Adhyaya 9

Verse 1

व्यास उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल पुण्यमाख्यानमुत्तमम् । स्तूयमानो । जगन्नाथ इदं वचनमब्रवीत्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ରାଜଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ! ଏହି ପରମ ଉତ୍ତମ ଓ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣ। ସ୍ତୁତିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଜଗନ୍ନାଥ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

विष्णुरुवाच । किमर्थमागताः सर्वे ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः । पृथिव्यां कुशलं कच्चित्कुतो वो भयमागतम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ? ପୃଥିବୀରେ ସବୁ କୁଶଳ ତୋ? ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭୟ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?

Verse 3

ततः प्रोवाच वै हृष्टो ब्रह्मा तं केशवं वचः । न भयं विद्यतेऽस्माकं त्रैलोक्ये सचराचरे

ତାପରେ ହୃଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ—ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକରେ ଆମମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୟ ନାହିଁ।

Verse 4

एकविज्ञापनार्थाय आगतोऽहं तवांतिके । तदहं संप्रवक्ष्यामि तदेतच्छृणु मे वचः

ଏକମାତ୍ର ନିବେଦନ କରିବାକୁ ମୁଁ ତୁମ ସମୀପକୁ ଆସିଛି। ତାହା ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି—ମୋ କଥା ଶୁଣ।

Verse 5

परं तु पूर्वं धर्मेण स्थापितं तीर्थमुत्तमम् । तद्द्रष्टुकामोऽहं देव त्वत्प्रसादाज्जनार्दन

କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବେ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଏକ ପରମ ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ହେ ଦେବ ଜନାର୍ଦନ, ତୁମ କୃପାରେ ମୁଁ ସେହି ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 6

तत्र त्वं देवदेवेश गमने कुरु मानसम् । यथा सत्तीर्थतां याति धर्मारण्यमनुत्तमम्

ଏହେତୁ ହେ ଦେବଦେବେଶ, ସେଠାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମନ ନିଶ୍ଚିତ କର; ଯେପରି ଅନୁତ୍ତମ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ସତୀର୍ଥତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 7

विष्णुरुवाच । साधुसाधु महाभाग त्वर्यतां तत्र मा चिरम् । ममापि चित्तं तत्रैव तद्दर्शनेस्ति लालसम्

ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ— “ସାଧୁ, ସାଧୁ, ମହାଭାଗ! ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଳ; ବିଳମ୍ବ କରନି। ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ସେଇ ସ୍ଥାନର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆତୁର।”

Verse 8

व्यास उवाच । तार्क्ष्यमारुह्य गोविंद स्तत्रागाच्छीघ्रमेव हि । ततो धर्मेण ते देवाः सेंद्राः सर्षिगणास्तथा

ବ୍ୟାସ କହିଲେ— “ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ଗୋବିନ୍ଦ ଅତିଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ। ପରେ ଧର୍ମାନୁସାରେ କ୍ରମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବଗଣ ଓ ଋଷିଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।”

Verse 9

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या दृष्टा दूरान्मुमोद च । धर्मराजोपि तान्दृष्ट्वा देवा न्विष्णुपुरोगमान्

ଦୂରରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ ଆଦିଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ଆସିଥିବା ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମରାଜ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 10

आगतः स्वाश्रमात्तत्र पूजां प्रगृह्य तत्पुरः । आसनादुत्थितः शीघ्रं सपर्याद्यं प्रगृह्य च । एकैकस्य चकाराथ पूजां चैव पृथक्पृथक्

ନିଜ ଆଶ୍ରମରୁ ପୂଜା-ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ସେ ସେଠାକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲା। ଆସନରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାରର ଉପକରଣ ନେଇ ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ପୂଜା କଲା।

Verse 11

चकार पूजां विधिवत्तेषां तत्रार्कनंदनः । आसनेषूपवेश्याथ पूजां कृत्वा गरीयसीम्

ସେଠାରେ ଅର୍କନନ୍ଦନ (ଧର୍ମରାଜ) ବିଧିମତେ ତାଙ୍କର ପୂଜା କଲେ। ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସାଇ ସେଇ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଗରିମାମୟ ପୂଜାକୁ ସମାପ୍ତ କଲେ।

Verse 12

यम उवाच । तीर्थरूपमिदं क्षेत्रं प्रसादाद्देवकीसुत । त्वत्तोषविधिना चाद्य कृपया च शिवस्य च

ଯମ କହିଲେ—ହେ ଦେବକୀସୁତ, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ତୀର୍ଥରୂପ ହୋଇଛି। ଆଜି ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା ବିଧି ଓ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ଏହାର ପବିତ୍ରତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।

Verse 13

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य मे सफलं स्थानं काजेशानां समागमात्

ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ଆଜି ମୋର ତପ ସଫଳ। ଆଜି ଏଠାରେ ମୋର ଅବସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସଫଳ, କାରଣ ଈଶାନ ଦେବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ସମାଗମ ହୋଇଛି।

