
Sukta 7.21
Vasiṣṭha
Indra
Triṣṭubh (likely)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତ ସୋମ-ପୀଡନ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ସୋମର ଉତ୍ସାହରେ ସେ ଯଜ୍ଞ ଓ କବିଙ୍କ ସ୍ତୁତି ପ୍ରତି “ଜାଗ୍ରତ” ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରେ। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶାଳତା ଓ ଅପରାଜେୟ ପରାକ୍ରମକୁ—ବିଶେଷକରି ବୃତ୍ରବଧକୁ—ଗାନ କରେ ଏବଂ ସେହି ବିଶ୍ୱଜୟକୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷାର ବ୍ୟବହାରିକ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ପରିଣତ କରେ।
Mantra 1
असावि देवं गोऋजीकमन्धो न्यस्मिन्निन्द्रो जनुषेमुवोच । बोधामसि त्वा हर्यश्व यज्ञैर्बोधा नः स्तोममन्धसो मदेषु ॥
ଦେବସମ ଗୋଋଜୀକ—ଆଲୋକକୁ ଜିତୁଥିବା—ସୋମରସର ପୀଡନ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି; ତାହାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରିଛନ୍ତି। ହେ ହର୍ୟଶ୍ୱ (ହଳଦିଆ ଘୋଡ଼ାଯୁକ୍ତ) ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୁମକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଛୁ; ସୋମମଦରେ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ର ପ୍ରତି ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ।
Mantra 2
प्र यन्ति यज्ञं विपयन्ति बर्हिः सोममादो विदथे दुध्रवाचः । न्यु भ्रियन्ते यशसो गृभादा दूरउपब्दो वृषणो नृषाचः ॥
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତି ଆଗେଇଯାଆନ୍ତି; ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପାତନ୍ତି। ବିଦଥ (ସଭା)ରେ ଦୃଢ଼-ବାଣୀ ଆହ୍ୱାନଦ୍ୱାରା ସୋମାନନ୍ଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ। ଯଶସ (ମହିମା) ଗ୍ରହଣରୁ ନିମ୍ନକୁ ଆଣି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିତ ବୃଷଣ (ବୃଷ-ଶକ୍ତି) ପ୍ରତି ଦୂରବ୍ୟାପୀ ଡାକ ଅଛି।
Mantra 3
त्वमिन्द्र स्रवितवा अपस्कः परिष्ठिता अहिना शूर पूर्वीः । त्वद्वावक्रे रथ्यो न धेना रेजन्ते विश्वा कृत्रिमाणि भीषा ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ହିଁ ଅପାଂ ସ୍ରବିତା—ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା—କର୍ମରେ ସକ୍ରିୟ; ଶୂର, ପୁରାତନ ଧାରାମାନଙ୍କୁ ଅହି (ସର୍ପ) ଚାରିପଟେ ଘେରି ରୋକିଥିଲା। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଫେରି ରଥମାନଙ୍କ ପରି ବେଗରେ ଗଡ଼ି ବାହାରିଲେ; ସମସ୍ତ କୃତ୍ରିମ (ରଚିତ) ଅବରୋଧ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
Mantra 4
भीमो विवेषायुधेभिरेषामपांसि विश्वा नर्याणि विद्वान् । इन्द्रः पुरो जर्हृषाणो वि दूधोद्वि वज्रहस्तो महिना जघान ॥
ଭୀମ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଆୟୁଧଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ—ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ନର୍ୟ (ପୁରୁଷୋଚିତ) କର୍ମ ଜାଣିଥିବା। ହର୍ଷିତ ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କର ପୁରଃ (ଦୁର୍ଗ) ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ବଜ୍ରହସ୍ତ ମହିମାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପତନ କରାଇଲେ।
Mantra 5
न यातव इन्द्र जूजुवुर्नो न वन्दना शविष्ठ वेद्याभिः । स शर्धदर्यो विषुणस्य जन्तोर्मा शिश्नदेवा अपि गुॠतं नः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, କୌଣସି ଯାତବ (ଭ୍ରମଣଶୀଳ/ଆକ୍ରମକ) ଆମକୁ ଜିତିନ ପାରୁ; ହେ ଶବିଷ୍ଠ, ବେଦ୍ୟାଭିଃ (ବିଧିଜ୍ଞାନସହିତ) ଖାଲି ବନ୍ଦନାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଦବାଇନ ପାରୁ। ବିଷୁଣ ସ୍ୱଭାବର ଜନ୍ତୁର ଆକ୍ରମଣକୁ ଆର୍ୟ (ଉଦାର) ଭଙ୍ଗ କରୁ; ଶିଶ୍ନଦେବ (ମିଥ୍ୟା-ପୂଜକ) ଆମ ଋତକୁ ଘୃତ ପରି ଢାଙ୍କି ନ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 6
