Rig Veda Sukta 47
Mandala 6Sukta 4731 Mantras

Sukta 47

Sukta 6.47

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 6.47)

Devata

Indra (with Soma as empowering medium)

Chandas

Triṣṭubh

ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମର ମାଧୁର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସୋମଦ୍ୱାରା ସଶକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅପରାଜେୟ ଯୋଦ୍ଧା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯିଏ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ। ମନୁଷ୍ୟ କୁଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ପରାକ୍ରମକୁ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ କରି, ଶେଷରେ ସୁରକ୍ଷା, ସମନ୍ୱିତ ଶକ୍ତି ଓ ରଥ-ନେତୃତ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

Mantras

Mantra 1

स्वादुष्किलायं मधुमाँ उतायं तीव्रः किलायं रसवाँ उतायम् । उतो न्वस्य पपिवांसमिन्द्रं न कश्चन सहत आहवेषु ॥

ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ମିଠା, ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ତୀବ୍ର, ରସରେ ସମୃଦ୍ଧ। ଏବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହା ପାନ କରିସାରିଲେ, ଅନ୍ତର୍ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସହି ପାରେ ନାହିଁ।

Mantra 2

अयं स्वादुरिह मदिष्ठ आस यस्येन्द्रो वृत्रहत्ये ममाद । पुरूणि यश्च्यौत्ना शम्बरस्य वि नवतिं नव च देह्यो हन् ॥

ଏହା ଏଠି ମିଠା, ସର୍ବାଧିକ ମଦକର; ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ର-ହତ୍ୟାରେ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ଶମ୍ବରର ଅନେକ ଦୃଢ ଦୁର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଏବଂ ନବ୍ବେ-ନଅ ଓ ନଅକୁ ନିହତ କଲେ—ସେ ଏହି ବଳରେ ରମନ୍ତି।

Mantra 3

अयं मे पीत उदियर्ति वाचमयं मनीषामुशतीमजीगः । अयं षळुर्वीरमिमीत धीरो न याभ्यो भुवनं कच्चनारे ॥

ଏହାକୁ ମୁଁ ପାନ କଲେ, ଏହା ମୋର ବାଣୀକୁ ଉଦ୍ଧତ କରେ; ଆକାଙ୍କ୍ଷାମୟ ମନୀଷାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ। ଏହା—ଧୀର, ଦୃଢ ଦର୍ଶୀ-ଶକ୍ତି—ଛଅଟି ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରକୁ ମାପି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲା; ଯାହାର ପରେ କୌଣସି ଲୋକ କେବେ ଅଲଗା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ନୁହେଁ।

Mantra 4

अयं स यो वरिमाणं पृथिव्या वर्ष्माणं दिवो अकृणोदयं सः । अयं पीयूषं तिसृषु प्रवत्सु सोमो दाधारोर्वन्तरिक्षम् ॥

ଏହି ସେଇ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ବିଶାଳତା ଓ ଦ୍ୟୌର ଉଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ୱ ଗଢ଼ିଲେ। ଏହି ସୋମ ତିନି ପ୍ରବତ୍ସୁରେ ପୀୟୂଷ (ଅମୃତ) ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଧାରଣ କଲେ।

Mantra 5

अयं विदच्चित्रदृशीकमर्णः शुक्रसद्मनामुषसामनीके । अयं महान्महता स्कम्भनेनोद्द्यामस्तभ्नाद्वृषभो मरुत्वान् ॥

ଏହି ଅନେକ ଦର୍ଶନ-ବିଚିତ୍ର ମହାପ୍ରବାହକୁ ଖୋଜିଲେ—ଉଷାମାନଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ, ଶୁକ୍ର (ପ୍ରକାଶମୟ) ନିବାସସ୍ଥାନରେ। ଏହି ମହାନ, ମହତ୍ ସ୍କମ୍ଭନ-ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୟୌକୁ ଉପରେ ଭରସା ଦେଇ ଧାରଣ କଲେ—ମରୁତମାନଙ୍କ ସହଚର ବୃଷଭ।

