Sukta 48

Mantra 1

यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिरा च दक्षसे । प्रप्र वयममृतं जातवेदसं प्रियं मित्रं न शंसिषम् ॥

ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞେ ଆମେ ଅର୍ପଣ କରୁ—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ; ଗିରା ଗିରା—ବାଣୀ ବାଣୀରେ—ଦକ୍ଷତା ଓ ଯଥାଯଥ କ୍ଷମତାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ। ଅମୃତ ଜାତବେଦସଙ୍କୁ, ପ୍ରିୟ ମିତ୍ରଙ୍କୁ, ସମନ୍ୱୟ-ଶାନ୍ତି ଆଣୁଥିବା ଭାବେ, ଆମେ ସଦା ଆଗକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରଖ୍ୟା କରୁ।

Mantra 2

ऊर्जो नपातं स हिनायमस्मयुर्दाशेम हव्यदातये । भुवद्वाजेष्वविता भुवद्वृध उत त्राता तनूनाम् ॥

ଊର୍ଜୋ ନପାତ—ତାଙ୍କୁ—ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆମେ ହବ୍ୟଦାନ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରୁ; କାରଣ ସେ ହବ୍ୟଦାତା। ବଳର ସମୃଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଆମର ଅବିତା (ସହାୟକ) ହେଉନ୍ତୁ; ସେ ଆମର ବୃଧ (ବର୍ଧକ) ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମ ତନୂନାମ୍—ଦେହଧାରୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱର—ତ୍ରାତା (ରକ୍ଷକ) ମଧ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 3

वृषा ह्यग्ने अजरो महान्विभास्यर्चिषा । अजस्रेण शोचिषा शोशुचच्छुचे सुदीतिभिः सु दीदिहि ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସତ୍ୟେ ମହାନ୍, ଅଜର, ବୃଷଭ; ତୁମ ଅର୍ଚିଷା (ଜ୍ୱାଳା)ରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଛ। ଅଜସ୍ର ଶୋଚିଷା (ତେଜ)ରେ, ହେ ଶୁଚି, ତୁମେ ଅଧିକ ଅଧିକ ଦହୁଛ; ତୁମ ସୁଦୀତିଭିଃ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ)ରେ ଆମ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରକାର ଦୀପ୍ତ ହେଉ।

Mantra 4

महो देवान्यजसि यक्ष्यानुषक्तव क्रत्वोत दंसना । अर्वाचः सीं कृणुह्यग्नेऽवसे रास्व वाजोत वंस्व ॥

ତୁମେ ମହା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ କର; ନିଜ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ) ଓ ଦଂସନା (କାର୍ଯ୍ୟକୌଶଳ)ରେ, ଯଥାକ୍ରମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ୍ୟ (ଯଜ୍ଞ) କର। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ଅବସେ (ରକ୍ଷା/ସହାୟ) ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅର୍ବାଚଃ—ଏଠାକୁ ଫେରାଇ ଆଣ; ଆମକୁ ବାଜ (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ଦିଅ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ଜିତାଇ ଦିଅ।

Mantra 5

यमापो अद्रयो वना गर्भमृतस्य पिप्रति । सहसा यो मथितो जायते नृभिः पृथिव्या अधि सानवि ॥

ଆପଃ (ଜଳ), ଅଦ୍ରୟଃ (ପଥର), ବନାନି (ବନ/କାଠ) ତାଙ୍କୁ ଋତର ଗର୍ଭ ଭାବେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଯେ ସହସା (ବଳରେ) ନୃଭିଃ (ମାନବ ଶକ୍ତି/ପୁରୁଷ) ଦ୍ୱାରା ମଥିତ ହେଲେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ସେ ପୃଥିବ୍ୟାଃ ଅଧି ସାନବି—ପୃଥିବୀର ଶିଖର-ରିଜ ଉପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Mantra 6

आ यः पप्रौ भानुना रोदसी उभे धूमेन धावते दिवि । तिरस्तमो ददृश ऊर्म्यास्वा श्यावास्वरुषो वृषा श्यावा अरुषो वृषा ॥

ଯେ ନିଜ ଭାନୁ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ ଉଭୟକୁ ପୂରିଦେଇଛି, ଏବଂ ଧୂମ ସହ ଦିବିରେ ଧାଉଛି—ସେ ତମସର ପାରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ। ଉତ୍ତାଳ ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କଳା ପ୍ରବାହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅରୁଣ (ରୁଧିରବର୍ଣ୍ଣ) ବୃଷଭ ପ୍ରକଟ ହୁଏ—ଶ୍ୟାବତାର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅରୁଣ ବୃଷଭ।