अभि क्रत्वेन्द्र भूरध ज्मन्न ते विव्यङ्महिमानं रजांसि । स्वेना हि वृत्रं शवसा जघन्थ न शत्रुरन्तं विविदद्युधा ते ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ କ୍ରତ୍ୱ (ସଙ୍କଳ୍ପ/ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବିଶାଳ ହେଲ; ତାପରେ ତୁମ ମହିମା ରଜାଂସି (ଲୋକ-ବିସ୍ତାର) ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଗଲା। କାରଣ ତୁମ ନିଜ ଶବସ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବୃତ୍ରକୁ ବଧ କଲ; ତୁମ ଯୁଦ୍ଧର ସୀମା କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଖୋଜିପାରିଲା ନାହିଁ।
Mantra 7
देवाश्चित्ते असुर्याय पूर्वेऽनु क्षत्राय ममिरे सहांसि । इन्द्रो मघानि दयते विषह्येन्द्रं वाजस्य जोहुवन्त सातौ ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୋର ଅସୁର୍ୟ (ପ୍ରଭୁତ୍ୱମୟ) ଶକ୍ତି ପାଇଁ ପୁରାତନ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତୋର କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି) ଅନୁସାରେ ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ମାପି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅଜୟ ଦାନ (ମଘ) ଦୟା କରନ୍ତି; ବିଜୟ-ସଂଗ୍ରାମରେ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା (ବାଜ) ପାଇଁ ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି।
Mantra 8
कीरिश्चिद्धि त्वामवसे जुहावेशानमिन्द्र सौभगस्य भूरेः । अवो बभूथ शतमूते अस्मे अभिक्षत्तुस्त्वावतो वरूता ॥
କାରଣ କୀର୍ତ୍ତିଗାୟକ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ପାଇଁ ତୋକୁ ହିଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଈଶାନ, ଅପାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ। ହେ ଶତମୂତେ (ଶତ ସହାୟତାବାନ), ତୁମେ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ହୋଇଛ; ତୁମ ଶକ୍ତି ତଳେ ଆଗେଇ ଯାଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ତୁମେ ବରୂତା (ରକ୍ଷା-ପାହାରା) ସଦୃଶ ରକ୍ଷକ।
Mantra 9
सखायस्त इन्द्र विश्वह स्याम नमोवृधासो महिना तरुत्र । वन्वन्तु स्मा तेऽवसा समीकेऽभीतिमर्यो वनुषां शवांसि ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଆମେ ସଦା ତୋର ସଖା ହୋଇ ରହୁ; ନମସ୍କାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ତୋର ମହିମାରେ ପାର ହେଉ। ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ସଂଘର୍ଷରେ ତୋର ସହାୟତାରେ ପ୍ରୟାସୀ ଆର୍ୟର ବଳଗୁଡ଼ିକ ଭୟର ଧାବନକୁ ଜିତୁ—ବିଜୟ ଲାଭ କରୁ।
Mantra 10
स न इन्द्र त्वयताया इषे धास्त्मना च ये मघवानो जुनन्ति । वस्वी षु ते जरित्रे अस्तु शक्तिर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋ ପାଖକୁ ଧାଉଥିବା ପ୍ରେରକ ଇଷାକୁ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱସ୍ୱରୂପରେ ସେଇ ମହାଦାତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଯେମାନେ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ତୋର ସ୍ତୁତିକାର ପାଇଁ ଧନସମୃଦ୍ଧ ଓ ଅବିଚଳ ସାମର୍ଥ୍ୟ ରହୁ; ଏବଂ ଆପଣମାନେ ଆମକୁ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣର ସୁସମନ୍ୱିତ ଆଶୀର୍ବାଦରେ—ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
It calls Indra to the soma offering, praises his vast power and Vṛtra-slaying victory, and asks him to grant strength, prosperity, and ongoing protection to the worshippers.
In Vedic poetry, “awaken” means to rouse the deity to attend the sacrifice and respond to praise—especially in the energizing context of soma (andhas) and stoma (hymn).
It asks Indra to establish a strong inner impulse (iṣ) toward him, give the praiser lasting capacity and richness (śakti/vasu), and protect the community always with svasti (well-being).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.