਸ਼ਰਵ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਦਾ ‘ਪਹਾੜ’ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਵਿਤਾਨ, ਝੰਡੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਵੀ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 48

ब्राह्मणान् भोजयित्वा च पूर्वोक्तमखिलं भवेत् कृत्वा भाद्रपदे मासि शोभनं शालिपर्वतम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ‘ਸ਼ਾਲੀ (ਚੌਲ) ਪਹਾੜ’ ਬਣਾਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 49

वितानध्वजवस्त्राद्यैर् धातुभिश् च निवेदयेत् ब्राह्मणान् भोजयित्वा च दापयेच्च यथाविधि

ਵਿਤਾਨ, ਝੰਡੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਵੀ ਦੇਵੇ।

Verse 50

सा च सूर्यांशुसंकाशा भवान्या सह मोदते कृत्वा चाश्वयुजे मासि विपुलं धान्यपर्वतम्

ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਤੇਜਸਵੀ, ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਨਾਜ ਦਾ ‘ਪਹਾੜ’ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 51

सुवर्णवस्त्रसंयुक्तं दत्त्वा सम्पूज्य शङ्करम् ब्राह्मणान् भोजयित्वा च पूर्वोक्तमखिलं भवेत्

ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ—ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸਭ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

सर्वधान्यसमायुक्तं सर्वबीजरसादिभिः सर्वधातुसमायुक्तं सर्वरत्नोपशोभितम्

ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ, ਰਸ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ; ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 53

शृङ्गैश्चतुर्भिः संयुक्तं वितानच्छत्रशोभितम् गन्धमाल्यैस् तथा धूपैश् चित्रैश्चापि सुशोभितम्

ਉਹ ਚਾਰ ਸਿੰਗ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵਿਤਾਨ ਅਤੇ ਛਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ; ਸੁਗੰਧ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਚਿੱਤਰ-ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ—ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਢੀਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ।

Verse 54

विचित्रैर्नृत्यगेयैश् च शङ्खवीणादिभिस् तथा ब्रह्मघोषैर्महापुण्यं मङ्गलैश् च विशेषतः

ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ-ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ, ਵੀਣਾ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ (ਵੇਦ ਪਾਠ) ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਮ ਮਹਾ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

Verse 55

महाध्वजाष्टसंयुक्तं विचित्रकुसुमोज्ज्वलम् नगेन्द्रं मेरुनामानं त्रैलोक्याधारमुत्तमम्

ਅੱਠ ਮਹਾਨ ਧ੍ਵਜਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਜਲਾ—‘ਮੇਰੂ’ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਪਰਬਤ-ਰਾਜ ਤ੍ਰੈਲੋਕ ਦਾ ਉੱਤਮ ਆਧਾਰ ਹੈ।

Verse 56

तस्य मूर्ध्नि शिवं कुर्यान् मध्यतो धातुनैव तु दक्षिणे च यथान्यायं ब्रह्माणं च चतुर्मुखम्

ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ; ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ) ਨੂੰ ਹੀ; ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 57

उत्तरे देवदेवेशं नारायणमनामयम् इन्द्रादिलोकपालांश् च कृत्वा भक्त्या यथाविधि

ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਨਿਰਾਮਯ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 58

प्रतिष्ठाप्य ततः स्नाप्य समभ्यर्च्य महेश्वरम् देवस्य दक्षिणे हस्ते शूलं त्रिदशपूजितम्

ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੇਵ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਟਿਕਾਏ।

Verse 59

वामे पाशं भवान्याश् च कमलं हेमभूषितम् विष्णोश् च शङ्खं चक्रं च गदामब्जं प्रयत्नतः

ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਕਮਲ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ—ਇਹ ਸਭ ਯਤਨ ਨਾਲ ਟਿਕਾਏ।