Verse 14

व्यास उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुः प्रोवाच मधुरं वचः । तुष्टोऽस्मि धर्म राजेंद्र अहं स्तोत्रेण ते विभो

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ ବିଷ୍ଣୁ ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ—“ହେ ଧର୍ମରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ବିଭୋ! ତୁମ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ।”

Verse 15

किंचित्प्रार्थय मत्तोऽहं करोमि तव वांछितम् । यत्तेऽस्त्यभीप्सितं तुभ्यं तद्ददामि न संशयः

“ମୋତେ କିଛି ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି। ତୁମର ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଅଭୀଷ୍ଟ, ସେହିଟି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।”

Verse 16

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वांछितं कुरुषे यदि । धर्मारण्ये महापुण्ये ऋषीणामाश्रमान्कुरु

ଯମ କହିଲେ—ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଦେବେଶ, ଏବଂ ଯଦି ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ, ତେବେ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।

Verse 17

वसंति वाडवा यत्र यजंति चैव याज्ञिकाः । वेदनिर्घोषसंयुक्तं भाति तत्तीर्थमुत्तमम्

ଯେଉଁଠି ବାଡବମାନେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ଯାଜ୍ଞିକମାନେ ନିରନ୍ତର ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବେଦଘୋଷ ଗୁଞ୍ଜେ—ସେଇ ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 18

अब्राह्मणमिदं तीर्थं पीडयिष्यंति जन्तवः । तस्मात्त्वं वाडवाञ्छौरे समानय ऋषी न्बहून् । धर्मारण्यं यथा भाति त्रैलोक्ये सचराचरे

ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଥିବା ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଜୀବମାନେ ପୀଡ଼ା ଦେବେ। ତେଣୁ, ହେ ଶୌରେ, ଅନେକ ବାଡବଙ୍କୁ ଆଣ ଏବଂ ଅନେକ ଋଷିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମାହାର କର—ଯେପରି ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ତ୍ରିଲୋକରେ, ଚରାଚରସହିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 19

ततो विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रशीर्षः सहस्रपात् । सहस्रशस्तदा रूपं कृतवान्धर्मवत्सलः । यस्मिन्स्थाने च ये विप्राः सदाचाराः शुभव्रताः

ତାପରେ ସହସ୍ରନେତ୍ର, ସହସ୍ରଶିର, ସହସ୍ରପାଦ ଧର୍ମବତ୍ସଳ ବିଷ୍ଣୁ ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏବଂ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ସଦାଚାରୀ, ଶୁଭବ୍ରତଧାରୀ ବିପ୍ରମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 20

अशेषधर्मकुशलाः सर्वशास्त्रविशारदाः । तपोज्ञाने महाख्याता ब्रह्मयज्ञपरायणाः । स्थापिता ऋषयः सर्वे सहस्राण्यष्टादशैव तु

ସେ ସମସ୍ତ ଋଷି ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ—ଧର୍ମର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ କୁଶଳ, ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ, ତପ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଯଜ୍ଞରେ ପରାୟଣ। ସଂଖ୍ୟାରେ ସେମାନେ ଅଠାର ହଜାର।

Verse 21

नानादेशात्समानीय स्थापितास्तत्र तैः सुरैः । आश्रमांश्च बहूंस्तत्र काजेशैरपि निर्मितान्

ବହୁ ଦେଶରୁ ସମାନୟ କରି ସେଇ ଦେବମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଏବଂ ସେଠାରେ କାଜେଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଆଶ୍ରମ ନିର୍ମିତ ହେଲା।

Verse 22

धर्मोपदेशात्कृष्णेन ब्रह्मणा च शिवेन च । स्वेस्वे स्थाने यथायोग्ये स्थापयामास केशवः

କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ ଦିଆ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଅନୁସାରେ କେଶବ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଯଥାବିଧି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ବେଦପାରଗ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯେମାନେ ପରିବାରସହ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରେ ପରିବୃତ, ବହୁ ଶିଷ୍ୟଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରପରାୟଣ? ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଓ ନାମ ଯଥାର୍ଥଭାବେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 24

व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल धर्म्मारण्यनिवासिनाम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ନୃପଶାର୍ଦୂଳ, ଧର୍ମ୍ମାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବାମାନଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ।

Verse 25

महात्मनां ब्राह्मणानामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तेषां वै पुत्रपौत्राणां नामानि च वदाम्यहम्

ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ଏବେ କହୁଛି।

Verse 26

चतुर्विशतिगोत्राणि द्विजानां पांडवर्षभ । तेषां शाखाः प्रशाखाश्च पुत्रपौत्रादयस्तथा

ହେ ପାଣ୍ଡବବୃଷଭ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଚବିଶଟି ଗୋତ୍ର ଅଛି; ସେମାନଙ୍କର ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖା ଏବଂ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରାଦି ପରମ୍ପରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 27

