
Sukta 7.20
Vasiṣṭha
Indra
Triṣṭubh (likely; verify)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର, ଯୁବ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଜଳକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ-ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମହା ଦୋଷ ଓ ଭ୍ରମରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ଓ ଯଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରେ, ଏବଂ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ଉପରେ ଭିତ୍ତି କରିଥିବା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଶେଷରେ କବି ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଉଦାର ପୋଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର-କେନ୍ଦ୍ରିତ ପ୍ରେରଣା (ଇଷ୍) ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କୁଶଳତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 1
उग्रो जज्ञे वीर्याय स्वधावाञ्चक्रिरपो नर्यो यत्करिष्यन् । जग्मिर्युवा नृषदनमवोभिस्त्राता न इन्द्र एनसो महश्चित् ॥
ଉଗ୍ର ଜଣେ ବୀର୍ୟ ପାଇଁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ସ୍ୱଧାବାନ ହୋଇ ସେ ମହାନ ଆପଃ (ଜଳପ୍ରବାହ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ଯେ ମାନବୀୟ କର୍ମ ସେ କରିବେ ତାହାରେ ତତ୍ପର ହୋଇ। ଯୁବ ଜଣେ ନିଜ ଅବୋଭିଃ (ସହାୟତା) ସହ ନୃଷଦନ (ବୀରମାନଙ୍କ ଆସନ)କୁ ଆସିଛନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଆମର ତ୍ରାତା—ମହାନ ଏନସଃ (ଅପରାଧ/ପାପ) ଏବଂ ଭ୍ରମର ଅନ୍ଧକାରରୁ ମଧ୍ୟ।
Mantra 2
हन्ता वृत्रमिन्द्रः शूशुवानः प्रावीन्नु वीरो जरितारमूती । कर्ता सुदासे अह वा उ लोकं दाता वसु मुहुरा दाशुषे भूत् ॥
ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ର—ଉତ୍ସୁକ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ—ସ୍ତୋତା ଜରିତାରଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ସୁଦାସ ପାଇଁ ସେ ବିଶାଳ ଲୋକ ଗଢ଼ିଲେ; ଯଜ୍ଞାର୍ପଣ କରୁଥିବା ଦାଶୁଷଙ୍କୁ ସେ ପୁନଃପୁନଃ ବସୁ—ଧନ—ଦେଇଥିବା ଦାତା ହେଲେ।
Mantra 3
युध्मो अनर्वा खजकृत्समद्वा शूरः सत्राषाड्जनुषेमषाळ्हः । व्यास इन्द्रः पृतनाः स्वोजा अधा विश्वं शत्रूयन्तं जघान ॥
ଯୁଦ୍ଧମୟ, ଅଡ଼ିଗ, ସମରଘାତରେ ପ୍ରତିରୋଧ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା—ବୀର, ସଦାଜୟୀ, ଜନ୍ମତଃ ଅଜେୟ—ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଓଜସ୍ରେ ଯୁଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କରି ବଶ କଲେ; ପରେ ଶତ୍ରୁଭାବରେ ଚଳିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିହତ କଲେ।
Mantra 4
उभे चिदिन्द्र रोदसी महित्वा पप्राथ तविषीभिस्तुविष्मः । नि वज्रमिन्द्रो हरिवान्मिमिक्षन्त्समन्धसा मदेषु वा उवोच ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ମହିମାରେ ତୁମେ ଉଭୟ ରୋଦସୀ—ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ—କୁ ବିସ୍ତାର କଲ; ହେ ବଳବାନ, ତୁମ ତବିଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପିଲ। ହରିବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମରସର ଅଂଶକୁ ମିଶାଇ ଭଜ୍ରକୁ ତଳେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ମଦାବେଶରେ ସେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
Mantra 5
वृषा जजान वृषणं रणाय तमु चिन्नारी नर्यं ससूव । प्र यः सेनानीरध नृभ्यो अस्तीनः सत्वा गवेषणः स धृष्णुः ॥
ବୃଷଭ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବୃଷଭକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଏକ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ନର-ବୀର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବ-ବୀରଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରସବ କଲା। ଯେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେନାର ନେତା ହୋଇ ଆଗେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ପ୍ରଭାମୟ ଗାଈ (କିରଣ) ଖୋଜୁଥିବା ଗବେଷକ, ସେଇ ସତ୍ତ୍ୱା ଧୃଷ୍ଣୁ, ସାହସୀ।
