Sukta 2
Rishi: Traditionally connected with Vrātya material (ancillary attributions vary)
Devata: Dik (Direction), especially Prācī (East), as ordering power
Chandas: Prose/anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic narrative style)
AV 15.2 ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਦੇ ਉਤਥਾਨ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਾਬੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਪਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀ (ਪੂਰਬ) ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਦਿਸ਼ਾ-ਅਭਿਮੁਖਤਾ ਦੀ ਲਿਟਰਜੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਕਰਕੇ, ਸੀਮਾਂਤ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ, ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਸ਼ਾਈ ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਲਾਭ ਵਜੋਂ—ਜਨਤਕ ਮਾਨਤਾ, ਅਗਵਾਈ/ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾ, ਅਤੇ ਜਾਣਨਹਾਰ/ਕਰਤਾਰ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਖਿਆਤੀ—ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
स उद॑तिष्ठ॒त् स प्राचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
ਉਹ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Mantra 2
तं बृ॒हच्च॑ रथंत॒रं चा॑दि॒त्याश्च॒ विश्वे॑ च दे॒वा अ॑नु॒व्य॒ऽ चलन्
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰ ਚਲੇ; ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲੇ।
Mantra 3
बृ॒ह॒ते च॒ वै स र॑थंत॒राय॑ चादि॒त्येभ्य॑श्च॒ विश्वे॑भ्यश्च दे॒वेभ्य॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ਬ੍ਰਿਹਤ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰ ਤੋਂ, ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਤੋਂ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 4
बृ॒ह॒तश्च॒ वै स र॑थंत॒रस्य॑ चादि॒त्यानां॑ च॒ विश्वे॑षां च दे॒वानां॑ प्रियं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ प्राच्यां॑ दि॒शि
ਬ੍ਰਿਹਤ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰ ਦਾ, ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਧਾਮ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਉਹ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Mantra 5
श्र॒द्धा पुं॑श्च॒ली मि॒त्रो मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ਸ਼ਰੱਧਾ—ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ; ਮਿਤ੍ਰ; ਮਾਗਧ ਘੋਸ਼ਕ/ਦੂਤ; ਵਿਜ੍ਞਾਨ (ਵਿਵੇਕ-ਜਾਣ); ਵਸਤ੍ਰ; ਦਿਨ; ਉਸ਼ਨੀਸ਼ (ਪੱਗ/ਸਿਰੋਪਾ); ਰਾਤ; ਕੇਸ; ਦੋ ਹਰਿਤ (ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਦੋ ਪ੍ਰੇਰਕ—ਕਲਮਲੀ, ਮਣੀ (ਤਾਬੀਜ਼/ਅਮੂਲੇਟ)।
Mantra 6
भू॒तं च॑ भवि॒ष्यच्च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
ਭੂਤ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ; ਮਨ—(ਉਹ) ਵਿਪਥ ਉੱਤੇ ਨਾ ਜਾਵੇ।
Mantra 7
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨ—ਵਿਪਥ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ; ਵਾਯੂ ਹੀ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਵਾਯੂ ਹੀ ਲਗਾਮ (ਰੇਸ਼ਮਾ) ਹੈ, ਵਾਯੂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਕ ਅੰਕੁਸ਼/ਚਾਬੁਕ (ਪ੍ਰਤੋਦ) ਹੈ।
Mantra 8
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼—ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਕੀਰਤੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
स उद॑तिष्ठ॒त् स दक्षि॑णां॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
ਉਹ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Mantra 10
तं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॑ च वामदे॒व्यं च॑ य॒ज्ञश्च॒ यज॑मानश्च प॒शव॑श्चानु॒व्यऽचलन्
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ—ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗ੍ਯ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ—ਵਾਮਦੇਵ੍ਯ (ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਕਤੀ) ਚੱਲੀ; ਹਾਂ, ਯਜ੍ਞ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਰ ਚੱਲੇ।
Mantra 11
