Rig Veda 7.83.6: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 6

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.83.6

Transliteration

yuvā́ṃ havanta ubháyāsa ā́jiṣv índraṃ ca vásvo váruṇaṃ ca sātáye | yátra rā́jabhir daśábhir níbādhitaṃ prá sudā́sam ā́vataṃ tṛ́tsubhiḥ sahá ||

Translation

ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ଜୟ ପାଇଁ, ହେ ସତ୍ୟଧନର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ! ଯେଉଁଠାରେ ଦଶ ରାଜା ସୁଦାସଙ୍କୁ ଦବାଇ ରଖିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତୁମେ ତୃତ୍ସୁମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲ; ସଂକୋଚର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମବଳକୁ ଉଦ୍ଧତ କରି ଉଠାଇଲ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्तृ (सम्बोधन-प्रायः) / कर्ता (with implied verb ‘are invoked’)
• Type: Pronoun
• Root: युव (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they invoke/call
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’

• उभयासः: both (parties), both kinds (of men)
• उभयासः: कर्तृ (हवन्ते के?)
• Type: Adjective/Noun
• Root: उभय (प्रातिपदिक)

• आजिषु: in battles/contests
• आजिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आजी (स्त्री) ‘race, contest, battle’

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवन्ते किम्?)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वस्वः: of the good/wealthy one; (epithet) ‘the bountiful’
• वस्वः: सम्बन्ध (इन्द्रस्य विशेषण/सम्बन्धः) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun/Epithet
• Root: वसु (प्रातिपदिक) / वस्व (Vedic gen.sg.)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म (हवन्ते किम्?)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• सातये: for winning/victory
• सातये: सम्प्रदान (for the sake of) / प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: साति (स्त्री) ‘winning, gaining, victory’

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• राजभिः: by kings
• राजभिः: करण (agent-instrument: ‘by kings’)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• दशभिः: by ten
• दशभिः: विशेषण (राजभिः) / करण
• Type: Numeral
• Root: दशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)

• निबाधितम्: pressed down, hemmed in
• निबाधितम्: कर्मणि-विशेषण (सुदासम्) / कर्म
• Type: Participle
• Root: नि-√बाध् ‘पीडने/अवरोधने’

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• सुदासम्: Sudās
• सुदासम्: कर्म (आवतं किम्?)
• Type: Proper Noun
• Root: सुदास (प्रातिपदिक; नाम)

• आवतम्: you two helped/aided
• आवतम्: क्रिया (युवाम्—कर्तृ)
• Type: Verb
• Root: आ-√वृ/√अव (Vedic: ‘to help, favor, protect’; here ‘to aid’)

• तृत्सुभिः: with the Tṛtsus
• तृत्सुभिः: सह/करण (with the Tṛtsus; instrumental of accompaniment)
• Type: Proper Noun
• Root: तृत्सु (प्रातिपदिक; जन/कुलनाम)

• सह: together with
• सह: —
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)