Mantra 7

बृहद्भिरग्ने अर्चिभिः शुक्रेण देव शोचिषा । भरद्वाजे समिधानो यविष्ठ्य रेवन्नः शुक्र दीदिहि द्युमत्पावक दीदिहि ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ବୃହତ୍ ଅର୍ଚ୍ଚିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବ, ଶୁକ୍ର ଦିବ୍ୟ ଶୋଚିଷ ଦ୍ୱାରା—ଭରଦ୍ୱାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମିଧାନ ହୋଇ, ହେ ଯବିଷ୍ଠ—ଆମ ପାଇଁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେ। ହେ ଶୁକ୍ର, ଦୀଦିହି; ହେ ଦ୍ୟୁମତ୍ ପାବକ, ଦୀଦିହି।

Mantra 8

विश्वासां गृहपतिर्विशामसि त्वमग्ने मानुषीणाम् । शतं पूर्भिर्यविष्ठ पाह्यंहसः समेद्धारं शतं हिमाः स्तोतृभ्यो ये च ददति ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ମାନୁଷୀ ବିଶମାନଙ୍କର ଗୃହପତି। ହେ ଯବିଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ସମିଧାନ କରୁଥିବା ଜନକୁ ଶତ ପୁର (ଦୁର୍ଗ) ଦ୍ୱାରା ଅଂହସ—ବକ୍ରତା/ପାପରୁ ରକ୍ଷା କର; ଶତ ହିମ (ଶୀତକାଳ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଯେ ଦାନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।

Mantra 9

त्वं नश्चित्र ऊत्या वसो राधांसि चोदय । अस्य रायस्त्वमग्ने रथीरसि विदा गाधं तुचे तु नः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ହେ ବସୁ! ତୁମ ଚିତ୍ର (ପ୍ରକାଶମୟ) ଊତି ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ରାଧାଂସି—ସିଦ୍ଧିଦାୟକ ଦାନ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ—ପ୍ରେରଣା ଦିଅ। ଏହି ରାୟି (ସମୃଦ୍ଧି) ର ତୁମେ ରଥୀର (ରଥସାରଥି); ଆମ ତୁଚେ (ପ୍ରୟାସ/ସାଧନା) ପାଇଁ ଗାଢଂ—ଦୃଢ—ଉତ୍ତରଣ, ସୁରକ୍ଷିତ ପାରାପାର ତୁମେ ଖୋଜି ଦିଅ।

Mantra 10

पर्षि तोकं तनयं पर्तृभिष्ट्वमदब्धैरप्रयुत्वभिः । अग्ने हेळांसि दैव्या युयोधि नोऽदेवानि ह्वरांसि च ॥

ତୁମ ଅଦବ୍ଧ (ଅପରାଜିତ) ଓ ଅପ୍ରୟୁତ୍ୱ (ଅନହଟ) ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଟୋକଂ (ସନ୍ତାନ) ଓ ତନୟଂ (ବଂଶ) କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମଠାରୁ ଦୈବ୍ୟ ହେଳାଂସି—ଦିବ୍ୟ ପ୍ରହାର/ଆପଦା—ଦୂର କର; ଏବଂ ଅଦେବାନି ହ୍ୱରାଂସି—ଦେବବିରୋଧୀ ବାଙ୍କା ଶତ୍ରୁଚଳନ—ମଧ୍ୟ ନିବାରଣ କର।

Mantra 11

आ सखायः सबर्दुघां धेनुमजध्वमुप नव्यसा वचः । सृजध्वमनपस्फुराम् ॥

ଆସ, ହେ ସଖାୟଃ! ସବର୍ଦୁଘା—ବଳବତୀ ରସ ଦେଇଥିବା—ଧେନୁକୁ ଯୋଗ କର; ନବ୍ୟସା ବଚଃ ସହିତ ନିକଟକୁ ଆସ—ସଦା ନୂତନ ବାଣୀ ସହ। ଅନପସ୍ଫୁରା—ଅଡଗ—ଧାରାକୁ ମୁକ୍ତ କର: ପ୍ରେରିତ ବାଣୀର ଅଖଣ୍ଡ ପ୍ରବାହ।