य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिया॑य च॒ वै स वा॑मदे॒व्याय॑ च य॒ज्ञाय॑ च॒ यज॑मानाय च प॒शुभ्य॒श्चा वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗਤਾ (ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯ) ਤੋਂ, ਵਾਮਦੇਵ੍ਯ (ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੰਗਲ-ਸ਼ਕਤੀ) ਤੋਂ, ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ, ਯਜਮਾਨ ਤੋਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ—ਉਹ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਅਪਵਾਦ ਲਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 12
य॒ज्ञा॒य॒ज्ञिय॑स्य च॒ वै स वा॑मदे॒व्यस्य॑ च य॒ज्ञस्य॑ च॒ यज॑मानस्य च पशू॒नां च॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॒ दक्षि॑णायां दि॒शि
ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਉਹ ਯਜ੍ਞ-ਯੋਗਤਾ (ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞਿਯ) ਦਾ, ਵਾਮਦੇਵ੍ਯ (ਵਾਮਦੇਵ ਦੀ ਮੰਗਲ-ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ, ਯਜ੍ਞ ਦਾ, ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਧਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Mantra 13
उ॒षाः पुं॑श्च॒ली मन्त्रो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ਉਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ ਇਸਤਰੀ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰ ਉਸ ਦਾ ਮਾਗਧ ਘੋਸ਼ਕ ਹੈ; ਵਿਜ਼੍ਞਾਨ ਉਸ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹੈ; ਅਹਰ (ਦਿਨ) ਉਸ ਦਾ ਉਸ਼੍ਣੀਸ਼ (ਪੱਗ) ਹੈ; ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਕੇਸ਼ ਹਨ; ਹਰਿਤੌ (ਦੋ ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਘੋੜੇ) ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ (ਸਾਰਥੀ) ਹਨ; ਕਲ੍ਮਲੀ ਉਸ ਦਾ ਮਣੀ-ਤਾਬੀਜ਼ ਹੈ।
Mantra 14
अ॒मा॒वा॒स्याऽ च पौर्णमा॒सी च॑ परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
ਅਮਾਵਸਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਭ੍ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ—ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਪਥ, ਭੁੱਲ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Mantra 15
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वा॒तः सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜੋ ਬਿਨਾ ਰਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ; ਵਾਯੂ ਸਾਰਥੀ ਹੈ; ਰਸ਼ਮਾ (ਲਗਾਮ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੋਦ (ਚਾਬੁਕ/ਅੰਕੁਸ਼) ਉਸਦੇ ਹਨ।
Mantra 16
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑॥१६ स उद॑तिष्ठ॒त् स प्र॒तीचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽचलत्
ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸਰ ਬਣ ਕੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਕੀਰਤੀ ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Mantra 17
तं वै॑रू॒पं च॑ वैरा॒जं चाप॑श्च॒ वरु॑णश्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਵੈਰਾਜ ਚੱਲੇ; ਜਲ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
Mantra 18
वै॒रू॒पाय॑ च॒ वै स वै॑रा॒जाय॑ चा॒द्भ्यश्च॒ वरु॑णाय च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॒ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੂਪ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਵੈਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਜਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ—ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ (ਵਿਛੁੱਟਿਆ) ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 19
वै॒रू॒पस्य॑ च॒ वै स वै॑रा॒जस्य॑ चा॒पां च॒ वरु॑णस्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्य॑ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शी
ਵੈਰੂਪ ਅਤੇ ਵੈਰਾਜ, ਅਪਾਂ (ਜਲਾਂ) ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਰਾਜਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਥਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Mantra 20
इ॒रा पुं॑श्च॒ली हसो॑ माग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ਇਰਾ, ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ (ਕਾਮਾਸਕਤ ਇਸਤਰੀ), ਹਾਸਾ, ਮਾਗਧ; ਵਿਜ਼੍ਞਾਨ (ਵਿਵੇਕ-ਗਿਆਨ); ਵਸਤ੍ਰ—ਅਹਃ (ਦਿਨ); ਉਸ਼੍ਣੀਸ਼—ਰਾਤ; ਕੇਸ਼; ਹਰਿਤੌ (ਦੋ ਪੀਲੇ/ਤਾਮ੍ਰਵਰਨ ਵਾਲੇ); ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੌ (ਦੋ ਪ੍ਰੇਰਕ): ਕਲ੍ਮਲਿ-ਮਣੀ ਹੀ ਰਤਨ ਹੈ।
Mantra 21