Mantra 6

धृषत्पिब कलशे सोममिन्द्र वृत्रहा शूर समरे वसूनाम् । माध्यंदिने सवन आ वृषस्व रयिस्थानो रयिमस्मासु धेहि ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧୃଷ୍ଟଭାବେ କଳଶରେ ସୋମ ପାନ କର—ବୃତ୍ରହା, ଶୂର, ବସୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମରର ବୀର। ମାଧ୍ୟନ୍ଦିନ ସବନରେ ତୁମେ ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ହେ ରୟିସ୍ଥାନ, ସେଇ ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି) ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 7

इन्द्र प्र णः पुरएतेव पश्य प्र नो नय प्रतरं वस्यो अच्छ । भवा सुपारो अतिपारयो नो भवा सुनीतिरुत वामनीतिः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଇଁ ଆଗରେ ଥିବା ନେତା ପରି ଆଗକୁ ଦେଖ; ପ୍ରାତଃକାଳେ ଆମକୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ କଲ୍ୟାଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯା। ଆମ ପାଇଁ ସୁପାର—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାରକର୍ତ୍ତା ହୋଇ ପାର କରା; ସୁନୀତି—ଯଥାର୍ଥ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ବାମନୀତି—କୃପାମୟ ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ହେଉ।

Mantra 8

उरुं नो लोकमनु नेषि विद्वान्त्स्वर्वज्ज्योतिरभयं स्वस्ति । ऋष्वा त इन्द्र स्थविरस्य बाहू उप स्थेयाम शरणा बृहन्ता ॥

ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଆମକୁ ବିଶାଳ ଲୋକରେ ନେଇଯା—ସୂର୍ଯ୍ୟବତ୍ ଆଲୋକ ବହନ କରୁଥିବା ଜ୍ୟୋତିରେ, ଅଭୟରେ ଓ ସ୍ୱସ୍ତିରେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ଥବିର, ତୋର ଦୁଇ ମହାବଳୀ ବାହୁର ଆଶ୍ରୟ ତଳେ ଆମେ ବିଶାଳ ଶରଣ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇ ରହିବାକୁ ପାରୁ।

Mantra 9

वरिष्ठे न इन्द्र वन्धुरे धा वहिष्ठयोः शतावन्नश्वयोरा । इषमा वक्षीषां वर्षिष्ठां मा नस्तारीन्मघवन्रायो अर्यः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ସର୍ବାଧିକ ବିଶାଳ ରଥାସନରେ ସ୍ଥାପନ କର; ହେ ଶତାବନ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱ ସହିତ। ଆମ ପାଇଁ ବଳବର୍ଦ୍ଧକ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚୁର ଇଷ୍—ପୋଷଣ ଆଣିଦେ; ହେ ମଘବନ, ସତ୍ୟରୁ ପରାୟା ପରଦେଶୀ (ଅର୍ୟ) ଆମ ସମୃଦ୍ଧି କେଢ଼ିନେଇ ନଯାଉ।

Mantra 10

इन्द्र मृळ मह्यं जीवातुमिच्छ चोदय धियमयसो न धाराम् । यत्किं चाहं त्वायुरिदं वदामि तज्जुषस्व कृधि मा देववन्तम् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର; ମୋ ପାଇଁ ଜୀବିବାର ଶକ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରି ଦିଅ। ଲୋହାକୁ ଭେଦି ଯାଉଥିବା ଧାରା ପରି ମୋର ଧିକୁ ପ୍ରେରିତ କର, ପ୍ରବାହିତ କର। ଏଠାରେ ମୁଁ—ତୋର ଭିତରେ ଥିବା ଆୟୁ-ପ୍ରାଣରୂପେ—ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର; ଏବଂ ମୋତେ ଦେବବନ୍ତ, ଦେବଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର।

Mantra 11

त्रातारमिन्द्रमवितारमिन्द्रं हवेहवे सुहवं शूरमिन्द्रम् । ह्वयामि शक्रं पुरुहूतमिन्द्रं स्वस्ति नो मघवा धात्विन्द्रः ॥

