Rig Veda Sukta 5
Mandala 7Sukta 59 Mantras

Sukta 5

Sukta 7.5

Rishi

Vasiṣṭha (traditional; opening of RV 7.5)

Devata

Agni (Vaiśvānara)

Chandas

Triṣṭubh (probable; verify)

ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୱାନର ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ସେ ସାର୍ବଜନୀନ ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରନ୍ତି ଏବଂ ଜାଗ୍ରତ ଉପାସକମାନଙ୍କର ସଚେତନତା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଏବଂ ପ୍ରଭାତ ଓ ଦିନର ଦୀପ୍ତିମାନ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ପରେ ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ପ୍ରଚୁର ଧନ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଳ (ବାଜ) ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।

Mantras

Mantra 1

प्राग्नये तवसे भरध्वं गिरं दिवो अरतये पृथिव्याः । यो विश्वेषाममृतानामुपस्थे वैश्वानरो वावृधे जागृवद्भिः ॥

ତବସ (ବଳବାନ) ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ବାଣୀକୁ ଆଗକୁ ଆଣ; ସେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀର ଅରତୟେ (ଚାଳକ/ପ୍ରେରକ) ଅଟେ। ସମସ୍ତ ଅମୃତ (ଅମର) ଦେବମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥ (ଅଙ୍କ/ଆଶ୍ରୟ)ରେ ବୈଶ୍ୱାନର ରୂପେ, ଜାଗୃତ ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଅନ୍ତରାଗ୍ନିକୁ ସଚେତନ ରଖୁଥିବାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Mantra 2

पृष्टो दिवि धाय्यग्निः पृथिव्यां नेता सिन्धूनां वृषभः स्तियानाम् । स मानुषीरभि विशो वि भाति वैश्वानरो वावृधानो वरेण ॥

ତେଜୋମୟ ଦିବିରେ ଉଚ୍ଚରେ ସ୍ଥାପିତ ଅଗ୍ନି ନିଶ୍ଚଳ ଅଛନ୍ତି; ପୃଥିବୀରେ ସେ ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାମାନଙ୍କର ନେତା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆଧାରମାନଙ୍କର ବୃଷଭ। ସେ ମାନବ ଜନମାନଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ—ବୈଶ୍ୱାନର, ବରେଣ (ଚୟିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା) ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଆତ୍ମାର ଆଲୋକ-କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି।

Mantra 3

त्वद्भिया विश आयन्नसिक्नीरसमना जहतीर्भोजनानि । वैश्वानर पूरवे शोशुचानः पुरो यदग्ने दरयन्नदीदेः ॥

ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଜନମାନେ ଆଗେଇଲେ; ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅସମଞ୍ଜସ ବଳମାନେ ନିଜ ଭୋଗକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ପୂରୁ ପାଇଁ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲ—ଆତ୍ମାର ଯଥାଧିକାର ନିବାସ ପାଇଁ ପଥକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି।

Mantra 4

तव त्रिधातु पृथिवी उत द्यौर्वैश्वानर व्रतमग्ने सचन्त । त्वं भासा रोदसी आ ततन्थाजस्रेण शोचिषा शोशुचानः ॥

ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ତୁମ ତ୍ରିଧାତୁ ବ୍ରତକୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତୁମ ଆଲୋକରେ ତୁମେ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛ; ଅକ୍ଷୟ ଶୋଚିଷରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଆତ୍ମାର ସତ୍ୟ-କ୍ରମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଆଧାର ସ୍ଥାପନ କରୁଛ।

Mantra 5

त्वामग्ने हरितो वावशाना गिरः सचन्ते धुनयो घृताचीः । पतिं कृष्टीनां रथ्यं रयीणां वैश्वानरमुषसां केतुमह्नाम् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ହରିତ (ଦୀପ୍ତ) ଉତ୍ସୁକ ଶକ୍ତିମାନେ ତୋ ପାଖକୁ ଧାଉଛନ୍ତି; ଘୃତରେ ଦୀପ୍ତ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତିବାଣୀ) ମଧ୍ୟ ତୋ ସହ ଲଗି ରହୁଛି। ତୁ ଜନମାନଙ୍କର ପତି, ରୟି-ସମୃଦ୍ଧିର ରଥ୍ୟମାର୍ଗ; ବୈଶ୍ୱାନର—ଉଷା ଓ ଅହ୍ନ (ଦିନ) ମାନଙ୍କର କେତୁ, ଜାଗରଣର ଚିହ୍ନ।

