Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 43

Devanagari script

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

Transliteration

bhārgavaścyavanāpnuvānaurvaśca jamadagnikaḥ | ebhistu paṃca vikhyātā dvijā brahmasvarūpiṇaḥ

Translation

ଭାର୍ଗବ, ଚ୍ୟବନ, ଆପ୍ନୁବାନ, ଔର୍ବ ଓ ଜମଦଗ୍ନିକ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପୀ ବୋଲି ଖ୍ୟାତ।

Word by Word

• भार्गवः: Bhārgava
• भार्गवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम

• च्यवन: Cyavana
• च्यवन: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम

• अप्नुवान: Apnuvāna
• अप्नुवान: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप्नुवान् (कृदन्त; √आप्/आप्नु धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रायः) रूप; व्यक्तिनामवत्

• उर्वः: Urva
• उर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम (उर्व)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• जमदग्निकः: Jamadagnika (descendant/related to Jamadagni)
• जमदग्निकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जमदग्नि (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तद्धितान्त (अपत्य/सम्बन्धार्थ) 'जमदग्नेः अपत्यं/सम्बद्धः'; समासः—तत्पुरुषः (जमदग्नि-सम्बन्धी)

• एभिः: by these
• एभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम

• तु: indeed, however
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)

• पञ्च: five
• पञ्च: Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या; प्रातिपदिक)
• Form: संख्याशब्दः; प्रथमा (1st), बहुवचनार्थे (agreeing with 'द्विजाः')

• विख्याताः: renowned
• विख्याताः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विख्यात (कृदन्त; √ख्या धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) विशेषण

• द्विजाः: Brahmins
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ब्रह्मस्वरूपिणः: having the nature of Brahman
• ब्रह्मस्वरूपिणः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + स्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मणः स्वरूपं येषां ते)

Speaker

Unspecified (narrator addressing a king within Dharmāraṇya Khaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A sage recites the five Bhārgava pravara names; behind him appear five luminous rishi-forms—Bhārgava, Cyavana, Āpnuvāna, Aurva, Jamadagni—like a lineage-constellation.

Characters & Entities

• Bhārgava
• Cyavana
• Āpnuvāna
• Aurva
• Jamadagni

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic identity is preserved through ṛṣi-lineages (pravara), honoring the seers as channels of sacred power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific pilgrimage site is mentioned; the verse functions as a lineage/pravara enumeration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pravaras are invoked during Vedic rituals (e.g., marriage, śrāddha, yajña), but the verse itself lists them rather than prescribing a rite.