ତ୍ରାତା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ, ଅବିତା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ହବେ-ହବେ ମୁଁ ସୁହବ, ସହଜେ ଆହ୍ୱାନ୍ୟ, ଶୂର ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଡାକୁଛି। ଶକ୍ର, ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁଁ ହ୍ୱୟ କରୁଛି; ଦାନଶୀଳ ମଘବା ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ଭିତରେ ସ୍ୱସ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 12

इन्द्रः सुत्रामा स्ववाँ अवोभिः सुमृळीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥

ଇନ୍ଦ୍ର—ସୁତ୍ରାମା, ସ୍ୱବାନ—ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ—ନିଜ ଅବୋଭିଃ ସହାୟତାଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁମୃଳୀକ, ସର୍ବପ୍ରତି କୃପାମୟ, ବିଶ୍ୱବେଦାଃ ହେଉନ୍ତୁ। ସେ ଦ୍ୱେଷକୁ ବାଧ କରୁନ୍ତୁ, ଅଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମେ ସୁବୀର୍ୟସ୍ୟ—ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୀର୍ୟ—ପତୟଃ, ଅଧିପତି ହେଉ।

Mantra 13

तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाँ इन्द्रो अस्मे आराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोतु ॥

ସେଇ ଯଜ୍ଞିୟ (ପୂଜ୍ୟ) ଦେବଙ୍କ ସୁମତିରେ ଆମେ ବସିବା; ଭଦ୍ର ସୌମନସ୍ୟ—ମନର ମଙ୍ଗଳ ଆନନ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ରହିବା। ସ୍ୱୟଂ-ବଳବାନ, ସୁତ୍ରାମା (ସୁ-ରକ୍ଷକ) ଇନ୍ଦ୍ର ଆମଠାରୁ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର—ଅତି ଦୂର—ହଂକାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।

Mantra 14

अव त्वे इन्द्र प्रवतो नोर्मिर्गिरो ब्रह्माणि नियुतो धवन्ते । उरू न राधः सवना पुरूण्यपो गा वज्रिन्युवसे समिन्दून् ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଖକୁ ଆମ ଗିରଃ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣି—ସ୍ତୁତି-ରଚନା—ପ୍ରବତରୁ ଓହ୍ଲାଇଆସୁଥିବା ତରଙ୍ଗ ପରି ଧାଉଛି; ନିୟୁତଃ (ଯୁଗ୍ମ ରଥାଶ୍ୱ) ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି। ବିଶାଳ ତୁମ ରାଧଃ (ଦାନ): ସବନ ଅନେକ। ହେ ବଜ୍ରିନ, ତୁମ ଯୁବ-ବଳ ପାଇଁ ଅପଃ (ଜଳ), ଗାଃ (କିରଣ-ଗୋ) ଓ ଇନ୍ଦୂନ୍ (ସୋମବିନ୍ଦୁ) ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 15

क ईं स्तवत्कः पृणात्को यजाते यदुग्रमिन्मघवा विश्वहावेत् । पादाविव प्रहरन्नन्यमन्यं कृणोति पूर्वमपरं शचीभिः ॥

କିଏ ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ସ୍ତବ କରିପାରିବ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିପାରିବ? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରିପାରିବ? ଯେତେବେଳେ ମଘବା (ଦାନବୀର) ଉଗ୍ର ଶକ୍ତିକୁ ସର୍ବ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଦୁଇ ପାଦରେ ଏକ ପରେ ଏକ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ପରି, ନିଜ ଶଚୀଭିଃ (ଦିବ୍ୟ କୌଶଳ) ଦ୍ୱାରା ସେ ପୂର୍ବକୁ ଅପର କରନ୍ତି ଓ ଅପରକୁ ପୂର୍ବ କରନ୍ତି।

Mantra 16

शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन्नन्यमन्यमतिनेनीयमानः । एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