Mantra 12

या शर्धाय मारुताय स्वभानवे श्रवोऽमृत्यु धुक्षत । या मृळीके मरुतां तुराणां या सुम्नैरेवयावरी ॥

ଯେ ମରୁତ-ଶର୍ଧା ପାଇଁ, ସ୍ୱଭାନୁ (ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶମାନ) ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରୁଥିବା ଶ୍ରବ (ଯଶ) ଦୋହେ; ଯେ ତୁରାଣ (ଅତି-ବେଗବାନ) ମରୁତମାନଙ୍କର ମୃଳୀକ (କୃପା) ଅଟେ; ଯେ ସୁମ୍ନ (ଆଶୀର୍ବାଦ) ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ସମୀପାଗମନ ଆଣେ—ସେଇ ପ୍ରେରଣା-ଶକ୍ତି ଆମ ଭିତରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ।

Mantra 13

भरद्वाजायाव धुक्षत द्विता । धेनुं च विश्वदोहसमिषं च विश्वभोजसम् ॥

ଭରଦ୍ୱାଜ ପାଇଁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଦୋହ—ବିଶ୍ୱଦୋହସ (ସର୍ବଦାନଦାୟି) ଧେନୁକୁ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱଭୋଜସ (ସର୍ବକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା) ଇଷ୍ (ପୋଷକ ପ୍ରେରଣା/ଆହାର-ଶକ୍ତି)କୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯଜମାନ/ସାଧକ ସର୍ବଦାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

Mantra 14

तं व इन्द्रं न सुक्रतुं वरुणमिव मायिनम् । अर्यमणं न मन्द्रं सृप्रभोजसं विष्णुं न स्तुष आदिशे ॥

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ସୁକ୍ରତୁ (ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ), ବରୁଣ ପରି ମାୟିନ (ଜ୍ଞାନମୟ ଅଧିପତ୍ୟବାନ), ଅର୍ୟମଣ ପରି ମନ୍ଦ୍ର (ଆନନ୍ଦମୟ ସୁସମନ୍ୱୟ ଓ ଉଦାର ପୋଷଣବାନ), ବିଷ୍ଣୁ ପରି ବିଶାଳ ଆଦେଶ/ବ୍ୟବସ୍ଥାବାନ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଅନୁସରଣଯୋଗ୍ୟ ଆଦିଶ (ମାର୍ଗଦର୍ଶକ) ଶକ୍ତି ଭାବେ ଗାଉଛି।

Mantra 15

त्वेषं शर्धो न मारुतं तुविष्वण्यनर्वाणं पूषणं सं यथा शता । सं सहस्रा कारिषच्चर्षणिभ्य आँ आविर्गूळ्हा वसू करत्सुवेदा नो वसू करत् ॥

ମାରୁତ-ଶର୍ଧ ପରି ତୀବ୍ର, ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଦିତ ଓ ଅଶ୍ରାନ୍ତ ପୂଷଣ—ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତକ ପରି, ସହସ୍ରକ ପରି ଧନ-ବସୁ ଆମ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରୁନ୍ତୁ; ଗୁପ୍ତ ନିଧିକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁନ୍ତୁ—ସୁବେଦା (ସୁଜ୍ଞ) ଆମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ବସୁ ପ୍ରକଟ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 16

आ मा पूषन्नुप द्रव शंसिषं नु ते अपिकर्ण आघृणे । अघा अर्यो अरातयः ॥

ହେ ପୂଷଣ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସ; ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସ—ହେ ଅପିକର୍ଣ (ଶ୍ରବଣଶୀଳ/ସଚେତନ), ହେ ଆଘୃଣେ (ଦୀପ୍ତିମାନ), ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତିରେ ଘୋଷଣା କରୁଛି। ଆର୍ୟର ଗତିକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଶତ୍ରୁ-ନିଷେଧକମାନେ ଅଘ (ଦୁଷ୍ଟ) ଅଟନ୍ତି।

Mantra 17

मा काकम्बीरमुद्वृहो वनस्पतिमशस्तीर्वि हि नीनशः । मोत सूरो अह एवा चन ग्रीवा आदधते वेः ॥

