Rig Veda Sukta 19
Mandala 7Sukta 1911 Mantras

Sukta 19

Sukta 7.19

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସ୍ତୋତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଶୃଙ୍ଗ ବୃଷଭ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ଯିଏ ଜନମାନସ ଓ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଗତିରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପଥରେ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଦାନ ଓ ବିଜୟକୁ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ରାଜା ସୁଦାସଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଯୋଡ଼େ; ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହରିତ-ବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋକ୍ତ କରି ‘ବାଜ’ (ପୂର୍ଣ୍ଣତା, ବଳ) ଜିତିବାକୁ କହେ। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ଶେଷରେ ସିଧା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ—ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ସତ୍ୟ-ବାକ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅବିରତ ରକ୍ଷା, ସ୍ଥିର ଆଶ୍ରୟ/ସ୍ଥାନ, ଏବଂ କୁଶଳ-ମଙ୍ଗଳ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantras

Mantra 1

यस्तिग्मशृङ्गो वृषभो न भीम एकः कृष्टीश्च्यावयति प्र विश्वाः । यः शश्वतो अदाशुषो गयस्य प्रयन्तासि सुष्वितराय वेदः ॥

ଯେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଶୃଙ୍ଗବାନ, ପରାକ୍ରମରେ ବୃଷଭ ସମ, ଭୀମ—ଏକାକୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଗତିରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଏ। ଯେ ଶଶ୍ୱତ ଅଦାଶୁ (ଅର୍ପଣ ନ କରୁଥିବା)ର ଗୟ (ଜୀବବଳ/ସମୃଦ୍ଧି)ର ଅଗ୍ରନେତା—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ହିଁ ବେଦ (ଜ୍ଞାନୀ), ଯେ ଅଧିକ ସୁଖଦ ଓ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଗମନ-ପଥକୁ ନେଇଯାଅ।

Mantra 2

त्वं ह त्यदिन्द्र कुत्समावः शुश्रूषमाणस्तन्वा समर्ये । दासं यच्छुष्णं कुयवं न्यस्मा अरन्धय आर्जुनेयाय शिक्षन् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମରରେ ସମଗ୍ର ତନୁଦ୍ୱାରା ତୁମ ସେବା କରୁଥିବା କୁତ୍ସକୁ ତୁମେ ହିଁ ରକ୍ଷା କଲ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦାସ—ଛଳକାରୀ ଶୁଷ୍ଣକୁ—ଏହିଜନ ପାଇଁ ନିମ୍ନେ ପତିତ କରି ବଶ କଲ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଆର୍ଜୁନେୟକୁ ବିଜୟର ଯଥାର୍ଥ କୌଶଳ ଶିଖାଉଥିଲ।

Mantra 3

त्वं धृष्णो धृषता वीतहव्यं प्रावो विश्वाभिरूतिभिः सुदासम् । प्र पौरुकुत्सिं त्रसदस्युमावः क्षेत्रसाता वृत्रहत्येषु पूरुम् ॥

ହେ ଧୃଷ୍ଣ (ସାହସୀ), ଧୃଷତା (ପ୍ରଚଣ୍ଡ) ବଳରେ, ବୀତହବ୍ୟ (ସୁହବିଷ୍ ଅର୍ପଣକାରୀ) ସୁଦାସକୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ସହାୟତାରେ ରକ୍ଷା କଲ। ତୁମେ ପୌରୁକୁତ୍ସିକୁ ସହାୟ କଲ, ତୁମେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁକୁ ସହାୟ କଲ; କ୍ଷେତ୍ର-ସାତାରେ, ବୃତ୍ର-ହତ୍ୟାମାନେ, ତୁମେ ପୂରୁକୁ ଧାରଣ କଲ।

Mantra 4

त्वं नृभिर्नृमणो देववीतौ भूरीणि वृत्रा हर्यश्व हंसि । त्वं नि दस्युं चुमुरिं धुनिं चास्वापयो दभीतये सुहन्तु ॥

ହେ ହର୍ୟଶ୍ୱ ଇନ୍ଦ୍ର! ଦେବପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ରସରଣରେ ନରବୀରମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତୁମେ ଅନେକ ଆବରଣରୂପ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କର। ତୁମେ ଦସ୍ୟୁ—ଚୁମୁରି ଓ ଧୁନି—କୁ ପତିତ କରି ନିଦ୍ରାରେ ଶୁଆଇଲ, ଯେପରି ଦଭୀତି ‘ସୁହନ୍ତୁ’ ହୋଇ ସୁପ୍ରହାର କରି ବିଜୟୀ ହେଉ।

Mantra 5

तव च्यौत्नानि वज्रहस्त तानि नव यत्पुरो नवतिं च सद्यः । निवेशने शततमाविवेषीरहञ्च वृत्रं नमुचिमुताहन् ॥

ହେ ବଜ୍ରହସ୍ତ! ସେହି ତୁମର ମହାପରାକ୍ରମ—ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନବ୍ବେ ଦୁର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗ କଲ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନବ (କୃତ୍ୟ) ବୋଲି ଗଣାଗଲା। ନିବେଶନ-ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ଶତତମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପରି ପ୍ରବେଶ କଲ; ଏବଂ ତୁମେ ବୃତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ହତ କଲ, ନମୁଚିକୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କଲ।