ବୀର ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁଣାଯାଏ—ଉଗ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଉଗ୍ର—ଦମନ କରି, ଏକ ପରେ ଏକକୁ ହଂକାଇ ଅତିକ୍ରମ କରାଉଥିବା। ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ବିଭକ୍ତକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା, ଉଭୟ ପକ୍ଷର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ମାନବ କୁଳମାନଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଦିଅନ୍ତି—ଚାଲିବାକୁ ଓ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ।

Mantra 17

परा पूर्वेषां सख्या वृणक्ति वितर्तुराणो अपरेभिरेति । अनानुभूतीरवधून्वानः पूर्वीरिन्द्रः शरदस्तर्तरीति ॥

ସେ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ସଖ୍ୟତାକୁ ପରେ ଫେଙ୍ଗିଦିଏ; ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀମାନଙ୍କ ସହ ଯାଏ। ଯାହା ସତ୍ୟରେ ଅନୁଭୂତ ହୋଇନାହିଁ, ତାହାକୁ ଝାଡିଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବକାଳର ଅନେକ ଋତୁକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

Mantra 18

रूपंरूपं प्रतिरूपो बभूव तदस्य रूपं प्रतिचक्षणाय । इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते युक्ता ह्यस्य हरयः शता दश ॥

ରୂପେ ରୂପେ ସେ ପ୍ରତିରୂପ ହୋଇଯାଏ; ସେହି ହେଉଛି ଆମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତାହାର ରୂପ। ଇନ୍ଦ୍ର ମାୟାଭିଃ (ମାୟା-ଶକ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା) ବହୁରୂପ ହୋଇ ଗତି କରନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ହରିତ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱ—ଶତ ଓ ଦଶ।

Mantra 19

युजानो हरिता रथे भूरि त्वष्टेह राजति । को विश्वाहा द्विषतः पक्ष आसत उतासीनेषु सूरिषु ॥

ରଥରେ ହରିତ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ, ଏଠାରେ ବହୁ-ସୃଷ୍ଟିକର ତ୍ୱଷ୍ଟା ଦୀପ୍ତିରେ ରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର କେବେ କିଏ ପକ୍ଷ/ଆଧାର ହୋଇପାରିବ?—ଆସନସ୍ଥ ସୂରି (ପ୍ରଭୁ) ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Mantra 20

अगव्यूति क्षेत्रमागन्म देवा उर्वी सती भूमिरंहूरणाभूत् । बृहस्पते प्र चिकित्सा गविष्टावित्था सते जरित्र इन्द्र पन्थाम् ॥

ହେ ଦେବମାନେ, ଆମେ ଗବ୍ୟୂତି—କିରଣ-ଗୋ (ପ୍ରକାଶ-ପଶୁ) ଅନ୍ୱେଷଣର କ୍ଷେତ୍ର—କୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ପୃଥିବୀ ବିଶାଳ, ଏବଂ ସେ କ୍ଲେଶରହିତା ହୁଏ। ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଗବିଷ୍ଟାଉ (କିରଣ-ଖୋଜ) ରେ ଜ୍ଞାନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କର; ଏବଂ ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜରିତ୍ର (ସ୍ତୋତା) ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ ବିଜୟୀ ପଥ ସ୍ଥାପନ କର।

Mantra 21

दिवेदिवे सदृशीरन्यमर्धं कृष्णा असेधदप सद्मनो जाः । अहन्दासा वृषभो वस्नयन्तोदव्रजे वर्चिनं शम्बरं च ॥

ଦିନେ ଦିନେ, ଜନ୍ମ-ଗୃହରୁ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଧକୁ ଆବରଣ କରିଥିବା କୃଷ୍ଣତା (ଅନ୍ଧକାର) ତାଡ଼ି ଦିଆଗଲା। ବୃଷଭ-ଶକ୍ତି ଦାସମାନଙ୍କୁ ହତ କଲା; ସମୃଦ୍ଧି ଖୋଜି, ସେ ବନ୍ଦ ଭ୍ରଜରୁ ବର୍ଚିନକୁ ଏବଂ ଶମ୍ବରକୁ ମଧ୍ୟ ବାହାର କରିଦେଲା।