Verse 60

ब्रह्मणश्चाक्षसूत्रं च कमण्डलुमनुत्तमम् इन्द्रस्य वज्रम् अग्नेश् च शक्त्याख्यं परमायुधम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਅਕਸ਼ਸੂਤਰ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਕਮੰਡਲੁ; ਇੰਦਰ ਲਈ ਵਜ੍ਰ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਲਈ ‘ਸ਼ਕਤੀ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਮ ਆਯੁਧ—ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਿਯਤ ਹਨ।

Verse 61

यमस्य दण्डं निरृतेः खड्गं निशिचरस्य तु वरुणस्य महापाशं नागाख्यं रुद्रमद्भुतम्

ਯਮ ਦਾ ਡੰਡਾ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਖੜਗ, ਨਿਸ਼ਿਚਰ ਦਾ ਆਯੁਧ; ਵਰੁਣ ਦਾ ਮਹਾਪਾਸ਼, ਅਤੇ ‘ਨਾਗ’ ਨਾਮ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 62

वायोर् यष्टिं कुबेरस्य गदां लोकप्रपूजिताम् टङ्कं चेशानदेवस्य निवेद्यैवं क्रमेण च

ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਯੂ ਦੀ ਯਸ਼ਟੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਗਦਾ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨਦੇਵ ਦਾ ਟੰਕ (ਪਰਸ਼ੂ/ਉਪਕਰਨ) ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 63

शिवस्य महतीं पूजां कृत्वा चरुसमन्विताम् पूजयेत्सर्वदेवांश् च यथाविभवविस्तरम्

ਚਰੂ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 64

ब्राह्मणान्भोजयित्वा च पूजां कृत्वा प्रयत्नतः महामेरुव्रतं कृत्वा महादेवाय दापयेत्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਮੇਰੂ ਵਰਤ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਦਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰੇ।

Verse 65

महामेरुमनुप्राप्य महादेव्या प्रमोदते चिरं सायुज्यम् आप्नोति महादेव्या न संशयः

ਮਹਾਮੇਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਨਿਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 66

कार्तिक्यामपि या नारी कृत्वा देवीमुमां शुभाम् सर्वाभरणसम्पूर्णां सर्वलक्षणलक्षिताम्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਏ—ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਉਹ ਮਹਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 67

हेमताम्रादिभिश्चैव प्रतिष्ठाप्य विधानतः देवं च कृत्वा देवेशं सर्वलक्षणसंयुतम्

ਸੋਨੇ, ਤਾਂਬੇ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਪੂਜਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਪਸ਼ੂ-ਜੀਵ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 68

तयोरग्रे हुताशं च स्रुवहस्तं पितामहम् नारायणं च दातारं सर्वाभरणभूषितम्

ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਸ੍ਰੁਵ (ਹਵਨ ਦੀ ਚਮਚੀ) ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਭ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਦਾਤਾ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।

Verse 69

लोकपालैस् तथा सिद्धैः संवृतं स्थाप्य यत्नतः रुद्रालये व्रतं तस्मै दापयेद्भक्तिपूर्वकम्

ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਰੁਦ੍ਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵਰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਪਾਸ਼ ਮੋਚਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

सा भवान्यास्तनुं गत्वा भवेन सह मोदते एकभक्तव्रतं पुण्यं प्रतिमासमनुक्रमात्

ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਤਨ ਧਾਰ ਕੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨਾ ਦਰ ਮਹੀਨਾ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਪੁੰਨਮਈ ਏਕਭਕਤ ਵਰਤ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 71

मार्गशीर्षकमासादिकार्तिकान्तं प्रवर्तितम् नरनार्यादिजन्तूनां हिताय मुनिसत्तमाः

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਵਰਤ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਆਦਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 72

नरः कृत्वा व्रतं चैव शिवसायुज्यमाप्नुयात् नारी देव्या न संदेहः शिवेन परिभाषितम्

ਜੋ ਪੁਰਖ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹੀ ਫਲ ਪਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਆਪ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।