जज्ञिरे बहवः पुत्राः शतशोऽथ सहस्रशः । चतुर्विशतिमुख्यानां नामानि प्रवदामि ते । द्विजानामृषयः प्रोक्ताः प्रवराणि तथा शृणु

ଶତଶତ ଓ ସହସ୍ରସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଚବିଶଟି ପ୍ରଧାନ ଗୋତ୍ରର ନାମ କହିବି; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଘୋଷିତ ଋଷି ଓ ପ୍ରବରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।

Verse 28

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः काश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

ଭାରଦ୍ୱାଜ, ବତ୍ସ, କୌଶିକ ଓ କୁଶ; ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, କାଶ୍ୟପ, ଗୌତମ ଏବଂ ଛାଂଧନ—ଏହିମାନେ ନାମୋଚ୍ଚାରିତ ବଂଶ-ଗୋତ୍ର।

Verse 29

जातूकर्ण्यस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । आत्रेयो भांडिलश्चैव लौकिकाश्च इतः परम्

ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ ଓ ବତ୍ସ; ବସିଷ୍ଠ ଓ ଧାରଣ; ଆତ୍ରେୟ ଓ ଭାଣ୍ଡିଲ; ଏହା ପରେ ଲୌକିକ ଗୋତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ (ଉଲ୍ଲେଖିତ)।

Verse 30

कृष्णायनोपमन्युश्च गार्ग्यमुद्गलमौषकाः । पुण्यासनः पराशरः कौंडिन्यश्च ततः परम्

କୃଷ୍ଣାୟନ ଓ ଉପମନ୍ୟୁ; ଗାର୍ଗ୍ୟ, ମୁଦ୍ଗଲ ଓ ମୌଷକ; ପୁଣ୍ୟାସନ, ପରାଶର ଏବଂ ତାପରେ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ।

Verse 31

तथा गान्यासनश्चैव प्रवराणि चतुर्विंशतिः । जामदग्न्यस्य गोत्रस्य प्रवराः पंच एव हि

ତଥା ଗାନ୍ୟାସନ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଏହି ଗଣନାରେ ପ୍ରବର ଚବିଶଟି। କିନ୍ତୁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଗୋତ୍ରର ପ୍ରବର ସତ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଟି ମାତ୍ର।

Verse 32

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पंचैते प्रवरा राजन्विख्याता लोकविश्रुताः

ହେ ରାଜନ୍, ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଊର୍ବ ଓ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରବର ଲୋକେ ବିଖ୍ୟାତ ଓ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 33

एवं गोत्रसमुत्पन्ना वाडवा वेदपारगाः । द्विजपूजाक्रियायुक्ता नानाक्रतुक्रियापराः

ଏହିପରି ସେହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ବାଡବମାନେ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜପୂଜା-ସେବାରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 34

गुणेन संहिता आसन् षट्कर्मनिरताश्च ये । एवंविधा महाभागा नानादेशभवा द्विजाः

ସେମାନେ ସଦ୍ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ ଓ ଷଟ୍କର୍ମରେ ନିରତ ଥିଲେ; ଏପରି ମହାଭାଗ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନାନା ଦେଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 35

भामेवसं तृतीयं च प्रवराः पंच एव हि । भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वजामदग्न्यसंयुताः । आत्रेयोऽर्चनानसश्च श्यावास्येति तृतीयकः

ନିଶ୍ଚୟ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରବର ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ଭାମେବସ। ସେମାନେ ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଊର୍ବ ଓ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ; ତୃତୀୟ (ତ୍ରୟ) ଭାବେ ଆତ୍ରେୟ, ଅର୍ଚନାନସ ଓ ଶ୍ୟାବାସ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 36

अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा दुष्टाः कुटिलगामिनः । धनिनो धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः

ଏହି ଗୋତ୍ରରେ କେତେକ ବିପ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ଓ କୁଟିଲ ଆଚରଣବାନ୍ ମିଳନ୍ତି; ତଥାପି କେତେକ ଧନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 37

दानभोगरताः सर्वे श्रौतस्मार्तेषु संमताः । मांडव्यगोत्रे विज्ञेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦାନ ଓ ଭୋଗରେ ରତ ଏବଂ ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ କର୍ମରେ ସମ୍ମତ ଅଟନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରବର ଯୁକ୍ତ ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଗୋତ୍ରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍ ।

Verse 38

भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः

ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟବନ, ଅତ୍ରି, ଆପ୍ନୁବାନ ଏବଂ ଔର୍ବ (ଏମାନେ ପ୍ରବର ଅଟନ୍ତି) । ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜାତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତି ପରାୟଣ ଅଟନ୍ତି ।

Verse 39

रोगिणो लोभिनो दुष्टा यजने याजने रताः । ब्रह्मक्रिया पराः सर्वे मांडव्याः कुरुसत्तम

ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ଗୋତ୍ରର ଲୋକମାନେ ରୋଗୀ, ଲୋଭୀ, ଦୁଷ୍ଟ, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ କରାଇବାରେ ରତ ତଥା ବ୍ରହ୍ମକ୍ରିୟାରେ ତତ୍ପର ଅଟନ୍ତି ।