Mantra 6
नू चित्स भ्रेषते जनो न रेषन्मनो यो अस्य घोरमाविवासात् । यज्ञैर्य इन्द्रे दधते दुवांसि क्षयत्स राय ऋतपा ऋतेजाः ॥
ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେ ଜନ ଠୋକର ଖାଏନାହିଁ; ମନ ମଧ୍ୟ ହାନିରେ ପଡ଼େନାହିଁ—ଯେ ତାଙ୍କର ଘୋର ଶକ୍ତିକୁ ଭକ୍ତିସହ ଉପାସନା କରେ। ଯେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରରେ ନିଜ ଅର୍ପଣ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ସମୃଦ୍ଧିରେ ବାସ କରେ: ଋତ ପାନକାରୀ ଋତପା, ଋତଜନ୍ମା ଋତେଜାଃ।
Mantra 7
यदिन्द्र पूर्वो अपराय शिक्षन्नयज्ज्यायान्कनीयसो देष्णम् । अमृत इत्पर्यासीत दूरमा चित्र चित्र्यं भरा रयिं नः ॥
ଯଦି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବେ ବଡ଼ଜଣ ଛୋଟଜଣକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଳ୍ପଜଣକୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ—ତେବେ ଅମୃତ (ଅମର) ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ ସବୁଦିଗରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା। ହେ ଚିତ୍ରକର୍ମା, ଆମକୁ ଚିତ୍ର୍ୟ—ବହୁବିଧ ଓ ପ୍ରଭାମୟ—ରୟି, ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଦିଅ।
Mantra 8
यस्त इन्द्र प्रियो जनो ददाशदसन्निरेके अद्रिवः सखा ते । वयं ते अस्यां सुमतौ चनिष्ठाः स्याम वरूथे अघ्नतो नृपीतौ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେ ଜନ ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ, ଯେ ଦାନ କରେ ଏବଂ ଏକାନ୍ତ ଆନ୍ତରିକ ଅବକାଶରେ ତୁମ ସଖା ହୁଏ—ହେ ଅଦ୍ରିବଃ (ଶିଳା/ବଜ୍ରଧାରୀ)—ତୁମ ଏହି ସୁମତିରେ ଆମେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ହେଉ; ତୁମ ବରୂଥ (ଆଶ୍ରୟ) ମଧ୍ୟରେ, ଅଘ୍ନତଃ (ଅହତ/ଅହିଂସିତ) ରହି, ନୃପୀତୌ (ରାଜସ ରକ୍ଷା) ଅଧୀନରେ ରହୁ।
Mantra 9
एष स्तोमो अचिक्रदद्वृषा त उत स्तामुर्मघवन्नक्रपिष्ट । रायस्कामो जरितारं त आगन्त्वमङ्ग शक्र वस्व आ शको नः ॥
ଏହି ସ୍ତୋମ-ଧ୍ୱନି ତୁମ ପାଖକୁ ଗୁଞ୍ଜିଛି, ହେ ବଳର ବୃଷା; ଏବଂ ହେ ମଘବନ, ସୋମ-ପେଷଣ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି) ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଜରିତା ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛି—ତେଣୁ ଆସ, ହେ ଶକ୍ର; ଏବଂ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବସୁ (ଧନ) ଓ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥ କର।
Mantra 10
स न इन्द्र त्वयताया इषे धास्त्मना च ये मघवानो जुनन्ति । वस्वी षु ते जरित्रे अस्तु शक्तिर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏହେତୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁଖୀ ଇଷା (ପ୍ରେରଣା/ପୋଷକଶକ୍ତି) ଆମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କର—ତୁମ ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା—ଏବଂ ସେହି ମଘବାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ତୁମ ଜରିତା ପାଇଁ ବସ୍ୱୀ (ସମୃଦ୍ଧ) ଶକ୍ତି ହେଉ; ଏବଂ ତୁମେ ଆମକୁ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ (କ୍ଷେମମଙ୍ଗଳରେ) ରକ୍ଷା କର।
It presents Indra as both formidable and protective: when approached with reverence and offerings, he removes great fault and confusion and grants stable prosperity aligned with ṛta.
Indra’s power is overwhelming because it breaks obstacles and disorder; the same force becomes protective for the devotee who honors him rightly, turning danger into safeguarding strength.
It suggests a life nourished by ṛta (cosmic order): the worshipper who offers to Indra gains prosperity and steadiness that are not random, but rooted in truth, right action, and harmony.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.