Rig Veda 7.83.7: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 7

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

दश राजानः समिता अयज्यवः सुदासमिन्द्रावरुणा न युयुधुः । सत्या नृणामद्मसदामुपस्तुतिर्देवा एषामभवन्देवहूतिषु ॥

Transliteration

daśá rājānaḥ sámitā áyajyavaḥ sudā́sam indrāvaruṇā́ ná yuyudhuḥ | satyā́ nṛṇā́m adma-sádām úpa-stutir devā́ eṣām abhavan deva-hū́tiṣu ||

Translation

ଦଶ ରାଜା ଏକତ୍ର ସମିତ ହେଲେ—ଯଜ୍ଞବିହୀନ; ଇନ୍ଦ୍ର-ବରୁଣ ସୁଦାସଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ସୁଦାସଙ୍କ ସହ ସତ୍ୟରୂପେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଗୃହେ ଆସନଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ନରମାନଙ୍କ ସତ୍ୟ-ସ୍ତୁତି ଫଳବତୀ ହେଲା; ଦେବହୂତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବମାନେ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ନିହିତ ହେଲେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दश: ten
• दश: विशेषण (कर्तृसमूहस्य)
• Type: Noun (Numeral)
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• राजानः: kings
• राजानः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• समिताः: assembled, gathered
• समिताः: विशेषण (कर्तृ)
• Type: Adjective (PPP)
• Root: समि-ता (सम्+इ √इ ‘गमन’ + क्त; ‘समित’ = assembled)

• अयज्यवः: not fit to be worshipped / unworthy of sacrifice
• अयज्यवः: विशेषण (कर्तृ)
• Type: Adjective
• Root: अ-यज्य- (यज्य ‘यज्ञार्ह/यजनीय’ < √यज्; नञ्-प्रत्ययेन)

• सुदासम्: Sudās
• सुदासम्: कर्म
• Type: Noun (Proper name)
• Root: सुदास (प्रातिपदिक; नाम)

• इन्द्रावरुणा: O Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (Deities)
• Root: इन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध/उपमान-निर्देश (उपमायाम्)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• युयुधुः: they fought
• युयुधुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √युध् (युधँ ‘युद्धे’)

• सत्याः: true, truthful
• सत्याः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्ध/अधिकार)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• अद्मसदाम्: of the household-dwellers / those seated at food (at home)
• अद्मसदाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Noun/Adjective (compound epithet)
• Root: अद्मसद (समास: अद्मन् ‘भोजन/अन्न’ + सद ‘आसीन/निवासी’ < √सद् ‘सीदति’)

• उपस्तुतिः: praise, invocation
• उपस्तुतिः: कर्तृ/भाव (वाक्ये ‘उपस्तुतिः … अभवत्’)
• Type: Noun
• Root: उप-स्तुति (उप + √स्तु ‘स्तुतौ’ + क्तिन्)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (अभवन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these / of them
• एषाम्: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभवन्: became, were
• अभवन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भू (भू ‘सत्तायाम्’)

• देवहूतिषु: in the invocations/calls to the gods
• देवहूतिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देवहूति (समास: देव + हूति < √ह्वे/√हू ‘आह्वाने’ + क्तिन्)