କାକମ୍ବୀର ବୃକ୍ଷକୁ ମୂଳସହ ଉପାଡ଼ିବା ନାହିଁ; ଅଶସ୍ତି (ଅପକୀର୍ତ୍ତ) ଶକ୍ତିମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଛିଟାଇ ଦିଅନ୍ତି। ‘ସୂର’ (ବୀର) ‘ଦିନ ଅଟେ’ ବୋଲି କହି ମଧ୍ୟ ଗ୍ରୀବାରେ ପାଶ ନ ରଖୁ—ମିଥ୍ୟା ସ୍ପଷ୍ଟତାରେ କୌଣସି ଜୀବ ବନ୍ଧିତ ନ ହେଉ।

Mantra 18

दृतेरिव तेऽवृकमस्तु सख्यम् । अच्छिद्रस्य दधन्वतः सुपूर्णस्य दधन्वतः ॥

ଦୃଢ ଜନଙ୍କ ପରି ତୁମ ସଖ୍ୟ ଅଖଣ୍ଡ ହେଉ, ବୃକ (ଓଲ୍ଫ)-ରହିତ ହେଉ। ଯେ ଅଚ୍ଛିଦ୍ର (ଅଭେଦ୍ୟ)କୁ ଧାରଣ କରେ, ଯେ ସୁପୂର୍ଣ୍ଣ (ସୁଭରିତ)କୁ ଧାରଣ କରେ—ଏମିତି ଦୃଢ ସଙ୍ଗତି ଆମ ଯାତ୍ରାକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।

Mantra 19

परो हि मर्त्यैरसि समो देवैरुत श्रिया । अभि ख्यः पूषन्पृतनासु नस्त्वमवा नूनं यथा पुरा ॥

ହେ ପୂଷନ, ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ସୀମାର ପରେ; ଦେବମାନଙ୍କ ସମାନ, ଏବଂ ଶ୍ରୀ (ତେଜୋମୟ ସମୃଦ୍ଧି)ରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆମ ଉପରେ ଅଭିଖ୍ୟ (ଦର୍ଶନ-ବଳ) କର; ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଏବେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରି ପୁରାତନ କାଳରେ କରୁଥିଲ।

Mantra 20

वामी वामस्य धूतयः प्रणीतिरस्तु सूनृता । देवस्य वा मरुतो मर्त्यस्य वेजानस्य प्रयज्यवः ॥

ହେ ମରୁତମାନେ, ବାମ (ଆନନ୍ଦ)ର ଧୂତୟଃ—ତାହାର ପ୍ରେରକ ଗତିମାନ—ଆମ ପାଇଁ ସଠିକ ପ୍ରଣୀତି (ନେତୃତ୍ୱ) ଏବଂ ସୂନୃତା (ସତ୍ୟ, ତେଜୋମୟ ବାଣୀ) ହେଉ। ଦେବସ୍ୱଭାବର ହେଉ କି ଆଗେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରୁଥିବା ମର୍ତ୍ୟର—ହେ ପ୍ରୟଜ୍ୟବଃ (ଯଜ୍ଞାର୍ହମାନେ), ତାହାକୁ ଦୃଢ କର।

Mantra 21

सद्यश्चिद्यस्य चर्कृतिः परि द्यां देवो नैति सूर्यः । त्वेषं शवो दधिरे नाम यज्ञियं मरुतो वृत्रहं शवो ज्येष्ठं वृत्रहं शवः ॥

ଯାହାର ଚକ୍ରସଦୃଶ ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶକ୍ତି ସଦ୍ୟଃ ଜାଗ୍ରତ—ସେ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ବିରାମ ବିନା ଦ୍ୟାମଣ୍ଡଳକୁ ପରିକ୍ରମା କରେ। ମରୁତମାନେ ନିଜମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଶବସ୍ (ବଳ) ସ୍ଥାପିଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ନାମରୂପେ: ବୃତ୍ରହନ ଶକ୍ତି—ବୃତ୍ରହନ ବଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ବୃତ୍ରହନ ପରାକ୍ରମ।

Mantra 22

सकृद्ध द्यौरजायत सकृद्भूमिरजायत । पृश्न्या दुग्धं सकृत्पयस्तदन्यो नानु जायते ॥

ଏକଥର ମାତ୍ର ଦ୍ୟୌ ଜନ୍ମିଲା, ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୂମି ଜନ୍ମିଲା; ପୃଶ୍ନୀଠାରୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ପୋଷକ କ୍ଷୀର ଦୋହାଗଲା। ସେ ଆଦି-ପ୍ରସବ ପୁନଃ ଅନ୍ୟେଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ—ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ଆଧାର ଭାବେ ସେ ଅଟୁଟ ରହେ।