Mantra 22

प्रस्तोक इन्नु राधसस्त इन्द्र दश कोशयीर्दश वाजिनोऽदात् । दिवोदासादतिथिग्वस्य राधः शाम्बरं वसु प्रत्यग्रभीष्म ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ରାଧସ୍ (ଦାନ)ର ତ ଅତି ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମାତ୍ର—ତଥାପି ତୁ ଦଶ କୋଶ (ଧନପେଟି) ଓ ଦଶ ବାଜିନ (ବେଗବାନ ଅଶ୍ୱ) ଦେଲୁ। ଦିବୋଦାସ ଓ ଅତିଥିଗ୍ୱଙ୍କ ରାଧସ୍ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶାମ୍ବରର ବସୁ—ବିଜୟକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇଥିବା ବଳସମ୍ପଦ—ଗ୍ରହଣ କଲୁ।

Mantra 23

दशाश्वान्दश कोशान्दश वस्त्राधिभोजना । दशो हिरण्यपिण्डान्दिवोदासादसानिषम् ॥

ଦଶ ଅଶ୍ୱ, ଦଶ କୋଶ, ଦଶ ବସ୍ତ୍ର—ପୋଷକ ଭୋଜନସହିତ; ଦଶ ହିରଣ୍ୟପିଣ୍ଡ—ଦିବୋଦାସଠାରୁ ଆମେ ଏସବୁ ଜୟ କରି ପାଇଲୁ।

Mantra 24

दश रथान्प्रष्टिमतः शतं गा अथर्वभ्यः । अश्वथः पायवेऽदात् ॥

ଦଶ ରଥ—ପ୍ରଷ୍ଟିମତଃ (ସୁସଜ୍ଜିତ)—ଏବଂ ଅଥର୍ବଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ ଗାଈ; ଅଶ୍ୱଥ ପାୟୁକୁ ଏହା ଦେଲା।

Mantra 25

महि राधो विश्वजन्यं दधानान्भरद्वाजान्त्सार्ञ्जयो अभ्ययष्ट ॥

ମହାନ, ସର୍ବଜନହିତ ରାଧସ୍ (ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧି) ଧାରଣ କରି ସାରଞ୍ଜୟ ଭରଦ୍ୱାଜମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦାନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସର୍ବଜନୀନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ନିଜସ୍ୱ ଲାଭରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ସମୂହ-ଚେତନାର ବିସ୍ତାର ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଫେରାଏ।

Mantra 26

वनस्पते वीड्वङ्गो हि भूया अस्मत्सखा प्रतरणः सुवीरः । गोभिः संनद्धो असि वीळयस्वास्थाता ते जयतु जेत्वानि ॥

ହେ ବନସ୍ପତେ, ଦୃଢ଼ାଙ୍ଗ ହେଅ; ଆମ ସଖା ହେଅ—ପ୍ରତରଣ (ଜୟକର୍ତ୍ତା), ସୁବୀର (ବୀରସମୃଦ୍ଧ) ହେଅ। ଗୋଭିଃ (କିରଣ/ଗୋ) ଦ୍ୱାରା ସଂନଦ୍ଧ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ; ତୋର ସାରଥି ଜୟ କରୁ, ଏବଂ ତୋର ଜୟଗୁଡ଼ିକ ଜୟବନ୍ତ ହେଉ।

Mantra 27

दिवस्पृथिव्याः पर्योज उद्भृतं वनस्पतिभ्यः पर्याभृतं सहः । अपामोज्मानं परि गोभिरावृतमिन्द्रस्य वज्रं हविषा रथं यज ॥

ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଯଜ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରୂପ ରଥକୁ। ତାହାର ସହ (ବଳ) ଦ୍ୟାଵ-ପୃଥିବୀରୁ ଉଦ୍ଭୃତ; ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପର୍ୟାଭୃତ (ସମାହୃତ) ମହିମା। ଅପାମ୍ ଓଜ୍ମାନ (ଜଳମାନଙ୍କ ଊର୍ଜା) ତାହାକୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରେ, ଏବଂ ଗୋଭିଃ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ତାହା ଆବୃତ। ଏପରି ସର୍ବଶକ୍ତିର ସମଗ୍ରତାରୁ ବିଜୟର ଉପକରଣ ଗଢ଼ିଉଠେ।