अह॑श्च॒ रात्री॑ च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
ਅਹਃ (ਦਿਨ) ਅਤੇ ਰਾਤ—ਦੋ ਪਰਿਸ਼੍ਕੰਦੌ (ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ); ਮਨ (ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ) ਵਿਪਥ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ।
Mantra 22
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨ—ਵਿਪਥਵਾਹੌ (ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੋ); ਵਾਤ (ਹਵਾ) ਸਾਰਥੀ ਹੈ; ਰੇਸ਼੍ਮਾ (ਲਗਾਮ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੋਦ (ਚਾਬੁਕ/ਅੰਕੁਸ਼) ਹਨ।
Mantra 23
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं॑ की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼—ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਅਗੇਵਾਨ ਹਨ; ਕੀਰਤੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Mantra 24
स उद॑तिष्ठ॒त् स उदी॑चीं॒ दिश॒मनु॒ व्यऽ चलत्
ਉਹ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
Mantra 25
तं श्यै॒तं च॑ नौध॒सं च॑ सप्त॒र्षय॑श्च॒ सोम॑श्च॒ राजा॑नु॒व्यऽचलन्
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼੍ਯੈਤ ਚੱਲਿਆ, ਅਤੇ ਨੌਧਸ ਵੀ; ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਵੀ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲਿਆ।
Mantra 26
श्यै॒ताय॑ च॒ वै स नौ॑ध॒साय॑ च सप्त॒र्षिभ्य॑श्च॒ सोमा॑य च॒ राज्ञ॒ आ वृ॑श्चते॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ व्रात्य॑मुप॒वद॑ति
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਵ੍ਰਾਤ੍ਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਸ਼੍ਯੈਤ ਲਈ, ਨੌਧਸ ਲਈ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ, ਸੋਮ ਲਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਲਈ (ਸਮੁਦਾਇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
Mantra 27
श्यै॒तस्य॑ च॒ वै स नौ॑ध॒सस्य॑ च सप्तर्षी॒णां च॒ सोम॑स्य च॒ राज्ञः॑ प्रि॒यं धाम॑ भवति॒ तस्योदी॑च्यां दि॒शि
ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸ਼੍ਯੈਤ ਅਤੇ ਨੌਧਸ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਰਾਜਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 28
वि॒द्युत् पुं॑श्च॒ली स्त॑नयि॒त्नुर्मा॑ग॒धो वि॒ज्ञानं॒ वासोऽह॑रु॒ष्णीषं॒ रात्री॒ केशा॒ हरि॑तौ प्रव॒र्तौ क॑ल्म॒लिर्म॒णिः
ਬਿਜਲੀ; ਪੁੰਸ਼ਚਲੀ; ਸਤਨਯਿਤਨੁ (ਗੱਜਣਾ/ਗਰਜ); ਮਾਗਧ; ਵਿਗਿਆਨ; ਵਾਸ (ਵਸਤ੍ਰ); ਅਹ (ਦਿਨ); ਉਸ਼ਣੀਸ਼ (ਪੱਗ/ਸਿਰੋਪਾ); ਰਾਤ; ਕੇਸ਼; ਹਰਿਤੌ (ਦੋ ਹਰਿਤ); ਪ੍ਰਵਰਤੌ (ਦੋ ਪ੍ਰੇਰਕ); ਕਲਮਲੀ; ਮਣਿ (ਤਾਬੀਜ਼/ਅਮੂਲੈਟ)।
Mantra 29
श्रु॒तं च॒ विश्रु॑तं च परिष्क॒न्दौ मनो॑ विप॒थम्
ਸ਼੍ਰੁਤ (ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ (ਦੂਰ ਤੱਕ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ); ਪਰਿਸ਼ਕੰਦੌ (ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ); ਮਨ—(ਰਾਹ ਤੋਂ) ਵਿਪਥ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।
Mantra 30
मा॒त॒रिश्वा॑ च॒ पव॑मानश्च विपथवा॒हौ वातः॒ सार॑थी रे॒ष्मा प्र॑तो॒दः
ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਅਤੇ ਪਵਮਾਨ—ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ; ਪਵਨ ਹੀ ਸਾਰਥੀ ਹੈ, ਪਵਨ ਹੀ ਲਗਾਮ (ਰਸ਼ਮੀ) ਹੈ, ਪਵਨ ਹੀ ਪ੍ਰਤੋਦ (ਚਾਬੁੱਕ/ਗੋਡਾ) ਹੈ।
Mantra 31
की॒र्तिश्च॒ यश॑श्च पुरःस॒रावैनं की॒र्तिर्ग॑च्छ॒त्या यशो॑ गच्छति॒ य ए॒वं वेद॑
ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼—ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਰਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਯਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It ritually authorizes a figure’s movement by aligning him with the Directions—especially the East—so that transition and mobility become auspicious, ordered, and socially recognized.
In Vedic ritual space the East is the quarter of beginnings and rightful emergence; moving “following the East” symbolizes correct orientation, legitimacy, and the start of sanctioned progress.
It states that correct knowledge and performance bring visible social results: fame (kīrti) and glory (yaśas) ‘go before’ the person—meaning they gain precedence, good reputation, and public acknowledgement.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.