Mantra 6

त्वे असुर्यं वसवो न्यृण्वन्क्रतुं हि ते मित्रमहो जुषन्त । त्वं दस्यूँरोकसो अग्न आज उरु ज्योतिर्जनयन्नार्याय ॥

ତୋ ମଧ୍ୟରେ ବସୁମାନେ ଅସୁର୍ୟ (ସର୍ବାଧିପତ୍ୟ) ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; କାରଣ ତୋର କ୍ରତୁ—କର୍ମସଙ୍କଳ୍ପ—ମିତ୍ରମହୋ (ମହାମିତ୍ର) ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୀତିକର। ହେ ଅଜ (ବେଗବାନ) ଅଗ୍ନି, ତୁ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ହଂକାଇ ଦେଉଛୁ, ଏବଂ ଆର୍ୟ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛୁ—ଊର୍ଧ୍ୱ ଧର୍ମ ବାଛୁଥିବା ଆତ୍ମା ପାଇଁ।

Mantra 7

स जायमानः परमे व्योमन्वायुर्न पाथः परि पासि सद्यः । त्वं भुवना जनयन्नभि क्रन्नपत्याय जातवेदो दशस्यन् ॥

ସେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସହସା ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ; ସର୍ବତ୍ର ଗତିଶୀଳ ବାୟୁ ପରି, ପଥକୁ ତୁରନ୍ତ ରକ୍ଷା କରେ। ହେ ଜାତବେଦସ, ତୁ ଭୁବନମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଛୁ; ଅପତ୍ୟ (ସନ୍ତତି) ପାଇଁ ଦଶସ୍ୟନ—ସେବା କରି—ପ୍ରକାଶରେ ଆତ୍ମାର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ପୋଷଣ କରୁଛୁ।

Mantra 8

तामग्ने अस्मे इषमेरयस्व वैश्वानर द्युमतीं जातवेदः । यया राधः पिन्वसि विश्ववार पृथु श्रवो दाशुषे मर्त्याय ॥

ହେ ଅଗ୍ନେ, ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ଇଷା—ବଳଦାୟକ ଅନ୍ନକୁ—ପ୍ରେରିତ କର; ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ହେ ଜାତବେଦ, ଦ୍ୟୁତିମାନ! ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ, ସର୍ବବାଞ୍ଛିତଦାତା, ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଅ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣକାରୀ ମର୍ତ୍ୟକୁ ବିଶାଳ ଯଶ ଦିଅ।

Mantra 9

तं नो अग्ने मघवद्भ्यः पुरुक्षुं रयिं नि वाजं श्रुत्यं युवस्व । वैश्वानर महि नः शर्म यच्छ रुद्रेभिरग्ने वसुभिः सजोषाः ॥

ହେ ଅଗ୍ନେ, ଆମ ପାଇଁ ମଘବନ୍ତମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ପୁରୁକ୍ଷୁ—ବହୁବୃଦ୍ଧିଶୀଳ—ରୟି ଓ ବାଜ, ଶ୍ରୁତ୍ୟ (ପ୍ରସିଦ୍ଧ) ବଳକୁ ଯୋଗ କର; ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ଆମକୁ ମହାନ ଶର୍ମ—ଶାନ୍ତି ଓ ଆଶ୍ରୟ—ଦିଅ; ହେ ଅଗ୍ନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ସଜୋଷା (ଏକମତ) ହୋଇ।

Frequently Asked Questions

Vaiśvānara is Agni as the ‘universal’ fire—present for all peoples, active in the sacrifice, and shining as the sign of dawn and the daily awakening.

It means Agni is strengthened when people keep the ritual fire and the inner fire of attention awake—through steady offering, truthful speech, and alert consciousness.

It asks for rayi (prosperity and resources), vāja (renowned strength/victory), and mahi śarma (great shelter and peace), with protective support from the Rudras and Vasus.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App