Verse 40

गार्ग्यस्य गोत्रे ये जातास्तेषां तु प्रवरास्त्रयः । अंगिराश्चांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

ଗାର୍ଗ୍ୟ ଗୋତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ତିନୋଟି ପ୍ରବର ଅଛି - ଅଙ୍ଗିରା, ଅମ୍ବରୀଷ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଯୌବନାଶ୍ୱ ।

Verse 41

अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः

ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜାତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସଦାଚାରୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶାନ୍ତ, ଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣ ବିଶିଷ୍ଟ, ନିର୍ଦ୍ଧନ ଏବଂ ମଳିନ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଟନ୍ତି ।

Verse 42

संगवात्सल्ययुक्ताश्च वेदशास्त्रेषु निश्चलाः । वत्सगोत्रे द्विजा भूप प्रवराः पंच एव हि

ହେ ଭୂପ! ବତ୍ସଗୋତ୍ରର ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଙ୍ଗ ଓ ବାତ୍ସଲ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଚଳ; ସେହି ବଂଶରେ ନିଶ୍ଚୟ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରବର ଅଛି।

Verse 43

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଔର୍ବ ଓ ଜମଦଗ୍ନିକ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପୀ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

Verse 44

शांता दांताः सुशीलाश्च धर्मपुत्रैः सुसंयुता । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

ସେମାନେ ଶାନ୍ତ, ଦମିତ ଓ ସୁଶୀଳ; ଧର୍ମପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ସୁସଂଯୁକ୍ତ। ବେଦାଧ୍ୟୟନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ କୁଶଳ।

Verse 45

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म रताः सर्वे अन्नदा जलदा द्विजाः

ସେମାନେ ସୁରୂପ, ସଦାଚାରୀ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠିତ। ସମସ୍ତେ ଦାନଧର୍ମରେ ରତ—ଅନ୍ନଦାତା ଓ ଜଳଦାତା ଦ୍ୱିଜ।

Verse 46

दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः

ହେ ରାଜନ୍! କାଶ୍ୟପ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦୟାଳୁ ଓ ସୁଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଭୂତହିତରେ ରତ; ଏବଂ ସେମାନେ ପ୍ରବରତ୍ରୟରେ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 47

काश्यपश्चापवत्सारो नैध्रुवश्च तृतीयकः । वेदज्ञा गौरवर्णाश्च नैष्ठिका यज्ञकारकाः

କାଶ୍ୟପ, ଆପବତ୍ସାର ଓ ନୈଧ୍ରୁବ—ଏମାନେ ତୃତୀୟ ପ୍ରବର। ସେମାନେ ବେଦଜ୍ଞ, ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା।

Verse 48

प्रियवासा महादक्षा गुरुभक्तिरताः सदा । प्रतिष्ठामानव न्तश्च सर्वभूतहिते रताः

ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ନିବାସରେ ବସନ୍ତି, ମହାଦକ୍ଷ; ସଦା ଗୁରୁଭକ୍ତିରେ ରତ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାବାନ ହୋଇ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ନିୟୋଜିତ।

Verse 49

यजंते च महायज्ञान्काश्यपेया द्विजातयः । धारीणसगोत्रजाश्च प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

କାଶ୍ୟପେୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମହାଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ଧାରୀଣସ ଗୋତ୍ରଜମାନେ ମଧ୍ୟ ତିନି ପ୍ରବରରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 50

अगस्तिदर्विश्वेताश्व दध्यवाहनसंज्ञकाः । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता धर्मकर्मसमाश्रिताः

ଅଗସ୍ତି, ଦର୍ବିଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଓ ଦଧ୍ୟବାହନ—ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତମାନେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍କର୍ମର ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି।

Verse 51

कर्मक्रूराश्च ते सर्वे तथैवोदरिणस्तु ते । लंबकर्णा महादंष्ट्रा द्विजा धनपरायणाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କର୍ମରେ କଠୋର; ଏବଂ ଉଦରିଣ (ବଡ଼ ପେଟଯୁକ୍ତ)। ଲମ୍ବକର୍ଣ୍ଣ, ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ର ଥିବା ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧନପରାୟଣ।

Verse 52

क्रोधिनो द्वेषिणश्चैव सर्वसत्त्वभयंकराः । लौगाक्षसोद्भवा ये वै वाडवाः सत्यसंश्रिताः

ଲୌଗାକ୍ଷରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସେହି ବାଡ଼ବମାନେ ସତ୍ୟାଶ୍ରିତ ବୋଲି କଥିତ; ସେମାନେ କ୍ରୋଧୀ ଓ ଦ୍ୱେଷୀ, ସର୍ବ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ।

Verse 53

प्रवराश्च त्रयस्तेषां तत्त्वज्ञानस्वरूपकाः । कश्यपश्चैव वत्सश्च वसिष्ठश्च तृतीयकः

