Sukta 89
Sukta 8.89
Gautama (Gautama family context continues into 8.89 in many traditions; exact assignment should be confirmed in Anukramaṇī)
Indra with Maruts (Indra-Maruṭ association; primary addressed: Indra; Maruts as invoked singers/allies)
Trishtubh (probable; verify in critical edition)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଡାକାଯାଇଛି ଯେ ସେମାନେ ଏକ “ବୃହତ୍” (ବିଶାଳ) ସ୍ତୁତିଗୀତ ଗାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ—ବୃତ୍ରହନ୍କୁ—ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଆଲୋକ, ଜଳ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକ (ସ୍ୱଃ) ମୁକ୍ତ କରିପାରିବେ। ପଦେ ପଦେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସାହସରେ ଆଗେଇବାକୁ, ଅବରୋଧକ ଶକ୍ତିକୁ ଭେଦି ଖୋଲିବାକୁ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱ-ଋତକୁ ଗତିଶୀଳ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଇଛି—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳ ଓ ସତ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିମାନ ଉର୍ଜା ଏକାସାଥି ଚଳିତ ହୁଏ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରିତୁଆଲିକ (ବିଜୟ ଓ ବର୍ଷା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା) ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ (ଜଡତା ଭାଙ୍ଗି ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆଣୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା) ଉଭୟ।
Mantras
Mantra 1
बृहदिन्द्राय गायत मरुतो वृत्रहन्तमम् । येन ज्योतिरजनयन्नृतावृधो देवं देवाय जागृवि ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ—ବିଶାଳ—ସ୍ତୁତି ଗାଅ; ଆବରଣକର୍ତ୍ତା (ବୃତ୍ର)ଙ୍କ ମହା-ସଂହାରକଙ୍କୁ। ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲ—ଋତକୁ ବଢ଼ାଉଥିବାମାନେ—ଆମ ଭିତରର ଦେବତ୍ୱ ପାଇଁ ଦେବଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କର।
Mantra 2
अपाधमदभिशस्तीरशस्तिहाथेन्द्रो द्युम्न्याभवत् । देवास्त इन्द्र सख्याय येमिरे बृहद्भानो मरुद्गण ॥
ସେ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ, ଅଶସ୍ତି (ଅପ୍ରକଟ ଅନ୍ଧକାର)ର ସଂହାରକ; ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୟୁମ୍ନ—ପ୍ରକାଶମୟ ମହିମା—ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେ ତୁମ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହେଲେ—ହେ ବିଶାଳ-ପ୍ରଭାବାନ, ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ।
Mantra 3
प्र व इन्द्राय बृहते मरुतो ब्रह्मार्चत । वृत्रं हनति वृत्रहा शतक्रतुर्वज्रेण शतपर्वणा ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ବିଶାଳ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମ ବ୍ରହ୍ମ—ପବିତ୍ର ବାଣୀ—ଅର୍ଚ୍ଚନା କର। ବୃତ୍ରହା, ଶତକ୍ରତୁ, ଶତ-ପର୍ବ ଥିବା ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରକୁ ହନନ କରନ୍ତି—ଶତ ଶକ୍ତିର ସଙ୍କଳ୍ପରେ।
Mantra 4
अभि प्र भर धृषता धृषन्मनः श्रवश्चित्ते असद्बृहत् । अर्षन्त्वापो जवसा वि मातरो हनो वृत्रं जया स्वः ॥
ହେ ଧୃଷନ୍ମନ (ସାହସୀ-ମନ), ଧୃଷ୍ଟତାରେ ଆଗକୁ ଆଣ; ତୋର ଯଶ ମଧ୍ୟ ବୃହତ୍ ହେଉ। ଜଳମାନେ ବେଗରେ ଧାଉନ୍ତୁ; ମାତୃମାନେ (ନଦୀମାନେ) ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ପୃଥକ୍ ପ୍ରସରନ୍ତୁ—ବୃତ୍ରକୁ ହନନ କର, ସ୍ୱଃ (ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକ) ଜୟ କର।
Mantra 5
यज्जायथा अपूर्व्य मघवन्वृत्रहत्याय । तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभ्ना उत द्याम् ॥
ହେ ମଘବନ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବୃତ୍ର-ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କଲ; ଏବଂ ଉପର ଦ୍ୟାମ୍ (ଆକାଶ)କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥମ୍ଭିତ କରି ଧାରଣ କଲ।
Mantra 6
तत्ते यज्ञो अजायत तदर्क उत हस्कृतिः । तद्विश्वमभिभूरसि यज्जातं यच्च जन्त्वम् ॥
ତେବେ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଜନ୍ମ ନେଲ; ତୁମର ଅର୍କ (ସ୍ତୁତି-ଗୀତ) ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ତୁମର ହସ୍କୃତି (ରୂପଦାନ-ଶକ୍ତି) ମଧ୍ୟ। ସେହି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭିଭୂତ କର—ଯାହା ଜନ୍ମିଛି ଓ ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ଗତିଶୀଳ।
Mantra 7
आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि । घर्मं न सामन्तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत् ॥
କାଚା ଅବସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ ପକ୍ୱ ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ଦ୍ୟୌରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଆରୋହଣ କରାଅ। ଘର୍ମ ଯେପରି ସାମ-ସ୍ତୁତି ହୋଇ ତପେ, ସେପରି ଗିର୍ବଣସ (ସ୍ତୁତିପ୍ରିୟ) ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଆମ ସୁସଂସ୍କୃତ ସୁକ୍ତିମାନଙ୍କରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇଥିବା ମହାନ ଋତ (ସତ୍ୟ-କ୍ରମ)କୁ ତୁମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କର।
Frequently Asked Questions
Indra is the primary deity. The Maruts are closely involved as his allied storm-host and as the singers who help awaken and energize him.
It urges Indra to advance boldly, strike down Vṛtra (the power of obstruction), release the waters, bring forth light, and win svaḥ—the wide luminous realm.
Beyond a cosmic battle, it can be read as breaking inner blockage—fear, inertia, or confusion—so that clarity (light) and life-force (waters) can flow freely under the guidance of ṛta (right order).
Ask anything about Sukta 89 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