Mantra 6

सना ता त इन्द्र भोजनानि रातहव्याय दाशुषे सुदासे । वृष्णे ते हरी वृषणा युनज्मि व्यन्तु ब्रह्माणि पुरुशाक वाजम् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ସେହି ଭୋଜନ/ଆନନ୍ଦ ତୁମର—ସ୍ୱୀକୃତ ହବି ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଦାତା ସୁଦାସ ପାଇଁ। ହେ ବୃଷ୍ଣେ! ତୁମର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ଯୋଗ କରୁଛି; ହେ ପୁରୁଶାକ! ବ୍ରହ୍ମାଣି (ମନ୍ତ୍ର) ବିସ୍ତାରିତ ହେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ବଳର ପ୍ରଚୁରତା—ବାଜ—ଜୟ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 7

मा ते अस्यां सहसावन्परिष्टावघाय भूम हरिवः परादै । त्रायस्व नोऽवृकेभिर्वरूथैस्तव प्रियासः सूरिषु स्याम ॥

ହେ ସହସାବନ୍ (ମହାବଳୀ) ହରିବଃ, ଏହି ସବୁଦିଗରୁ ଘେରିଥିବା ସଙ୍କଟରେ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଘାତର କାରଣ ନ ହେଉ; ନ ତୁମଠାରୁ ପରାଦୈ (ଦୂରେ ପଡ଼ିଯିବା) ହେଉ। ଅବୃକ (ଓଲ୍ଫ-ରହିତ, ନିର୍ଦଂଶ) ବରୂଥ—ରକ୍ଷାକବଚ—ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ସୂରିଷୁ (ପ୍ରକାଶିତ ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ଆମେ ତୁମ ପ୍ରିୟ ହେଉ।

Mantra 8

प्रियास इत्ते मघवन्नभिष्टौ नरो मदेम शरणे सखायः । नि तुर्वशं नि याद्वं शिशीह्यतिथिग्वाय शंस्यं करिष्यन् ॥

ହେ ମଘବନ୍ (ଇନ୍ଦ୍ର), ତୁମ ପ୍ରିୟ ଅଭିଷ୍ଟ (ଇଚ୍ଛିତ) ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଆମେ ନରଃ (ବୀରମାନେ) ଶରଣରେ ସଖା ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରୁ। ତୁର୍ବଶକୁ ଦମନ କର, ଯାଦ୍ୱକୁ ଦମନ କର; ଅତିଥିଗ୍ୱା (ଅତିଥି-ଦ୍ରଷ୍ଟା) ପାଇଁ ଶଂସ୍ୟ (ପ୍ରଶଂସନୀୟ) କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବାକୁ ତୁମ ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର (ଶିଶୀହି)।

Mantra 9

सद्यश्चिन्नु ते मघवन्नभिष्टौ नरः शंसन्त्युक्थशास उक्था । ये ते हवेभिर्वि पणीँरदाशन्नस्मान्वृणीष्व युज्याय तस्मै ॥

ହେ ମଘବନ୍, ତୁମ ଅଭିଷ୍ଟ ସହାୟତାରେ ସଦ୍ୟଃ (ତତ୍କ୍ଷଣେ) ନରଃ ଉକ୍ଥଶାସଃ ଉକ୍ଥା—ବାଣୀର ଗାୟକମାନେ ବାଣୀକୁ—ସ୍ତୁତିରୂପେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ନିଜ ହବେଭିଃ ଦ୍ୱାରା ପଣୀନ୍ (ପଣିମାନେ)କୁ ଛିଟାଇଦେଲେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ସେହି ଯୁଜ୍ୟାୟ (ଯୋଜନ/ଯୋକିଂ) ପାଇଁ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ବରଣ କର।

Mantra 10

एते स्तोमा नरां नृतम तुभ्यमस्मद्र्यञ्चो ददतो मघानि । तेषामिन्द्र वृत्रहत्ये शिवो भूः सखा च शूरोऽविता च नृणाम् ॥

ହେ ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି-ନୃତମ! ଏହି ନରମାନଙ୍କ ସ୍ତୋମ ଆମଠାରୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଗତି କରୁଛି, ତୁମ ମଘା (ଦାନ-ବୈଭବ) ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୃତ୍ରହତ୍ୟାରେ ଶିବ (ଶୁଭ) ହେଉ; ସଖା ହେଉ, ଶୂର ହେଉ, ଏବଂ ନରମାନଙ୍କ ଅବିତା (ରକ୍ଷକ) ହେଉ।

Mantra 11

नू इन्द्र शूर स्तवमान ऊती ब्रह्मजूतस्तन्वा वावृधस्व । उप नो वाजान्मिमीह्युप स्तीन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ଏବେ, ହେ ଶୂର ଇନ୍ଦ୍ର! ସ୍ତୁତି ପାଇ ନିଜ ଊତି (ସହାୟ)ରେ ବୃଦ୍ଧି ହେଉ; ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ନିଜ ତନ୍ୱା (ଶକ୍ତିମୟ ଦେହ)ରେ ବିସ୍ତାର ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ବାଜା (ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତା) ଗଢ଼, ଆମ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ଗଢ଼; ତୁମେ ଆମକୁ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ (କଲ୍ୟାଣରେ) ରକ୍ଷା କର।

Frequently Asked Questions

It praises Indra as the supreme force who clears the way, empowers the community, and rewards the one who offers rightly, asking him to grant strength (vāja), stability, and well-being (svasti).

Sudās is presented as the exemplary patron who gives proper oblations; the hymn claims Indra’s ancient gifts and victories for such a generous offerer and his people.

It means Indra is ‘impelled by brahman’—moved by effective sacred speech and truth-word—so the hymn asks that praise itself activate Indra’s protective power and increase strength and security.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App