ତାଙ୍କର ତିନି ପ୍ରଧାନ ପ୍ରବର ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ—କଶ୍ୟପ, ବତ୍ସ ଏବଂ ତୃତୀୟ ବସିଷ୍ଠ।

Verse 54

सदाचारास्तु विख्याता वैष्णवा बहुवृ त्तयः । रोमभिर्बहुभिर्व्याप्ताः कृष्णवर्णास्तु वाडवाः

ସେମାନେ ସଦାଚାରରେ ବିଖ୍ୟାତ, ବୈଷ୍ଣବଭକ୍ତ ଏବଂ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ବୃତ୍ତିରେ ନିରତ; ବାଡ଼ବମାନେ ବହୁ ରୋମରେ ଆବୃତ ଓ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 55

शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

କୁଶିକସ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ, ତିନି ପ୍ରବରଯୁକ୍ତ ସେମାନେ ଶାନ୍ତ, ଦାନଶୀଳ, ସୁଶୀଳ ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱଦାରନିରତ।

Verse 56

विश्वामित्रो देवरात औदलश्च त्रयश्च ये । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता दुर्बला दीनमानसाः

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଦେବରାତ ଓ ଔଦଲ—ଏହି ତିନି ପ୍ରବର; କିନ୍ତୁ ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ କେହି କେହି ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୀନମନା ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 57

असत्यभाषिणो विप्राः सुरूपा नृपसत्तमाः । सर्व्वविद्याकुशलिनो ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तमाः

କେତେକ ବିପ୍ର ଅସତ୍ୟଭାଷୀ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ କେତେକ ସୁରୂପ ନୃପସତ୍ତମ। ଆଉ କେତେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସର୍ବବିଦ୍ୟାରେ କୁଶଳ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ତମ।

Verse 58

उपमन्युसगोत्रेयाः प्रवरत्रयसंयुताः । वसिष्ठश्च भरद्वाजस्त्विंद्रप्रमद एव वा

ଉପମନ୍ୟୁ-ଗୋତ୍ରୀୟମାନେ ତ୍ରିପ୍ରବରଯୁକ୍ତ—ବସିଷ୍ଠ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ ମଧ୍ୟ।

Verse 59

अस्मिन्गोत्रे तु ये विप्राः क्रूराः कुटिलगामिनः । दूषणा द्वेषिणस्तुच्छाः सर्वसंग्रहतत्पराः

କିନ୍ତୁ ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ଯେ ବିପ୍ରମାନେ କ୍ରୂର, କୁଟିଳ ପଥଗାମୀ, ଦୋଷାନ୍ୱେଷୀ, ଦ୍ୱେଷୀ, ତୁଚ୍ଛଚିତ୍ତ ଏବଂ କେବଳ ସଂଗ୍ରହରେ ତତ୍ପର—ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 60

कलहोत्पादने दक्षा धनिनो मानिनस्तथा । सर्वदैव प्रदुष्टाश्च दुष्टसंगरतास्तथा

ସେମାନେ କଳହ ଉତ୍ପାଦନରେ ଦକ୍ଷ, ଧନୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅଭିମାନୀ; ସଦା ଦୂଷିତ ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଓ ଆସକ୍ତିରେ ଲିପ୍ତ।

Verse 61

रोगिणो दुर्बलाश्चैव वृत्त्युपकल्पवर्जिताः । वात्स्यगोत्रे भवा विप्राः प्रवरैः पंचभिर्युताः

ବାତ୍ସ୍ୟ-ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରବରଯୁକ୍ତ ବିପ୍ରମାନେ ରୋଗୀ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ବୃତ୍ତି-ଉପକଳ୍ପ (ଜୀବିକା-ସହାୟ) ରହିତ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 62

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः स्थूलाश्च बहुबुद्धयः

ଏହି ବଂଶରେ ପୂଜ୍ୟ ପିତୃଋଷି—ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟାବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଔର୍ବ ଓ ଜମଦଗ୍ନି—ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଦେହେ ଦୃଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମନେଇଥାନ୍ତି।

Verse 63

सर्वकर्मरता श्चैव सर्वधर्मेषु निश्चलाः । वेदशास्त्रार्थनिपुणा यजने याजने रताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ରତ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଅଚଳ। ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ କରିବାରେ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।

Verse 64

सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

ସେମାନେ ସଦାଚାରୀ, ସୁରୂପ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଦୂରଦର୍ଶୀ। ସେମାନେ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ ଗୋତ୍ରୀୟ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରବରରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 65

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पूर्वोक्ताः प्रवराश्चास्य कथितास्तव भारत

ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟାବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଔର୍ବ ଓ ଜମଦଗ୍ନି—ଏହିମାନେ ଏହି ବଂଶର ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପ୍ରବର, ହେ ଭାରତ! ଏଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।

Verse 66

अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता पाकयज्ञरताः सदा । लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायन्ते बहुप्रजाः