Mantra 28

इन्द्रस्य वज्रो मरुतामनीकं मित्रस्य गर्भो वरुणस्य नाभिः । सेमां नो हव्यदातिं जुषाणो देव रथ प्रति हव्या गृभाय ॥

ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର; ମରୁତମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗ; ମିତ୍ରଙ୍କ ଗର୍ଭ; ବରୁଣଙ୍କ ନାଭି। ହେ ଦେବ ରଥ! ଆମ ହବ୍ୟଦାତିକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଯଜ୍ଞଦାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ତାହାକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ଥାପିତ କର।

Mantra 29

उप श्वासय पृथिवीमुत द्यां पुरुत्रा ते मनुतां विष्ठितं जगत् । स दुन्दुभे सजूरिन्द्रेण देवैर्दूराद्दवीयो अप सेध शत्रून् ॥

ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଓ ଦ୍ୟାଉ ଉପରେ ଶ୍ୱାସ ଫୁଙ୍କ; ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବିସ୍ତୃତ ମନୁଷ୍ୟଜଗତ ତୋ ଦ୍ୱାରା ଧୈର୍ୟ ଲାଭ କରୁ। ହେ ଦୁନ୍ଦୁଭି! ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂର—ଅଧିକ ଦୂର—ହଂକାଇଦେ; ବୈରୀ ବଳକୁ ଆମ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ନିବାରଣ କର।

Mantra 30

आ क्रन्दय बलमोजो न आ धा निः ष्टनिहि दुरिता बाधमानः । अप प्रोथ दुन्दुभे दुच्छुना इत इन्द्रस्य मुष्टिरसि वीळयस्व ॥

ହେ ଯୁଦ୍ଧର ଦୁନ୍ଦୁଭି! ଗର୍ଜନ କର; ଆମ ଭିତରେ ବଳ ଓ ଓଜକୁ ସ୍ଥାପିତ କର। ଗୁଡ଼ୁଗୁଡ଼ାଇ ଦୁରିତ ଗତିମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ିଦେ। ହେ ଦୁନ୍ଦୁଭି! ଏଠାରୁ ବୈରୀ ଦୁଚ୍ଛୁନା (ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ)କୁ ପ୍ରହାର କରି ଦୂରେ ଠେଲିଦେ; କାରଣ ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି—ଆଗେଇ ଚାଲି ବିଜୟୀ ହେ।

Mantra 31

आमूरज प्रत्यावर्तयेमाः केतुमद्दुन्दुभिर्वावदीति । समश्वपर्णाश्चरन्ति नो नरोऽस्माकमिन्द्र रथिनो जयन्तु ॥

ଆମୂରଜ, ସେ ପରପାରର ସେନାମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଂକାଇ ଦିଅ; କେତୁମତ୍ (ଧ୍ୱଜ-ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ) ଦୁନ୍ଦୁଭି (ଯୁଦ୍ଧ-ନଗାରା) ଗର୍ଜନ କରୁ। ଆମ ନରମାନେ ସମଶ୍ୱପର୍ଣା—ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ-ପକ୍ଷ ସଦୃଶ ଶକ୍ତି ସହ—ଏକସାଥି ଚାଲନ୍ତୁ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ରଥିନ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଜୟୀ ହେଉନ୍ତୁ।

Frequently Asked Questions

It teaches that Indra, strengthened by Soma, becomes irresistible and can protect the community—helping them overcome enemies, obstacles, and inner weakness through united effort.

Soma is presented as the power that intensifies Indra’s strength; ritually, the Soma offering is the means by which worshippers invoke Indra’s victorious energy.

No. While it uses martial imagery (drum, banner, chariots), it also points to ‘inner battles’—the struggle against fear, division, and resistance within oneself and within society.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App