କିନ୍ତୁ ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବା କେତେକ ଲୋକ ସଦା ପାକଯଜ୍ଞାଦି ଗୃହ୍ୟକର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ଲୋଭୀ ଓ କ୍ରୋଧୀ ହୋଇ ବହୁ ସନ୍ତାନବାନ୍ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 67

स्नानदानादिनिरताः सर्वदाश्च जितेंद्रियाः । वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

ସେମାନେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଆଦିରେ ସଦା ନିରତ ଓ ସର୍ବଦା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ। ସହସ୍ର ସହସ୍ର କରି ବାପୀ, କୂପ ଓ ତଡାଗ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ରତଶୀଳ ଓ ଗୁଣଜ୍ଞ—ତଥାପି କେହି କେହି ବେଦାଧ୍ୟୟନବିହୀନ ହେତୁ ମୂଢ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 68

कौशिकवंशे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । विश्वामित्रोऽघर्मषी च कौशिकश्च तृतीयकः

କୌଶିକ ବଂଶରେ ଯେମାନେ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରବରତ୍ରୟଯୁକ୍ତ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅଘମର୍ଷଣ ଏବଂ ତୃତୀୟ କୌଶିକ।

Verse 69

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता ब्राह्मणा ब्रह्मवेदिनः । शांता दांताः सुशीलाश्च सर्वधर्मपरायणाः

ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜନ୍ମନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମବେଦୀ—ଶାନ୍ତ, ଦାନ୍ତ, ସୁଶୀଳ ଓ ସର୍ବଧର୍ମପରାୟଣ।

Verse 70

अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

ତଥା ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି କେହି ଅପୁତ୍ର, ରୂକ୍ଷସ୍ୱଭାବୀ ଓ ତେଜୋହୀନ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାରଦ୍ୱାଜସ ଗୋତ୍ରୀୟ ଏବଂ ପଞ୍ଚ ପ୍ରବରଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି।

Verse 71

अंगिरसो बार्हस्पत्यो भारद्वाजस्तु सैन्यसः । गार्ग्यश्चै वेति विज्ञेयाः प्रवराः पंच एव च

ଅଙ୍ଗିରସ, ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ସୈନ୍ୟ ଓ ଗାର୍ଗ୍ୟ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରବର ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 72

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः । वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः

ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବାଡବମାନେ ଧନୀ ଓ ଶୁଭ; ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର-ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଭକ୍ତି-ସେବାରେ ପରାୟଣ।

Verse 73

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वधर्मपरायणाः । काश्यपगोत्रे यै जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଭୋଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜନ) ଅର୍ପଣରେ ତତ୍ପର, ସର୍ବଧର୍ମରେ ପରାୟଣ; କାଶ୍ୟପ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବାମାନେ ତ୍ରି-ପ୍ରବରଯୁକ୍ତ।

Verse 74

काश्यपश्चापवत्सारो रैभ्येति विश्रुतास्त्रयः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा रक्ताक्षाः क्रूरदृष्टयः

କାଶ୍ୟପ, ଆପବତ୍ସାର, ରୈଭ୍ୟ—ଏହି ତିନି ପ୍ରବର ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ରକ୍ତାକ୍ଷ ଓ କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 75

जिह्वालौल्यरताः सर्वे सर्वे ते पारमार्थिनः । निर्धना रोगिणश्चैते तस्करानृतभाषिणः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜିହ୍ୱା-ଲୌଲ୍ୟରେ (ରୁଚି ଓ ବାକ୍-ଚଞ୍ଚଳତା) ରତ, ତଥାପି ପରମାର୍ଥ କଥା କହନ୍ତି; ଏମାନେ ଦରିଦ୍ର ଓ ରୋଗୀ, ଚୋର ଏବଂ ଅସତ୍ୟଭାଷୀ।

Verse 76

शास्त्रार्थावेदिनः सर्वे वेदस्मृतिविवर्जिताः । शुनकेषु च ये जाता विप्रा ध्यानपरायणाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିରୁ ବିମୁଖ; ଶୁନକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ।

Verse 77

तपस्विनो योगिनश्च वेदवेदांगपारगाः । साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः

ସେମାନେ ତପସ୍ବୀ ଓ ଯୋଗୀ, ବେଦ ଏବଂ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ; ସେମାନେ ସାଧୁ, ସଦାଚାରୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ।

Verse 78

ह्रस्वकाया भिन्नवर्णा बहुरामा द्विजोत्तमाः । दयालाः सरलाः शांता ब्रह्मभोज्यपरायणाः

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହ୍ରସ୍ୱକାୟ, ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ଏବଂ ଅନେକେ ମନୋହର ସ୍ୱଭାବର; ସେମାନେ ଦୟାଳୁ, ସରଳ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଭୋଜ୍ୟ (ପବିତ୍ର ଆତିଥ୍ୟ)ରେ ପରାୟଣ।

Verse 79

शौनकसेषु ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । भार्गवशौनहोत्रेति गार्त्स्यप्रमद इति त्रयः

ଶୌନକ ବଂଶରେ ଯେମାନେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରବର-ତ୍ରୟରେ ଯୁକ୍ତ—‘ଭାର୍ଗବ’, ‘ଶୌନହୋତ୍ର’ ଓ ‘ଗାର୍ତ୍ସ୍ୟପ୍ରମଦ’—ଏହି ତିନି ପ୍ରବର।

Verse 80

अस्मिन्देशे समुत्पन्ना वाडवा दुःसहा नृप । महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च मदोद्धताः

ହେ ନୃପ! ଏହି ଦେଶରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାଡ଼ବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସହ—ଅତି ଉଗ୍ର, ମହାକାୟ, ଦୀର୍ଘଦେହୀ ଏବଂ ମଦ-ଗର୍ବରେ ଉଦ୍ଧତ।

Verse 81

क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्रविशारदाः । बहुभुजो मानिनो दक्षा राग द्वेषोपवर्जिताः

ସେମାନେ କ୍ଲେଶରୂପ, କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ; ତଥାପି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ। ସେମାନେ ବହୁଭୁଜ (ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ), ମାନଗର୍ବୀ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷରହିତ।

Verse 82

सुवस्त्रभूषारूपा वै ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

ସୁବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ ଓ ମନୋହର ରୂପବାନ୍ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ। ବସିଷ୍ଠ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତ୍ରି-ପ୍ରବରଯୁକ୍ତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 83

वसिष्ठो भारद्वाजश्च इन्द्रप्रमद एव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा वेदवेदांगपारगाः

ବସିଷ୍ଠ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମଦ—ଏମାନେ ଏହି ଗୋତ୍ରର ପ୍ରବର ଭାବେ କଥିତ। ଏହି ଗୋତ୍ରଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।

Verse 84

याज्ञिका यज्ञशीलाश्च सुस्वराः सुखिनस्तथा । द्वेषिणो धनवंतश्च पुत्रिणो गुणिनस्तथा

ସେମାନେ ଯାଜ୍ଞିକ, ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ; ମଧୁରସ୍ୱରୀ ଓ ସୁଖୀ। ତଥାପି ସେମାନେ ଦ୍ୱେଷୀ, ଧନବାନ, ପୁତ୍ରବାନ ଓ ଗୁଣବାନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ।

Verse 85

विशालहृदया राजञ्छूराः शत्रुनिबर्हणाः । गौतमसगोत्रे ये जाताः प्रवराः पंच एव हि

ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ବିଶାଳହୃଦୟ, ଶୂର ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ। ଗୌତମ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତମାନଙ୍କର ପ୍ରବର ନିଶ୍ଚୟ ପାଞ୍ଚଟି।

Verse 86

कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः

କୌତ୍ସ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଓମବାହ, ତଥା ଅସିତ ଓ ଦେବଲ—ଏମାନେ (ଏହି ଗୋତ୍ରର) ପ୍ରବର। ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପରମ ପାବନ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 87

परोपकारिणः सर्वे श्रुतिस्मृति परायणाः । बकासनाश्च कुटिलाश्छद्मवृत्तिपरास्तथा

ସମସ୍ତେ ପରୋପକାରୀ ଓ ଶ୍ରୁତି‑ସ୍ମୃତିରେ ପରାୟଣ; ତଥାପି କେହି କେହି ବକସଦୃଶ କପଟ, କୁଟିଳ ଓ ଛଳମୟ ଆଚରଣରେ ରତ ଅଟନ୍ତି।

Verse 88

नानाशास्त्रार्थनिपुणा नानाभरणभूषिताः । वृक्षादिकर्मकुशला दीर्घरोषाश्च रोगिणः

ସେମାନେ ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ନିପୁଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ; ବୃକ୍ଷାଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ କୁଶଳ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କ୍ରୋଧ ଓ ରୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।

Verse 89

आंगिरसगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । आंगिरसोंबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

ଆଙ୍ଗିରସ ଗୋତ୍ରରେ ଯେମାନେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ରିପ୍ରବରଯୁକ୍ତ—ଆଙ୍ଗିରସ, ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ତୃତୀୟ ଯୌବନାଶ୍ୱ।

Verse 90

अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः सत्य संभाषिणस्तथा । जितेंद्रियाः सुरूपाश्च अल्पाहाराः शुभाननाः

ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବାମାନେ ସତ୍ୟଭାଷୀ; ସେମାନେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, ସୁରୂପ, ଅଳ୍ପାହାରୀ ଓ ଶୁଭମୁଖ (ତେଜସ୍ୱୀ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 91

महाव्रताः पुराणज्ञा महादानपरायणाः । निर्द्वेषिणो लोभयुता वेदाध्य यनतत्पराः

ସେମାନେ ମହାବ୍ରତଧାରୀ, ପୁରାଣଜ୍ଞ ଓ ମହାଦାନରେ ପରାୟଣ; ସେମାନେ ଦ୍ୱେଷରହିତ—ତଥାପି ଲୋଭଯୁକ୍ତ—ଏବଂ ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ସଦା ତତ୍ପର।

Verse 92

दीर्घदर्शिमहातेजो महामायाविमोहिताः । शांडिलसगोत्रेये प्रवरत्रयसंयुताः

ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ଓ ମହାତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମହାମାୟାରେ ବିମୋହିତ—ଶାଣ୍ଡିଲ ଗୋତ୍ରଜମାନେ ତ୍ରିପ୍ରବରସଂଯୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 93

असितो देवलश्चैव शांडिलस्तु तृतीयकः । अस्मिन्गोत्रे महाभागाः कुब्जाश्च द्विजसत्तमाः

ଅସିତ, ଦେବଲ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଶାଣ୍ଡିଲ—ଏମାନେ ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏହି ଗୋତ୍ରରେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଓ କୁବ୍ଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ ଲୋକ ଥାଆନ୍ତି।

Verse 94

नेत्ररोगी महादुष्टा महात्यागा अनायुषः । कलहोत्पादने दक्षाः सर्वसंग्रह तत्पराः

ନେତ୍ରରୋଗୀ, ମହାଦୁଷ୍ଟ, ଅତିତ୍ୟାଗୀ, ଅଲ୍ପାୟୁ—କଳହ ଉତ୍ପାଦନରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସର୍ବସଂଗ୍ରହରେ ତତ୍ପର।

Verse 95

मलिना मानिनश्चैव ज्योतिःशास्त्रविशारदाः । आत्रेयसगोत्रे ये जाताः पंचप्रवरसंयुताः

ମଲିନ ଆଚରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଭିମାନୀ ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ବିଶାରଦ—ଆତ୍ରେୟ ଗୋତ୍ରଜମାନେ ପଞ୍ଚପ୍ରବରସଂଯୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 96

आत्रेयोऽर्चनानसश्यावाश्वोंगिर सोऽत्रिश्च । अस्मिन्वंशे च ये जाता द्विजास्ते सूर्यवर्चसः

ଆତ୍ରେୟ, ଅର୍ଚନାନସ, ଶ୍ୟାବାଶ୍ୱ, ଅଙ୍ଗିରା ଏବଂ ଅତ୍ରି—ଏମାନେ ପ୍ରବର ଋଷି; ଏହି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀ।

Verse 97

चंद्रवच्छीतलाः सर्वे धर्मारण्ये व्यवस्थिताः । सदाचारा महादक्षाः श्रुतिशास्त्र परायणाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଶୀତଳ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ; ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ସୁସ୍ଥିରଭାବେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସଦାଚାରୀ, ମହାଦକ୍ଷ ଏବଂ ଶ୍ରୁତି-ଶାସ୍ତ୍ରପରାୟଣ।

Verse 98

याज्ञिकाश्च शुभाचाराः सत्यशौचपरायणाः । धर्मज्ञा दानशीलाश्च निर्मलाश्च महोत्सुकाः

ସେମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଶୁଭାଚାରୀ, ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚରେ ପରାୟଣ। ସେମାନେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦାନଶୀଳ, ନିର୍ମଳ ଜୀବନଯାପନକାରୀ ଏବଂ ମହାନ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 99

तपःस्वाध्यायनिरता न्यायधर्मपरायणाः

ସେମାନେ ତପ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ, ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ।

Verse 100

युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ମହାବାହୋ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ଅମୃତମୟ କଥା କହନ୍ତୁ; ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଘୋର ପାପରୁ, ଏପରିକି ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ, ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 110

मातंगी च महादेवी वाणी च मुकुटेश्वरी । भद्री चैव महाशक्तिः संहारी च महाबला

ମାତଙ୍ଗୀ ମହାଦେବୀ, ବାଣୀ ମୁକୁଟେଶ୍ୱରୀ, ଭଦ୍ରୀ ମହାଶକ୍ତି ଏବଂ ସଂହାରୀ ମହାବଳା—ଏହିମାନେ ତାଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ ରୂପ।

Verse 120

भोभो ब्रह्मन्द्विजातीनां शुश्रूषार्थं प्रकल्पय । सृष्टिर्हि शाश्वतीवाद्य द्विजोघोपि सुखी भवेत् । विष्णोर्वाक्यमभिश्रुत्य ब्रह्मा लोकपितामहः

ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଶୁଶ୍ରୂଷା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର। ସୃଷ୍ଟିର ନିୟମ ଶାଶ୍ୱତ; ତେଣୁ ବ୍ରାହ୍ମଣସମୂହ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ହେବ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତଦନୁସାରେ କଲେ।

Verse 121

संस्मरन्कामधेनुं वै स्मरणेनैव तत्क्षणे । आगता तत्र सा धेनुर्धर्मारण्ये पवित्रके

କାମଧେନୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାମାତ୍ରେ, ସେହି ସ୍ମରଣରେ ହିଁ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ—ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ।